Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek C.S. w przedmiocie zwrotu opłat sądowych w łącznej kwocie 200 zł uiszczonych od zażaleń na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2008 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 318/08 oddalające wnioski C.S. o wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie.
Sąd I instancji wyjaśnił, że postanowieniami z dnia 15 lipca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpoznaniu zażaleń C.S. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 318/08 oddalające wniosek C.S. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Anny Moskały oraz sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Jerzego Strzebinczyka od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 318/08 – uchylił zaskarżone postanowienia.
Wnioskiem z dnia 22 października 2009 r. C.S. zwrócił się z prośbą o zwrot opłat sądowych w łącznej kwocie 200 zł uiszczonych od zażaleń na dwa postanowienia z dnia 15 października 2008 r.
Sąd I instancji wskazał, że rozstrzygnięcie wniosku strony o zwrot kosztów należy zamieścić w sentencji każdego wyroku sądu I instancji uwzględniającego skargę oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej uwzględniającego tę skargę oraz ją oddalającego. Ponadto należy je umieścić w postanowieniach o umorzeniu postępowania wskutek zastosowania przez organ samokontroli, a także przeprowadzenia skutecznej mediacji. W ocenie Sądu I instancji, wniosek C.S. jako niedopuszczalny na obecnym etapie postępowania – należało odrzucić.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wskazując, że składał wnioski o wyłączenie sędziego chcąc zapewnić sobie konstytucyjne prawo do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sad I instancji wskazał przepis art. 58 § 1 ust. 6 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uznał zatem błędnie, że wniosek złożony przez stronę jest wnioskiem w rozumieniu art. 63 tejże ustawy. Stosownie do treści art. 63 ustawy, jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. O ile wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie budzi kwestia, które wnioski uznać należy za wnioski wszczynające postępowanie w sprawie, o tyle nie ma wątpliwości, że kwestia ta nie obejmuje tak zwanych postępowań wpadkowych, toczących się w ramach postępowania głównego i w sposób zależny od niego. Postępowania takie wszczynają np. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, wniosek o prawo pomocy złożony w toku postępowania, a także wniosek o zwrot kosztów postępowania. Nie wszczynają one natomiast odrębnego postępowania w rozumieniu art. 63 ustawy i nie ma do nich zastosowania odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o skardze (art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W konsekwencji nie można takiego wniosku odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy.
Jednakże Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują orzekania o zwrocie kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia zażalenia na postanowienie – ani poprzez zasądzenie kosztów postępowania między stronami ani też poprzez zwrot stosownej kwoty ze środków budżetowych sądu. Konsekwencją takiego ustalenia powinno być oddalenie wniosku, a nie jego odrzucenie. W istocie bowiem doszło do merytorycznej oceny wniosku i ustalenia, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wskazane uchybienie pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na sytuację prawną skarżącego, a zaskarżone rozstrzygnięcie wywołuje wobec strony identyczne skutki procesowe. Uwzględnienie zażalenia i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji prowadziłoby wyłącznie do zmiany sentencji rozstrzygnięcia, przy czym aktualne pozostałoby uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Mając to na uwadze, a także uwzględniając zasady ekonomiki procesowej, uznać należało, że powyższe uchybienie nie uzasadniało uchylenia postanowienia z dnia 12 listopada 2009 r.
Na marginesie zauważyć należy, że stosownie do treści art. 200 ustawy, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 1 ustawy, do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się między innymi poniesione przez stronę koszty sądowe, do których niewątpliwie należy wpis sądowy od zażalenia. Koszty poniesione przez stronę będą zatem przedmiotem rozstrzygnięcia w tym zakresie, w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na uwadze i w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w postanowieniu.