Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 52/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gliwicach odrzucił skargę Ł. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (SKO lub Kolegium) z [...] listopada 2019 r., nr [...], w przedmiocie warunków zabudowy terenu.
W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Gliwicach pełnomocnik skarżącego pismem z 17 stycznia 2020 r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie: numeru PESEL skarżącego, 10 dodatkowych odpisów skargi oraz pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed WSA w Gliwicach lub przed sądami administracyjnymi - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 23 stycznia 2020 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.
W odpowiedzi pełnomocnik, w piśmie z 27 stycznia 2020 r., wskazał numer PESEL skarżącego. Jednocześnie nadesłał 10 odpisów skargi, jednak brak formalny w postaci braku pełnomocnictwa nie został uzupełniony.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do występowania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi pełnomocnictwo nie zostało przedłożone, zobligowany był do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa).
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, Ł. R..
Zaskarżonemu w całości postanowieniu zarzuca naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa w zw. z art. 37 § 1, art. 57 § 1 oraz art. 49 § 1 Ppsa poprzez ich zastosowanie, tj. odrzucenie skargi, w sytuacji gdy nie było ku temu podstaw prawnych; w zaistniałej sytuacji sąd pierwszej instancji, kierując się treścią art. 45 ust. 1 Konstytucji RP statuującego zasadę prawa do sądu oraz art. 6 Ppsa powinien wezwać osobiście skarżącego do złożenia samodzielnego podpisu pod skargą, a jeżeli ten termin upłynie bezskutecznie to skargę odrzucić;
- art. 37 § 1 Ppsa oraz art. 46 § 3 Ppsa poprzez stwierdzenie, że skarżący w niniejszej sprawie był niewłaściwie reprezentowany przez pełnomocnika;
- art. 49 § 1 Ppsa poprzez nieprecyzyjne określenie braku formalnego, do którego usunięcia wzywał sąd pierwszej instancji w piśmie z 17 stycznia 2020 r., a w konsekwencji błędnego wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, żalący wnosi o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie art. 195 § 2 Ppsa przez sąd pierwszej instancji,
- uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach; ponadto na mocy art. 196 Ppsa wnosi o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
W ocenie skarżącego, zgodnie z zasadami metodyki sędziowskiej, sąd pierwszej instancji dysponując oryginałem pełnomocnictwa, znajdującym się w aktach administracyjnych załączonych do akt sądowych winien wezwać dlaczego uważa, że ów odpis jest niewystarczający w sprawie, tak by pełnomocnik wiedział, że sąd zapoznał się z tym odpisem dokumentu, jednak mimo to uważa ów odpis za niewystarczający oraz z jakich powodów. Zdaniem tejże strony takie działanie należycie chroni prawo stron do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadniczą kwestią wymagającą oceny w niniejszej sprawie jest zatem dopuszczalność powołania się przez pełnomocnika na dokument pełnomocnictwa złożony w postępowaniu administracyjnym.
Stosownie do art. 49 § 1 Ppsa jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi przepisem szczególnym w stosunku do regulacji art. 49 § 1 Ppsa jest art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, który stanowi, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę.
Skarga musi spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym, a ponadto, zgodnie z art. 57 § 1 pkt 1-3 Ppsa, zawierać elementy przewidziane tylko dla skargi. Ponadto w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, to zgodnie z art. 37 § 1 Ppsa przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 Ppsa, z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (podkr. Sądu).
Obowiązek przedłożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu w postępowaniu przed sądem wynika wprost z art. 46 § 3 Ppsa, w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015, poz. 658), która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r. Poprzednie, niejednoznaczne brzmienie tego przepisu powodowało, że do dnia wskazanej nowelizacji sądy administracyjne dokonywały często rozbieżnej oceny dopuszczalności powołania się na pełnomocnictwo złożone wcześniej do akt administracyjnych sprawy. Jak zauważono w zażaleniu, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażano pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik może skutecznie powołać się na pełnomocnictwo złożone wcześniej w aktach administracyjnych nadesłanych wraz ze skargą na akt (działanie, bezczynność) organu, jednakże o tyle, o ile treść tego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości co do jego zakresu i w sposób wyraźny obejmuje występowanie przed sądami administracyjnymi. Nie był to jednak pogląd dominujący, uznawano bowiem także, że użyte w art. 37 § 1 Ppsa pojęcie "sprawa" dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowanego konkretną skargą. Wskazywano przy tym, że postępowanie sądowe jest nowym, samodzielnym postępowaniem wszczynanym na podstawie skargi wniesionej do sądu administracyjnego, nie jest więc kontynuowaniem postępowania administracyjnego. Tym samym dokonując pierwszej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy każdorazowo przedłożyć pełnomocnictwo lub jego uwierzytelniony odpis.
W obecnym stanie prawnym pierwsze z wyżej przedstawionych stanowisk stało się nieaktualne. Od 15 sierpnia 2015 r. nie może już nasuwać żadnych wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym w art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 Ppsa. W takiej sytuacji strona jest obowiązana uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2017 r., II OZ 690/17, LEX nr 2320915 oraz z 19 lipca 2018 r., I OZ 688/18, LEX nr 2529057). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie nie podziela odmiennego poglądu wyrażonego w postanowieniu tego Sądu z 27 listopada 2019 r., I OZ 1157/19, które powołuje pełnomocnik celem wzmocnienia swej argumentacji.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy zauważyć należy, że dokument pełnomocnictwa nie został złożony przy pierwszym piśmie wnoszonym do sądu (skardze), a zatem pełnomocnik nie może skutecznie obalić postanowienia zaskarżonego postanowienia, powołując się na istnienie pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy, które nie zwalniało z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym na wezwanie sądu pierwszej instancji.
W konsekwencji prawidłowo WSA w Gliwicach kierował wszelką korespondencję do pełnomocnika skarżącego, który nie negował swojego umocowania do działania w jego imieniu (por. postanowienie NSA z 18 września 2018 r., II FZ 417/18, LEX nr 2548419). Co więcej, na okoliczność swego umocowania pełnomocnik skarżącego przedłożył przy piśmie z 27 stycznia 2020 r. numer PESEL skarżącego oraz 10 odpisów skargi wraz z załącznikami.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma jednak okoliczność, że niezależnie od treści wymienionych przepisów, które powinny być pełnomocnikowi znane, dodatkowo wezwaniem z 17 stycznia 2020 r. został on zobowiązany do złożenia pełnomocnictwa uprawniającego do działania w imieniu skarżącego przed WSA w Gliwicach lub przed sądami administracyjnymi, z zastrzeżeniem rygoru odrzucenia skargi. Jednoznaczna treść zarządzenia wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi nie mogła wywołać u fachowego pełnomocnika żadnych wątpliwości co do obowiązku podlegającego wykonaniu. Mimo to, wskazany brak formalny nie został usunięty, co oznaczało, że skarga nie została złożona przez osobę uprawnioną.
W rezultacie zaistniała przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, a zarzuty naruszenia wyłuszczonych w zażaleniu przepisów Ppsa nie są trafne.
Nie jest także skuteczny zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawo do sądu nie zostało ograniczone, to brak zrealizowania wezwania skierowanego do pełnomocnika przez sąd skutkował nakazem odrzucenia skargi.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.