Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Ol 57/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, jaki i w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. Z., zw. dalej skarżącym, na bezczynność Wojewody W.-M. w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia rozbiórki obiektu.
W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki wskazał, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta. Skarżący w rozpoznawanej sprawie już dwukrotnie występował z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania wniosków postanowieniami Sądu Wojewódzkiego z dnia 19 września 2013 r. i 10 marca 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenia od tych orzeczeń zostały oddalone postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiednio z dnia 13 listopada 2013 r. i 27 czerwca 2014 r. Zasadniczym powodem tych rozstrzygnięć był fakt, że skarżący, mimo wezwań, nie przedłożył żądanych dokumentów źródłowych, a tym samym oświadczenia składane przez skarżącego były niewystarczające do przyznania mu prawa pomocy.
Sąd Wojewódzki podzielił pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji, gdy kwestia ta została już merytorycznie, prawomocnie rozstrzygnięta wskutek uprzedniego wniosku w tym przedmiocie, nie uchyla skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Wprawdzie do wniosku z dnia 3 czerwca 2014 r. skarżący załączył kopię wezwania do zapłaty z dnia 17 kwietnia 2014 r., wskazującego na istnienie zaległości skarżącego w opłacaniu funduszu remontowego za okres od stycznia 2013 r., do kwietnia 2014 r. i za remont, lecz okoliczność ta nie powoduje, że zaistniała zasadnicza zmiana sytuacji materialnej strony skarżącej. Z treści wniosków PPF z dnia 3 czerwca 2014 r. i z 9 lutego 2015 r. wynika bowiem, że majątek skarżącego nie został uszczuplony i nadal uiszcza on opłaty za mieszkanie, mimo iż jak twierdzi, nie uzyskuje żadnego dochodu. Skarżący składając przedmiotowe wnioski PPF nie wykazał więc istnienia jakiekolwiek nowych okoliczności, które w sposób zasadniczy wpłynęłyby na sytuację materialną strony.
Zażalenie na powyższe postanowienie WSA złożył A. Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach.
Przedmiotowe postanowienie Sądu Wojewódzkiego należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Jednak bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. Ciężar dowodu w zakresie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nadal ciąży na wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał by nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący powołał się bowiem na zbliżone okoliczności, jak w poprzednio składanym wniosku. Okoliczności te, jak wcześniej wspomniano, były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sądy uznały wówczas, że po pierwsze wskazane we wniosku okoliczności nie są wystarczające dla przyznania skarżącemu prawa pomocy, po drugie nie zostały udokumentowane. Żądane dokumenty nie zostały również dołączone do rozpoznawanego obecnie wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo że skarżący wiedział, że ich brak uniemożliwiał ocenę jego sytuacji majątkowej.
Tak więc uchylenie się skarżącego od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, gdyż pełny obraz możliwości finansowych i majątkowych skarżącego nie został ujawniony w sposób pozwalający na stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania.
Z tych względów, na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.