Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 527/16, po rozpoznaniu wniosku S. w B. dotyczącego wyłączenia od rozpoznania sprawy ze skargi tego Stowarzyszenia na decyzję Wojewody M. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej sędziów WSA Kazimierza Bandarzewskiego, WSA Mirosława Batora, WSA Jacka Bursy, WSA Renaty Czeluśniak, WSA Krystyny Daniel, WSA Pawła Darmonia, WSA Aldony Gąseckiej - Dudy, NSA Andrzeja Irli, WSA Mariusza Kotulskiego, WSA Waldemara Michaldo, WSA Agnieszki Nawary-Dubiel, WSA Iwony Niżnik-Dobosz, NSA Anny Szkodzińskiej, NSA Joanny Tuszyńskiej w pkt I odrzucił wniosek o wyłączenie sędziów: WSA Jacka Bursy, NSA Andrzeja Irli oraz WSA Iwony Niżnik - Dobosz, zaś w pkt oddalił wniosek o wyłączenie sędziów: WSA Kazimierza Bandarzewskiego, WSA Mirosława Batora, WSA Renaty Czeluśniak, WSA Krystyny Daniel, WSA Pawła Darmonia, WSA Aldony Gąseckiej - Dudy, WSA Mariusza Kotulskiego, WSA Waldemara Michaldo, WSA Agnieszki Nawary-Dubiel, NSA Anny Szkodzińskiej, NSA Joanny Tuszyńskiej.
Sąd w uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1303/13 Sąd oddalił wniosek o wyłączenie Sędziego NSA Andrzeja Irli, Sędziego WSA Jacka Bursy, oraz Sędzi WSA Iwony Niżnik-Dobosz. W związku z tym Sąd, rozpatrując ponownie wniosek o wyłączenie ww. sędziów złożony w zażaleniu z dnia 16 kwietnia 2014 r. uzasadniony tak jak poprzednio zagwarantowaniem Stowarzyszeniu prawa do rzetelnego rozpatrzenia sprawy, stwierdził, że rozpatrywany wniosek o wyłączenie ww. sędziów podlega odrzuceniu, o czym orzeczono w pkt I postanowienia. Podstawę prawną stanowi treść art. 22 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012.270), według którego ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy.
Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o wyłączenie pozostałych sędziów: WSA Kazimierza Bandarzewskiego, WSA Mirosława Batora, WSA Renaty Czeluśniak, WSA Krystyny Daniel, WSA Pawła Darmonia, WSA Aldony Gąseckiej - Dudy, WSA Mariusza Kotulskiego, WSA Waldemara Michaldo, WSA Agnieszki Nawary-Dubiel, NSA Anny Szkodzińskiej, NSA Joanny Tuszyńskiej, którzy złożyli pisemne oświadczenia, z których wynika, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą po ich stronie okoliczności wskazane w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., Sąd mając na uwadze podstawy wyłączenia z art. 18 § 1 - 3 P.p.s.a. oraz z art. 19 P.p.s.a. wskazał, że w realiach niniejszej sprawy wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sygn. akt II SA/Kr 527/16 (poprzednia sygnatura II SA/Kr 1303/13) nie mógł zostać uwzględniony. Zdaniem Sądu, nie zachodziły okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności Sędziów wymienionych we wniosku, co wynika ze złożonych przez nich oświadczeń. Podniesione zaś we wniosku uwagi, w sytuacji nie poparcia ich żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd podkreślił, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że dany sędzia nie jest bezstronny. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a., których to w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło skarżące Stowarzyszenie wskazując, że Sąd orzekał we własnej sprawie, nie zachował bezstronności i powinien wyłączyć się z urzędu. Stowarzyszenie stwierdza, że Sąd orzekając na nowo nie zawiadomił strony skarżącej o przystąpieniu do ponownego postępowania. Zaskarżone postanowienie jest zaskoczeniem dla strony skarżącej i dowodzi o kolejnym działaniu na szkodę strony. W myśl art. 134 § 2 P.p.s.a. "Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego".
Skarżąca wskazuje dalej, że sędzia Andrzej Irla - Prezes Sądu WSA w Krakowie występując w roli przewodniczącego składu orzekającego na rozprawie w dniu 3 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1303/13 dobitnie zakazał nagrywania dźwięku. Zapytany o powody tego zakazu nie był w stanie podać uzasadnienia i nie wydał stosownego zarządzenia. Argument, że nagranie będzie przedstawione członkom Stowarzyszenia nie został uwzględniony. Sędzia zobowiązał się do podania uzasadnienia w stosownym zarządzeniu sądu, lecz tego nie uczynił, a nawet zataił w protokole. Mimo wniosku skarżącej o podanie tych faktów do protokołu, nie uzupełniono protokołu. Według skarżącej zakaz nagrywania przebiegu rozprawy bez podania jakiegokolwiek uzasadnienia, wbrew prawu, jest jednoznacznym barometrem braku bezstronności sędziego, jak i całego składu orzekającego. Rozprawa nie jest tajna lecz jawna, a społeczeństwo zainteresowane jest jej przebiegiem, mimo to zniekształcono protokół i nie odzwierciedla on przebiegu rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu.
Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy należy wyjaśnić, że wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej.
Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie NSA, słusznie postąpił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów: WSA Kazimierza Bandarzewskiego, WSA Mirosława Batora, WSA Renaty Czeluśniak, WSA Krystyny Daniel, WSA Pawła Darmonia, WSA Aldony Gąseckiej - Dudy, WSA Mariusza Kotulskiego, WSA Waldemara Michaldo, WSA Agnieszki Nawary-Dubiel, NSA Anny Szkodzińskiej, NSA Joanny Tuszyńskiej i należało orzec o oddaleniu wniosku w tym zakresie, co też uczyniono w pkt II zaskarżonego postanowienia.
Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione.
Mając na uwadze treść wniosku z dnia 16 kwietnia 2014 r. o wyłączenie wskazanych powyżej sędziów stwierdzić należy, że poza odwołaniem się do zagwarantowanego w Konstytucji RP prawa strony do rzetelnego rozpatrzenia sprawy przez bezstronne i niezawisłe sądy, Stowarzyszenie nie podaje jakichkolwiek okoliczności wskazujących na istnienie przesłanek z art. 18 P.p.s.a. ani okoliczności uzasadniających wątpliwości co do bezstronności w danej sprawie wymienionych tam sędziów. Nie bez znaczenia jest fakt, że wskazani powyżej z imienia i nazwiska sędziowie nie orzekali w przedmiotowej sprawie. Na rozprawie w dniu 3 lutego 2014 r. orzekał inny skład tj. sędzia NSA Andrzej Irla, sędzia WSA Jacek Bursa, oraz sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1303/13 odmówiono uwzględnienia wniosku o wyłączenie tego składu.
Uznać należy, że skarżąca w złożonym przez siebie wniosku o wyłączenie ww. sędziów nie wykazała żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wydanie takiego rozstrzygnięcia wobec tych sędziów. Nie wykazała, że istnieją takie okoliczności, które skutkowałyby wyłączeniem konkretnego sędziego z mocy prawa jak również, że istnieją okoliczności tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych czy ich wyniku niekorzystnego dla strony, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziów wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy, bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie.
Skarżąca co prawda podnosi w zażaleniu okoliczność zakazania nagrywania przebiegu rozprawy w dniu 3 lutego 2014 r. jako powód do uznania, że skład sądu, w szczególności jego przewodniczący nie będzie bezstronnie orzekał w sprawie, jednak nie bierze pod uwagę, że okoliczność ta była już przedmiotem oceny sądu w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2014 r. i nie dotyczy pozostałych sędziów, których wskazano we wniosku z dnia 16 kwietnia 2014 r.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo orzekł w pkt I zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziów: NSA Andrzeja Irli, WSA Jacka Bursy, oraz WSA Iwony Niżnik-Dobosz. Zgodnie z art. 22 § 4 P.p.s.a. ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Zauważyć należy, że postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wyłączenia od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1303/13 ww. sędziów. W dniu 16 kwietnia 2014 r. Stowarzyszenie kolejny raz wystąpiło o wyłączenie tych samych sędziów podnosząc zarzut wątpliwości co do bezstronności z uwagi na zakaz nagrywania przebiegu rozprawy w dniu 3 lutego 2014 r. i nie przedstawiło innych okoliczności uzasadniających wyłączenie tych sędziów. Tym samym Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że wniosek ten stosownie do art. 22 § 4 P.p.s.a. podlega odrzuceniu.
Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postąpił prawidłowo po pierwsze, odrzucając wniosek o wyłączenie sędziów, o których wniosek o wyłączenie był już przedmiotem oceny sądu i nie przedstawiono innych przesłanek uzasadniających ich wyłączenie, a po drugie, odmawiając uwzględnienia tego wniosku co do pozostałych sędziów z powodu nie wykazania podstaw do ich wyłączenia.
Okoliczność, że Sąd rozpoznał wniosek o wyłączenie sędziów z dnia 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym o czym strona nie została powiadomiona, nie świadczy o braku bezstronności sędziów. Sąd nie miał obowiązku wzwywania stron o terminie posiedzenia niejawnego. Wynika to a contrario z art. 91 § 2 zd. 1 P.p.s.a., który mówi, że o posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas posiedzenia. Natomiast w oparciu o art. 95 P.p.s.a. na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają - poza stronami i osobami wezwanymi - tylko osoby pełnoletnie. Na posiedzenia niejawne mają wstęp tylko osoby wezwane. Zgodnie z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowienie w sprawie z wniosku o wyłączenie sędziego wydaje sąd, w którym sprawa się toczy w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Z uwagi na powyższe Sąd nie musiał wzywać skarżącej do udziału w posiedzeniu niejawnym wywołanym jej wnioskiem o wyłączenie sędziów. Z uwagi na przestrzeganie przepisów procedury nie można czynić sądowi zarzutu braku bezstronności.
Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.