Uzasadnienie
K. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku stwierdził, że prowadzi gospodarstwo rolne, z którego dochody nie pozwalają mu na pokrycie kosztów sądowych w sprawie (wpisu od skargi w kwocie 100 zł). Wnioskodawca wyjaśnił, że utrzymuje się z dochodów z tego gospodarstwa, które ocenia na kwotę 802,95 zł miesięcznie. Oświadczył ponadto, że jest właścicielem domu o powierzchni 200 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,23 ha. Ma na utrzymaniu narzeczoną, która nie pracuje oraz rocznego syna. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych.
W dokumentach i oświadczeniach nadesłanych na żądanie referendarza, zobowiązany do wykazania rzeczywistej wysokości osiąganych przez siebie dochodów, wnioskodawca podał, że wskazuje dochód w takiej wysokości, jaką przewiduje obwieszczenie Prezesa GUS. Wyjaśnił, że w 2011 roku prowadził uprawę ziemniaków. Jego narzeczona nie osiąga żadnych dochodów, lecz zajmuje się dzieckiem. W domu razem zamieszkują także rodzice wnioskodawcy, lecz prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie wynajmuje żadnych pokoi w swoim domu. Otrzymał dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 2527,78 zł w 2011 roku, które przeznaczył na spłatę zaległości w rachunkach za media. Jak wskazał dalej, na utrzymanie domu przeznacza miesięcznie 500 zł. Konkubina uzyskała zasiłek rodzinny na dziecko wraz z dodatkami. Wnioskodawca jest współwłaścicielem samochodu dostawczego Mercedes 208, rocznik 1984, o wartości 1000 zł. Do akt załączono decyzję w sprawie rozłożenia łącznego zobowiązania pieniężnego, z której wynika, że podatek od nieruchomości wnioskodawcy opiewa na kwotę 504 zł rocznie.
Ponadto nadesłano protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych w okresie 26 - 29 czerwca 2010 roku. Analiza tego protokołu wskazuje na kwotę obniżenia dochodu w 2010 r. z powodu szkód, które wystąpiły w warzywach uprawianych w tymże gospodarstwie, o 55.235 zł. Wreszcie wnioskodawca załączył wyciągi ze swojego konta bankowego, na którym saldo początkowe i końcowe w okresie od stycznia do końca marca 2012 r. przekracza kwotę 2 300 zł oraz kserokopie rachunków za ubezpieczenie rolne (kwartalna składka – 345 zł), energię (rachunek wystawiony na ojca wnioskodawcy w grudniu 2011 r. opiewał na kwotę 469,88 zł), ścieki (rachunek wystawiony na matkę wnioskodawcy - 102 zł miesięcznie), składka za OC rolników (244 zł).
Wnioskodawca wskazał ponadto, że dochód z uprawy ziemniaków był niższy od obwieszczenia Prezesa GUS. Protokół strat jest z 2010 roku. Z powodu ryzyka i braku środków w 2011 roku nie podejmował uprawy warzyw. Nie posiada środków na rozpoczęcie produkcji w 2012 roku. Posiadane nieruchomości wiążą się z kosztami utrzymania i nie przynoszą dochodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że z twierdzeń oraz dokumentów złożonych przez wnioskodawcę wynika, że nie wykazał on w sposób wiarygodny wysokości uzyskiwanych dochodów. Nie przedstawił w sposób rzetelny informacji o swojej sytuacji majątkowej, uniemożliwiając tym samym prawidłową ocenę rozpoznawanego wniosku. Wnioskodawca, wezwany do przedstawienia dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, konsekwentnie unikał udzielenia informacji o wysokości dochodów faktycznie uzyskiwanych z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Sąd podkreślił, że tego rodzaju oświadczeniem nie mogła być informacja o dochodzie z gospodarstwa rolnego ustalanym dla celów statystyki publicznej.
