Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił P.G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie jego skargi na decyzję Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 1 marca 2012 r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w całkowitym zakresie całkowitym przez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub rady prawnego. Skarżący wskazał, że jego źródłem utrzymania są niskie dochody z gospodarstwa rolnego. Dodał także, że nie może spieniężyć posiadanego wyposażenia, ponieważ oznaczałoby to likwidację gospodarstwa, jak i wziąć kredytu, gdyż nie jest w stanie go spłacić. Skarżący zaznaczył przy tym, że posiada dom o powierzchni 132 m² oraz gospodarstwo rolne o pow. 21,23 ha (3,5 ha przeliczeniowych), a także podstawowy sprzęt rolniczy do upraw polowych. Otrzymywany dochód określił jako 567 zł na miesiąc, dodając, że spłaca kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwie po szkodach spowodowanych przez suszę w 2009 r.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje jednoznacznie, iż skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Z załączonego przez skarżącego zaświadczenia Wójta Gminy Opatówek z dnia 20 marca 2012 r., wynika, iż skarżący powinien osiągać dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 8.135,88 zł rocznie, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010 r. (M.P. nr 87 poz. 917). W aktach sądowych znajduje się ponadto umowa o kredyt obrotowy w kwocie 42.000 zł oraz z terminem spłaty w dniu 29 marca 2013 r. zawarta przez skarżącego w dniu 20 kwietnia 2009 r. Zgodnie z jej treścią kapitał kredytu powinien być spłacony w 2 ratach po 21.000 zł do dnia 31 marca 2011 r. i 29 marca 2013 r., a odsetki w systemie kwartalnym.
Sąd I instancji wskazał także, że decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 listopada 2010 r. przyznano skarżącemu za 2010 r. jednolitą płatność obszarową w wysokości 10.966,38 zł i uzupełniające opłaty obszarowe w wysokości 3894,63 zł oraz 1145,87 zł.
Sąd I instancji podkreślił, że zarówno aktualizacja wysokości tej ostatniej formy dochodu skarżącego, jak i pełniejsze zobrazowanie jego sytuacji majątkowej było niemożliwe ze względu na nieprzedstawienie przez skarżącego dalszych informacji. Pomimo wezwania z dnia 13 marca 2012 r., ograniczył się on wyłącznie do wskazania, że prowadzone przez niego gospodarstwo rozliczane jest w sposób ryczałtowy, a on sam nie prowadzi rozliczeń przychodów i rozchodów. Nie może też przedstawić żadnych faktur ani udokumentować swoich twierdzeń. W ocenie Sądu I instancji, załączone przez skarżącego dokumenty pozostają przynajmniej częściowo w sprzeczności, bowiem niektóre z nich wskazują na niskie dochody skarżącego, podczas gdy inne podkreślają jednak jego wysoką zdolność kredytową oraz dysponowanie uzyskanymi z banku środkami, jak i dopłatami ze strony państwa do gospodarstwa rolnego.
Sąd I instancji podkreślił przy tym, że dokumenty potwierdzające niskie dochody skarżącego albo poparte są wyłącznie jego oświadczeniami albo zawarte w nich wyliczenia wynikają jedynie ze statystyki, a nie z rzeczywistej rentowności gospodarstwa.
Zażalenia na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Wskazał, że prowadzone przez niego gospodarstwo ucierpiało z powodu bardzo niskich temperatur na przełomie stycznia i lutego. Zasiewy zbóż oraz oziminy uległy wymarznięciu, a nie były ubezpieczone, gdyż nie posiadał on środków pieniężnych na ten cel. Klęska oraz skala strat spowodowanych siarczystym mrozem sprawiły, że nie jest on w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. - wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, nie publ.).
Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, skarżący pomimo wezwania nie przedstawił wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów. Stosownie zaś do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku [...] okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Brak tych dokumentów uniemożliwił dokonanie pełnej oceny sytuacji finansowej skarżącego. Pozostałe dokumenty i oświadczenia zawierają sprzeczności, które Sąd I instancji dostrzegł i przedstawił wyczerpująco w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie bierze pod uwagę stan sprawy z dnia orzekania przez Sąd I instancji. Niemniej jednak nawet w zażaleniu skarżący w żaden sposób nie uściślił ani nie udokumentował podnoszonych wcześniej twierdzeń. Argumenty zażalenia są w istocie powtórzeniem argumentów podnoszonych przed Sądem I instancji, a te, jak już wyżej wskazano, nie uzasadniały przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zasadą jest, że strony partycypują finansowo w prowadzonym z ich inicjatywy postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zwolnienie od kosztów i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika możliwe jest jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsze zażalenie, Sąd I instancji prawidłowo ocenił i przyjął, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do skorzystania z instytucji prawa pomocy, a ocena Sądu I instancji została poprzedzona rzetelną i pełną analizą przedstawianych przez stronę dokumentów i oświadczeń.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 3 4