Postanowienie NSA z 6 lutego 2013 r., II OZ 52/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.S. i M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 393/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi E.S. i M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Jerzy Bujko przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy skarżącym E.S. i M.S. (dalej jako skarżący) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

E.S. i M.S. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podając, że są schorowanymi ludźmi, których inwestycją życia była budowa wiatraka prądotwórczego. Rodzina skarżących spłaca kredyty zaciągnięte na przedmiotową inwestycję. Skarżąca pobiera rentę chorobową z ZUS, zaś skarżący jest osobą bezrobotną. Gospodarstwo domowe skarżący prowadzą z córką oraz dwiema wnuczkami. Opisując swą sytuację materialną skarżący wskazali, że posiadają wspólny (z racji wspólności małżeńskiej) majątek, w skład którego wchodzi wiatrak przydomowy będący przedmiotem postępowania, o wartości ok. 110.000 zł, na który skarżący zaciągnęli kredyt. Źródłem utrzymania skarżących jest renta skarżącej w wysokości 687,95 zł oraz dochód z działalności córki skarżących B.R. w wysokości średniej rocznej 179,07 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżących ich córka w całości pokrywa koszty należących do skarżących telefonów (150 – 170 zł.), środków czystości, ubezpieczenia skarżących, koszty leczenia i zakupu leków (ok. 250 zł.), zakupu żywności dla skarżących (400 zł.). Partycypuje także w znacznej części w kosztach ogrzewania domu (ok. 8000 zł. za sezon grzewczy) i opłaca za skarżących koszty związane z umową kredytu. Własnością wspólną skarżących jest nieruchomość budynkowa (dom o pow. 108 m2) oraz działki znajdujące się pod domem – nr [...], 86/7, [...],[...] oraz [...] w miejscowości N. Postanowieniem z dnia 20 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazał Sąd, w niniejszej sprawie skarżący nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej, zwłaszcza sytuacja finansowej swojej córki.

Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie podnosząc, iż Sąd błędnie wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnili w wystarczającym stopniu przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżący wykonali wezwanie Sądu o doprecyzowanie ich sytuacji finansowej. Osiąganie niskich dochodów z działalności gospodarczej przez córkę skarżących nie może zostać uznane, w oparciu o doświadczenie życiowe i dostateczne rozeznanie, za okoliczność wykluczającą przyznanie prawa pomocy. Ponadto ich zdaniem Sąd bezpodstawnie zinterpretował wątpliwości na niekorzyść skarżących.

Naczelny Sąd Administracyjne postanowieniem z dnia 4 listopada 2011 r. oddalił wyżej wymienione zażalenie wskazując, że Sąd I instancji słusznie powziął wątpliwość co do wiarygodności oświadczeń skarżących w zakresie dochodów osiąganych przez ich córkę.

Skarżący podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację ponownie złożyli wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu ponownego wniosku o prawo pomocy postanowieniem z 16 października 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej, zwłaszcza ich córki, ponieważ konfrontacja wysokości deklarowanego dochodu córki skarżących oraz wysokości pomocy udzielonej skarżącym prowadzi do wniosku, iż oświadczenie co do wysokości rzeczywistego dochodu córki skarżących jest niewiarygodne.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wnieśli zażalenie, wskazując na bezpodstawne uznanie za niewiarygodne oświadczenie ich córki dotyczące rzeczywistego jej dochodu.

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjne po rozpoznaniu wyżej wskazanego zażalenia uchylił zaskarżone postanowienie z uwagi na nie potraktowanie przez Sąd I instancji kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jako wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał skarżących do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych poprzez nadesłanie dokumentów wskazujących na ich obecną sytuację życiową i materialną.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując że nie zmieniły się okoliczności sprawy w postaci należytego wykazania sytuacji majątkowej skarżących w takim wypadku nie zmieniona pozostaje ocena tych okoliczności.

Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie skarżących nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, że wysokość osiągniętego dochodu deklarowanego przez córkę skarżących jest niewiarygodny, ponieważ stopień partycypacji w prowadzeniu wspólnie gospodarstwa domowego w znacznym stopniu przekracza jej dochód. Taka okoliczność słusznie doprowadziła Sąd do uznania oświadczeń skarżących oraz ich córki za niewiarygodne. Również we wniesionym zażaleniu skarżący nie wskazali na istnienie żadnych takich okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co do ich sytuacji materialnej.

Niezależnie od powyższego dostrzec trzeba i tę kwestię, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżących od kosztów sądowych stanowił kolejny, złożony w niniejszej sprawie. Pierwszy, złożony wraz ze skargą został prawomocnie rozpoznany postanowieniem z dnia 20 września 2011 r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenie na to orzeczenie zostało następnie oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1052/11. Ponownie złożony wniosek wobec prawomocnego rozstrzygnięcia tej kwestii winien być, zatem analizowany przez Sąd pierwszej instancji w aspekcie zmian okoliczności sprawy (sytuacji majątkowej skarżącej) stosownie do regulacji art. 165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dokonał ponownej analizy stanu majątkowego skarżących oraz ich córki, a także złożonych przez nich wyjaśnień, a także oświadczeń, nie wskazując na zmiany w obecnej sytuacji finansowej skarżących.

Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.