Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Po 560/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie K. i Z. B. na postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2013 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Sądu z dnia [...] lipca 2012 r. odrzucające skargę kasacyjną.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie K. B. na postanowienie Sądu z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis powyższego postanowienia, zawierający pouczenie o sposobie i trybie wniesienia zażalenia, został doręczony skarżącym w dniu [...] lutego 2013 r. (k. 295 oraz 296 akt sądowych). K. i Z. B. wnieśli w dniu [...] marca 2013 r. zażalenie na powyższe postanowienie za pośrednictwem Starosty Wolsztyńskiego. Starosta Wolsztyński przekazał je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 7 marca 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 i art. 16 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił powyższe zażalenie.
Sąd przytoczył art. 192 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Natomiast zażalenie wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 powyższej ustawy.
Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 177 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Mając na uwadze przepis art. 83 powołanej powyżej ustawy należy uznać, że wniesienie zażalenia do sądu administracyjnego może nastąpić na kilka sposobów. Po pierwsze, pismo może zostać złożone bezpośrednio w biurze podawczym sądu administracyjnego czy też w jakimkolwiek jego wydziale. Po drugie, pismo może zostać oddane w polskim urzędzie pocztowym. Po trzecie, pismo może zostać oddane w polskim urzędzie konsularnym. W takim przypadku data wniesienia pisma do sądu administracyjnego będzie wynikała z dowodu złożenia właściwie zaadresowanego pisma w urzędzie konsularnym. Odrębny sposób wniesienia pisma dotyczy ponadto żołnierzy i osób pozbawionych wolności (patrz. "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz" pod. red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski, Warszawa 2011 – komentarz do art. 83 ustawy).
W rozpatrywanej sprawie zażalenie zostało złożone do sądu za pośrednictwem Starosty Wolsztyńskiego, a zatem zgodnie z treścią art. 83 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako dzień złożenia zażalenia należy uznać dzień 7 marca 2013, w którym to dniu organ ten przekazał do Sądu zażalenie za pośrednictwem Poczty Polskiej (data stempla pocztowego – k. 299 akt sądowych). Pismo procesowe (w tym zażalenie) wniesione do niewłaściwego organu lub sądu uznaje się za wniesione do sądu właściwego dopiero z chwilą jego skierowania do tego sądu (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2007 r. o sygn. akt I OZ 538/07).
W tej sytuacji Sąd stwierdził, iż zażalenie Z. B. na postanowienie Sądu z dnia [...] lutego 2013 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu [...] stycznia 2013 r. i z tego powodu zażalenie podlega odrzuceniu.
Na powyższe postanowienie Z. B. w dniu [...] maja 2013 roku (data nadania w Urzędzie Pocztowym) wniósł zażalenie. Skarżący podniósł, że został pozbawiony obrony. Z. B. podkreślił, że wszystkie pisma składał w terminie za pośrednictwem Starosty Wolsztyńskiego, a złożenie pisma w urzędzie skutkuje jak nadanie pisma w Urzędzie Pocztowym. Skarżący stwierdził, że wniósł zażalenie do właściwego organu i nie uchylił terminowi. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów zażalenia za wpis wynoszący 100 zł. oraz zwrot kosztów przesyłek do sądu w ciągu 4 lat.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów dotyczących doręczenia pism stronom, co w dalszej kolejności rzutowało na cały przebieg toczącego się postępowania. Stosownie do treści art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Z kolei, zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.
A zatem w sytuacji gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, to stosownie do powyższego przepisu doręczenia należy dokonywać tym osobom. Przepisy o doręczeniach pism procesowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Ustawodawca co do zasady wyłączył jakąkolwiek dyspozytywność stron w tym zakresie, wskazując komu, kiedy i w jaki sposób należy dokonywać doręczeń pism sądowych. Rządząca doręczeniami zasada oficjalności i formalizmu czynności procesowych sądu gwarantują określony porządek czynności, którego przestrzeganie wprowadza stabilność w zakresie dotyczącym między innymi terminowości czynności procesowych podejmowanych przez stronę, a w konsekwencji także ich skuteczności procesowej (porównaj: postanowienie SN z dn. 8 września 1993 r., III CRN 30/93, OSNC z 1994, nr 7-8, poz. 160).
Zatem, jeżeli w postępowaniu strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, doręczenia winny być dokonywane temu pełnomocnikowi. Dyspozycja wyżej przywołanego przepisu wiąże zarówno sąd, jak i same strony, które tylko przez cofnięcie pełnomocnictwa lub jego ograniczenie albo upoważnienie określonej osoby do odbioru pism mogą uniknąć doręczenia do rąk pełnomocnika (por. postanowienie SN z dnia 15 listopada 2000 r. sygn. akt IV CKN 1373/00, LEX nr 536880).
Tym samym w sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika to brak było podstaw prawnych do doręczania pism, w tym doręczenia odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, bezpośrednio stronie. Dokonanie doręczenia w takiej sytuacji pod adresem strony jest bezskuteczne w stosunku do jej pełnomocnika, a zatem bezskuteczne również procesowo (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 maja 1965 r., I PR 161/65, Biuletyn Informacyjny Sądu Najwyższego 1965/11, poz. 215; wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 1965 r., II PZ 37/65, LEX nr 13888).
Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżącemu ustanowiono pełnomocnika z urzędu – postanowienie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 560/11 (k. 161). Właściwa Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla Z. B. pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego R. B. (k. 178). Stosownie do zarządzenia Sądu z dnia [...] lipca 2012 r. Z. B. pouczono, że wobec ustanowienia na jego żądanie pełnomocnika procesowego w ramach prawa pomocy rozstrzygnięcia sądowe w sprawie o sygn. akt II SA/Po 560/11 w odniesieniu do strony będą doręczane jego pełnomocnikowi, zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. Skoro Z. B. w toku postępowania nie wypowiedział pełnomocnictwa radcy prawnemu R. B., jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie cofnął skarżącemu przyznanego mu prawa pomocy i nie zmienił w odpowiednim zakresie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, to wszelkie pisma kierowane do skarżącego winny być doręczane jego pełnomocnikowi, nawet jeżeli o dokonanie określonej czynności wystąpiłaby sama strona.
A zatem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu doręczenia postanowienia Sądu z dnia [...] lutego 2013 r. o odrzuceniu zażalenia, winien dokonać do rąk pełnomocnika na ostatnio wskazany przez niego adres. Tymczasem Sąd pierwszej instancji powyższe postanowienie doręczył skarżącemu. Czynność ta w świetle dyspozycji art. 67 § 5 p.p.s.a. jest procesowo bezskuteczna, co skutkuje nierozpoczęciem biegu terminu do wniesienia zażalenia. Termin ten rozpocznie swój bieg dopiero od momentu doręczenia odpisu postanowienia pełnomocnikowi skarżącego na ostatnio wskazany przez niego adres.
W tym miejscu należy wyjaśnić, iż pełnomocnictwo udzielone w ramach przyznanego prawa pomocy może wypowiedzieć tylko mocodawca (por. post. SN z dnia 3 czerwca 1976 r., sygn. akt III CRN 64/76, OSNC 1977, Nr 1, poz. 14).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.