Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] października 2006 r., oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż wraz z mężem W.B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, posiadają mieszkanie o powierzchni 66 m2 oraz mieszkanie w Warszawie o powierzchni 80 m2, które to przekazali do użytku synowi. Utrzymuje się wraz z mężem ze świadczeń emerytalnych wynoszących: w przypadku wnioskującej - 1610,00 zł, zaś jej męża - 2397,00 zł. Wskazała również, że posiadane przez nich oszczędności wynoszą 15.000,00 zł. Powołując się na trudną sytuacją finansową wyjaśniła, że dochody z jej oraz męża emerytury są w całości przeznaczane na wyżywienie, utrzymanie mieszkania, leczenie oraz gromadzenie środków na sfinansowanie czekających ich operacji, remontu mieszkania oraz wykupu terenu stanowiącego bezpośrednie otoczenie mieszkania w T. Oddalając wniosek Sąd I instancji uznał, że łączny dochód osiągany przez wnioskodawcę oraz pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym męża wnioskodawczyni, wynoszący łącznie 4.007,00 zł, a także wysokość zgromadzonych przez nich oszczędności nie pozwala na uznanie, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu wykazana przez wnioskodawczynię sytuacja materialna, a w szczególności stały comiesięczny dochód dwóch osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wynoszący w przeliczeniu na jedną osobę w gospodarstwie domowym 2.003,50 zł miesięcznie, nie uzasadnia niemożliwości poniesienia przez skarżącą kosztów prowadzonego postępowania sądowego, lecz przeciwnie świadczy o możliwości ich poniesienia, zważywszy na wysokość obowiązującej w 2009 r. o wiele niższej kwoty minimalnego wynagrodzenia wynoszącej 1.276,00 zł. Przyjęcie przez wnioskodawczynię innego priorytetu w wydatkach (remont mieszkania, wykup gruntu) nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych, tym bardziej, gdy posiada ona oszczędności.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wyjaśniła, że wniesiona do Sądu skarga jest aktem samoobrony przed samowolą funkcjonariuszy organów publicznych. W ocenie skarżącej, osiągane dochody powinny być w pierwszej kolejności przeznaczone na wyżywienie, leczenie, pokrycie kosztów eksploatacji mieszkania, a także wykupienie gruntu. Zaznaczyła, że po zakończeniu postępowania będzie zmuszona przeprowadzić remont mieszkania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania.
Po pierwsze wyjaśnić należy, że rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd nie bada zasadności samej skargi, nie może też brać pod uwagę innych przesłanek niż to wynika z cytowanych wyżej przepisów. Stąd też nie uwzględnienie nie zasługują podnoszone przez stronę argumenty zażalenia odnośnie pobudek jakie kierowały nią przy składaniu skargi. Sąd I instancji nie był też uprawniony do rozważania jakie skutki w sferze majątkowej skarżącej wywoła zakończenie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma natomiast okoliczność, że skarżąca wraz z mężem posiada stały, miesięczny dochód przekraczający 4000 zł miesięcznie na dwuosobową rodzinę. Sąd I instancji prawidłowo też zaakcentował, że skarżąca posiada oszczędności w znacznej wysokości, a okoliczność, że zamiarem skarżącej było przeznaczenie ich na inny cel nie może mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, bowiem oznaczałoby to zaakceptowanie nieuzasadnionego przerzucenia obowiązku udziału strony w partycypowaniu w kosztach postępowania na Skarb Państwa. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.