Uzasadnienie
J. P. pismem z dnia 24 marca 2011 r. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 marca 2011 r., którym odmówiono mu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W sprzeciwie wskazano, że wydając zaskarżone postanowienie nie uwzględniono, iż wnioskodawca jest osobą starszą i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, przede wszystkim wpisu od złożonej skargi. Wnioskodawca dodał, że jest osobą chorą, po ciężkiej operacji serca i dlatego ponosi koszty związane z koniecznością zakupu bardzo drogich leków. Z tego względu wskazał, że każdy dodatkowy wydatek w szczególności związany z postępowaniem sądowym powoduje zbyt duże obciążenie i bardzo ciężkie skutki.
Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Zadeklarowany dochód w rodzinie wynosi 2.643,00 złotych, na który składa się emerytura wnioskodawcy i renta jego żony. Wnioskodawca wskazał, że posiada nieruchomość o pow. 1.050 m 2. Dodał, że jest osobą schorowaną, po operacji serca.
Sąd wskazał, że w związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2011 r. wezwano go do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, wskazania kto jest właścicielem domu/mieszkania w którym zamieszkuje oraz czy otrzymuje wsparcie z pomocy społecznej. Ponadto wezwano go do nadesłania kopii ostatniego odcinka renty oraz kopii wyciągów bankowych z rachunku oszczędnościowego za miesiące październik, listopad, grudzień 2010 r. jeżeli wnioskodawca taki rachunek posiada. Na wykonanie ww. zarządzenia zakreślono termin 7 dni, pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały. Wnioskodawca odebrał powyższe zarządzenie w dniu 24 stycznia 2011 r., a zatem termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień upływał z dniem 31 stycznia 2011 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że wnioskodawca nie nadesłał żądanych wyjaśnień oraz dokumentów.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była na tyle trudna, aby kwalifikowała go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - nie nadesłał żądanych informacji i dokumentów, natomiast złożone oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony. Wskazano, że informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a wnioskodawca nie ustosunkował się do wątpliwości poprzez złożenie stosownych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów. Tym samym wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zażaleniem J. P. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu nieuwzględnienie wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, uprawniających do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz nieuwzględnienie, iż prowadzone postępowania ze skargi J. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało wszczęte z powodu błędu organu administracyjnego.
Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącemu pomocy prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd nie uwzględnił faktu, iż wnioskodawca jest osobą starszą będącą na emeryturze, po ciężkiej operacji serca, w związku z czym ponosi koszty związane z zakupem drogich leków oraz zaleconym przez lekarzy trybem życia. Miesięczne dochody wnioskodawcy i jego małżonki pozwalają na pokrycie wszelkich należności związanych z utrzymaniem posiadanej nieruchomości oraz na ponoszenie wydatków związanych z życiem codziennym. Ponadto nie posiada on żadnych innych dochodów, dlatego dodatkowy wydatek związany z postępowaniem sądowym stanowi dla niego bardzo poważne obciążenie finansowe. Podkreślono także, że zaskarżone postanowienie jest konsekwencją błędu popełnionego przez organ administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy sobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie w cytowanym przepisie zwrotu "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy - to on ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek, gdyż tylko on ma interes prawny aby na podstawie dostarczonych dokumentów uzyskać prawo pomocy.
Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jeżeli natomiast powyższe oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie J.P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd rozpoznający wniosek stwierdził, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i korzystając z przysługującego mu na mocy art. 255 p.p.s.a. prawa, wezwał wnioskodawcę do złożenia konkretnych oświadczeń i przedłożenia szczegółowo wskazanych w wezwaniu dokumentów. Wnioskodawca nie wywiązał się jednak z obowiązku uzupełnienia wniosku i przesłania żądanych dokumentów.
Mając na uwadze powyższe ustalenia należy podzielić stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że J. P. nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.