Uzasadnienie
W dniu [...] października 2010 r. J. i C. K. wnieśli do Wojewody Wielkopolskiego pismo nazwane "zażaleniem" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2010 r. nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego, w którym domagali się uchylenia w całości w/w decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa art. 28 k.p.a. oraz art. 1 k.p.a. polegającego na pozbawieniu skarżących jako stron czynnego udziału w postępowaniu. Powyższe pismo zaadresowali do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji za pośrednictwem Wojewody Wielkopolskiego.
Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Wojewoda Wielkopolski przekazał powyższe zażalenie według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Kaliszu.
Pismem z dnia [...] października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu wezwało J. i C. K. - w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania - do sprecyzowania czy zażalenie z dnia [...] października 2010 r. skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji za pośrednictwem Wojewody Wielkopolskiego należy potraktować zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji z dnia [...] września 2010 r. jako skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pismo to doręczono skarżącym w dniu 29 października 2010 r. Na piśmie tym widnieje informacja, że do dnia 10 listopada 2010 r. skarżący nie przesłali odpowiedzi na powyższe wezwanie.
W dniu 24 listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu przekazało pismo J. i C. K. z dnia [...] października 2010 r. wraz z odpowiedzią na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Zarządzeniem z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 835/10 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na podstawie art. 220 § 1 i 3 w związku z art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wezwał J. K. i C. K. solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 złotych od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie warunków zabudowy - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - pod rygorem odrzucenia skargi.
W piśmie z dnia 14 grudnia 2010 r. zatytułowanym "sprzeciw" na powyższe zarządzenie J. K. i C. K. wskazali, że to nie oni wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2010 r. Janina Kirklo i Czesław Kirklo podnieśli, iż są schorowani i utrzymują się ze skromnych emerytur rolniczych i nie godzą się na wniesienie opłaty sądowej w wysokości 500 zł, gdyż powinien płacić ten kto wniósł skargę.
Zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2010 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał J. i C. K. do wyjaśnienia czy pismo skierowane do tut. Sądu zatytułowane "sprzeciw" należy traktować jako zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 listopada 2010 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego, czy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W zażaleniu z dnia 4 stycznia 2010 r. J. i C. K. podnieśli, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu nie uwzględniło ich odwołania i umorzyło postępowanie zasłaniając się urbanistą i wiarygodnością Wójta Gminy Ł. O., samowolnie wnosząc sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bez ich wiedzy i bez uzgodnienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wzywa ich do uiszczenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a), akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5), akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6), akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7), bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a (pkt 8).
Zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie.
W niniejszej sprawie J. K. i C. K. wnieśli zażalenie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2010 r. nr [...]. Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze z uwagi na brak w obrocie prawnym decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, iż J. K. i C. K. wnieśli odwołanie od projektu decyzji o warunkach zabudowy nr [...] dotyczącej budowy urządzenia infrastruktury technicznej – szczelnego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe na działce nr ewidencyjny [...] obręb geodezyjny M. S. położonej w miejscowości M. S. w gminie Ł. O. Należy podkreślić, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia prawidłowości wydania zarządzenia z dnia 30 listopada 2010 r. przez Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Oceniając prawidłowość wydania zaskarżonego zarządzenia należy stwierdzić, że sąd administracyjny nie może dokonywać interpretacji intencji skarżącego. Zatem podstawową okolicznością wymagającą rozważenia w niniejszej sprawie jest to czy Sąd pierwszej instancji zasadnie wezwał J. K. i C. K. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego. W sytuacji bowiem, gdy strona skarżąca twierdzi, iż nie wniosła skargi do sądu, trzeba wyjaśnić tę kwestię i ustalić rzeczywistą wolę strony. Należy wezwać stronę do sprecyzowania żądania, a mianowicie do wyraźnego określenia, czy strona składając pismo z dnia [...] października 2010 r. adresowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zamierzała wszcząć postępowanie sądowe. W niniejszej sprawie J. K. i C. K. w piśmie z dnia 14 grudnia 2010 r., wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zatytułowanym "sprzeciw" stwierdzili, iż to nie oni wnieśli sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W kolejnym piśmie z dnia 4 stycznia 2011 r. zatytułowanym "zażalenie" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu J. K. i C. K. podnieśli, iż to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu samowolnie wniosło sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu bez ich wiedzy i uzgodnienia.
Z uwagi na powyższe podkreślić należy, że w razie wątpliwości co do żądania zawartego w piśmie nadesłanym do sądu, Sąd może wezwać osobę składającą pismo do uzupełnienia, czy też wyjaśnienia treści pisma, czego Sąd pierwszej instancji nie uczynił w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji nie dokonał ustaleń stanowiących istotę sprawy tj. nie wyjaśnił intencji J. K. i C. K. Nie można uznać, aby zarządzenie wydane przez Przewodniczącego Wydziału II w dniu 17 grudnia 2010 r. zmierzało do wyjaśnienia tej okoliczności. Zarządzeniem tym wezwano jedynie J. K. i C. K. do wyjaśnienia, czy pismo z dnia 14 grudnia 2010 r. skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zatytułowane "sprzeciw" należy traktować jako zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 30 listopada 2010 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego, czy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem w niniejszej sprawie J. K. i C. K. konsekwentnie twierdzą, że nie obciąża ich obowiązek uiszczenia wpisu, gdyż nie wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
A zatem zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zostało wydane przez Sąd pierwszej instancji co najmniej przedwcześnie, bądź błędnie. Należy bowiem zauważyć, że pismo z dnia [...] października 2010 r. skierowane zostało przez skarżących do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji za pośrednictwem Wojewody Wielkopolskiego, następnie przesłane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wprawdzie zawiera żądanie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2010 r., lecz - mimo prawidłowego pouczenia w tej decyzji - nie zostało przez skarżących zatytułowane skargą i nie zostało przez skarżących skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Przypomnieć należy, iż stosownie do art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.
Mając zatem na uwadze powyższe, obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było w pierwszej kolejności przypomnienie J. K. i C. K. jaki jest właściwy tryb zaskarżenia wskazanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] oraz zwrócenie się do skarżących, czy w zaistniałej sytuacji pismo to należy potraktować jako skargę. Dopiero oświadczenie J. K. i C. K. o woli przyjęcia tego pisma przez Sąd jako skargi pozwalało na zbadanie jej pod względem formalnym, w tym na ewentualne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Gdyby bowiem J. K. i C. K. nie zamierzali wnieść skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu to brak byłoby podstaw do żądania od nich wpisu od skargi. Jak już wyżej wskazano obowiązek uiszczenia wpisu od skargi obciąża jedynie podmioty wnoszące skargę.
Z uwagi na konieczność dokonania uzupełnienia ustaleń w zakresie wyżej wskazanym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił uchylić zaskarżone zarządzenie.