Sąd stwierdził, że chodzi o faktycznie uzyskiwane dochody. Również oświadczenie o uzyskiwaniu dochodu w wysokości 802,95 zł nie mogło zostać uznane za wiarygodne. Dochód w podanej wysokości nie koreluje bowiem z wysokością udokumentowanych przez wnioskodawcę kosztów utrzymania, które kształtują się na poziomie około średnio 1000 zł miesięcznie, przy czym utrzymanie domu o powierzchni 200 mkw. (w części użytkowanej przez wnioskodawcę) oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,23 ha niewątpliwie takie koszty generuje. Ponadto z nadesłanych przez wnioskodawcę w dniu 8 lutego 2012 roku wyjaśnień wynika, że w 2011 roku prowadził uprawę ziemniaków, zatem wnioskodawca powinien osiągnąć dochód z tejże uprawy. Nie jest przy tym wiarygodne oświadczenie zawarte w sprzeciwie, że w 2011 roku nie podejmował uprawy warzyw. Opisane wątpliwości co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie pozwalały, przy braku współdziałania ze strony wnioskodawcy, na uwzględnienie wniosku, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania jest on zobowiązany do uiszczenia kosztów sądowych w wysokości 100 zł.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku K. G. o zwolnienie od kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 958/11, na podstawie art. 246 §1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. G., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę.
W głównych motywach uzasadnienia zażalenia wywodził, że odpowiednio uzasadnił swoją sytuację materialną, gospodaruje na powierzchni 3,30 ha. Dochody uzyskuje ze sprzedaży na targowisku sezonowych owoców i warzyw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny".
Sąd I instancji przystępując do oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w pełni prawidłowo punktem odniesienia uczynił art. 246 §1 pkt 2) powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że jego dochód miesięczny brutto wynosi 802,995 złotych. Wskazał, że posiada dom i nieruchomość rolną o powierzchni odpowiednio 200 m² i 4,2303 ha. Ponadto przedłożył decyzję w sprawie przyznania jego konkubinie świadczenia rodzinnego na dziecko – A. K. G. w kwocie 468 złotych miesięcznie. Skarżący przedstawił także decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 2 527,78 złotych i oświadczył, że kwotę tą przeznaczył na spłatę zaległości wynikające z nieopłacenia rachunków. Z jednego z ostatnich wyciągów z rachunku bankowego skarżącego, tj. z dnia 29 lutego 2012 r. wynika, że dysponował wówczas kwotą 2 334,52 złotych.
Skarżący objęty jest ubezpieczeniem społecznym, a składka ubezpieczeniowa z tego tytułu wynosi 115,00 złotych miesięcznie. Skarżący przedłożył ponadto wezwanie do zapłaty w związku z nieuregulowaniem płatności z tytułu sprzedaży energii w kwocie 176,82 złotych i wezwanie z tytułu nieuregulowanych płatności wobec P. R. S. – P. w G. na kwotę 306,00 złotych. Skarżący przedstawił także protokół ze szkód, jakie wystąpiły w jego gospodarstwie w 2010 r. z którego wynika kwota obniżenia dochodów z upraw warzyw o ponad 55,000 złotych. Jednocześnie skarżący wywodził w zażaleniu, że jego dochody uzyskiwane są ze sprzedaży na targowisku sezonowych warzyw i owoców, nie określając wysokości tych dochodów.
Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że nie jest w stanie dokonać oceny o której stanowi art. 246 §1 pkt 2) powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ze względu na brak jednoznacznych i niesprzecznych ze sobą oświadczeń co do dochodów i wydatków skarżącego. Tylko takie oświadczenia mogłyby jednoznacznie ocenić, czy skarżący rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący przedstawił dokumenty (np. wyciąg z rachunku bankowego), z których wynika, że posiada dochody znacznie wyższe od tych zadeklarowanych, które wynikają z własnych wyliczeń skarżącego opartych na przeciętnym - określonym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w obwieszczeniu - rocznym dochodzie z gospodarstwa rolnego. Jednocześnie skarżący wskazał, że utrzymuje się ze sprzedaży warzyw i owoców, ale kwoty uzyskiwanego dochodu z tego tytułu nie podał. Podobnie w oparciu o zadeklarowane przez skarżącego wydatki nie można stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z tych względów Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że z twierdzeń oraz dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika, iż nie wykazał on w sposób wiarygodny wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.