Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Ol 57/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy o częściowym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z., zw. dalej skarżącym, na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie wykonania zbiornika bezodpływowego na ścieki sanitarne i instalacji centralnego ogrzewania oraz instalacji wodno-kanalizacyjnej.
W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki wskazał, że wnioski skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi, datowane 11 grudnia 2013 r. i 10 lutego 2014 r. nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że skarżący wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy nie wykazał okoliczności, które uzasadniałaby zmianę postanowienia Sądu z dnia 19 września 2013 r. Skarżący w dalszym ciągu faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Wbrew uprzedniemu wezwaniu, pomimo wielokrotnego wyjaśniania wnioskodawcy potrzeby oszacowania potencjału posiadanych nieruchomości poprzez ustalenie ich położenia i wartości, skarżący pomija te okoliczności.
Skarżący przedstawił tylko te dane, które uznał za stosowne. W przedmiotowych wnioskach, jak i w odpowiedzi na wezwanie z dnia 16 stycznia 2015 r., skarżący nie uzupełnił swoich wyjaśnień, pomimo wielokrotnego zwrócenia uwagi przez Sąd pierwszej jak i drugiej instancji na potrzebę pełnego i rzetelnego zobrazowania sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej, co uniemożliwiało Sądowi Wojewódzkiemu dokonanie obiektywnej i wszechstronnej analizy zasadności kolejnego wniosku. Argumentacja strony sprowadza się po raz kolejny jedynie do polemiki ze stanowiskiem Sądu, co do oceny możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania, a także do bezpodstawnego kwestionowania stanowiska sądów o konieczności ujawnienia wszelkich danych obrazujących sytuację rodzinną, majątkową oraz finansową wnioskodawcy.
Zażalenie na powyższe postanowienie WSA złożył A. Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach.
Przedmiotowe postanowienie Sądu Wojewódzkiego należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Jednak bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. Ciężar dowodu w zakresie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nadal ciąży na wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał by nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący powołał się bowiem na zbliżone okoliczności, jak w poprzednio składanym wniosku. Okoliczności te, jak wcześniej wspomniano, były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sądy uznały wówczas, że po pierwsze wskazane we wniosku okoliczności nie są wystarczające dla przyznania skarżącemu prawa pomocy, po drugie nie zostały udokumentowane. Żądane dokumenty nie zostały również dołączone do rozpoznawanego obecnie wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo że skarżący wiedział, że ich brak uniemożliwiał ocenę jego sytuacji majątkowej.
Tak więc uchylenie się skarżącego od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, gdyż pełny obraz możliwości finansowych i majątkowych skarżącego nie został ujawniony w sposób pozwalający na stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania.
Z tych względów, na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.