Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1349/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie ze skargi Gminy [...] – [...] w C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie opłaty podwyższonej, odmówił Gminie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 marca 2015 r.
W uzasadnieniu Sąd zacytował przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", a następnie stwierdził, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił, iż niezachowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy, co uzasadniało odmowę przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Uchybiona czynność procesowa nie była szczególnie skomplikowana i sformalizowana, zwłaszcza dla zawodowego pełnomocnika. Nawet gdyby potencjalny autor wniosku o sporządzenie uzasadnienia (np. Wójt albo działający z jego upoważnienia urzędnik) uchybił minimalnym warunkom formalnym pisma, stosownie do treści art. 49 P.p.s.a. i tak byłaby możliwość oraz termin ich uzupełnienia, bez negatywnych skutków z tym związanych.
Dalej Sąd stwierdził, że numer statystyczny choroby wskazany w zaświadczeniu załączony do wniosku, mieści się w przedziale "S90-S99" wykazu leczonych jednostek chorobowych, która to kategoria obejmuje urazy stawu skokowego i stopy. Zaświadczenie potwierdza jedynie niezdolność do pracy pełnomocnika strony skarżącej. Nie wynika natomiast z zaświadczenia niemożność spowodowania przesłania do sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Sąd zaznacza, że pełnomocnik reprezentował jednostkę samorządu terytorialnego, czyli podmiot którego urzędnicy w określonych godzinach pracują w urzędzie gminy, wyposażonym w telefony, Internet, itp.
Wobec tego sam fakt choroby, a właściwie ograniczeń w poruszaniu się (kończyny dolne), nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wynika bowiem z tego faktu automatycznie, że dana osoba nie mogła posłużyć się pomocą innych osób. Sąd zaznacza i to, że dla złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest wymagane stawiennictwo w sądzie, niemożliwości czego zdaje się dotyczyć analizowane zaświadczenie lekarskie.
Dalej Sąd wyjaśnił, że brak winy występuje tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do tego typu przeszkód zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Gmina zarzucając naruszenie przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Jednocześnie strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku.
W ocenie strony z treści wniosku o przywrócenie terminu jasno wynika, że pełnomocnik uchybił terminowi bez swojej winy. Załączone do wniosku zaświadczenie lekarza sądowego stwierdza, że pełnomocnik w dniach 13-25.03.2015r. był niezdolny do udziału w czynnościach procesowych, a więc i do podjęcia jakichkolwiek czynności w postępowaniach sądowych. Stan zdrowia pełnomocnika uniemożliwiający podjęcie jakichkolwiek czynności powstał nagle i nie mógł być przez niego przewidziany. Ponadto z uwagi na nieposiadanie telefonu stacjonarnego oraz laptopa i ładowarki do telefonu, które zostały w samochodzie wcześniej zaparkowanym, nie istniała obiektywna możliwość posłużenia się inną osobą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.
Przy czym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dn. 8.07.2008 r. sygn. akt II OZ 712/08, CBOSA). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie SN z dn. 7.02.2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12; patrz także postanowienie NSA z dn. 17.09.2014 r., sygn. akt I OZ 779/14, npubl.).
W niniejszej sprawie rację ma Sąd pierwszej instancji, że zawodowy pełnomocnik Gminy (radca prawny) nie wskazał na takie okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wprawdzie, jak wynika z załączonego zaświadczenia lekarza sądowego, pełnomocnik w okresie od 13 do 25 marca 2015 r. był niezdolny do udziału w czynnościach procesowych, jednakże rację ma Sąd pierwszej instancji, że w sprawie nie wykazano, by mimo choroby pełnomocnik nie mógł posłużyć się inną osobą. Jak wynika bowiem z akt sprawy korespondencja w sprawie doręczana była na adres kancelarii pełnomocnika i była odbierana przez pracowników. Według ustaleń Sądu pierwszej instancji, których to pełnomocnik nie kwestionował, jednostka chorobowa na którą cierpiał związana była z ograniczeniem w poruszaniu się (numer statystyczny choroby wskazany na zaświadczeniu znajduje się w kategorii obejmującej urazy stawu skokowego i stopy), a to, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nie wyklucza możliwości posłużenia się inną osobą w nadaniu pisma procesowego w terminie.
Przecież pełnomocnik prowadzący kancelarię i zatrudniający pracowników ma możliwość zlecenia im podjęcia właściwej czynności. Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na jednolitym stanowisku, że sama choroba strony i przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie powoduje wyłączenia winy w uchybieniu terminu (porównaj: postanowienie NSA z dn. 24.03.2009 r. II OZ 259/09, LEX nr 574453).
W tym miejscu podkreślić należy, że nawet jeśli pełnomocnik strony nie mógł podjąć osobiście jakiejkolwiek aktywności, to nie uprawdopodobnił by nie mógł posłużyć się inną osobą, np. pracownikami prowadzonej przez siebie kancelarii. Bowiem twierdzenia pełnomocnika jakoby w trakcie choroby pozbawiony był jakiegokolwiek kontaktu z osobami z zewnątrz, co uniemożliwiło mu posłużenie się inną osobą do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie, nie przekonują.
W tej sytuacji należy uznać, że postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.