Uzasadnienie
Sygn. akt II OZ 545 / 12
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej K. P. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie wskazując, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem, a ich jedyny dochód stanowi jej wynagrodzenie za pracę na ½ etatu w kwocie 1912,88 zł netto (2650 zł brutto). Z dodatkowych informacji wynika, iż syn jest osobą bezrobotną, a mąż skarżącej do połowy października zarejestrowany był jako osoba bezrobotna. Obecnie po otrzymaniu dotacji z Urzędu Pracy w Poznaniu mąż skarżącej rozpoczął działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż firma męża jest dopiero w organizacji i nie przynosi żadnych dochodów. Posiada ona również dom jednorodzinny o powierzchni 120 m2 i samochód Mitsubishi z 1994 r. Skarżąca przedstawiła zestawienie wydatków, z którego wynika, że miesięcznie na gaz wydaje 75 zł, energię elektryczną 198 zł, wodę i ścieki 195 zł, ogrzewanie 300 zł, śmieci 40 zł, telefon 70 zł, podatki 92 zł.
Na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 13 marca 2012 r. skarżąca pismem z dnia 21 marca 2012 r. wyjaśniła, że syn jest osobą bezrobotną i nie osiąga żadnych dochodów z umowy o pracę, działalności gospodarczej ani żadnego, innego źródła. Mąż Z. do 5 października 2011 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, ale statut ten utracił w dniu 6 października 2011 r. w związku z otrzymaniem dotacji z Powiatowego Urzędu Pracy w Poznaniu na otwarcie własnej firmy, która obecnie nie przynosi zysków. Nadto nie uzyskuje on żadnego dochodu ani z umowy, ani z żadnego, innego źródła. Na potwierdzenie powyższych danych skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe PIT 37 Z. i K. P. oraz G. P. za okres 2009- 2010, jak i wyciągi z kont bankowych Z. i K. P. oraz G. P. za okres 1 grudnia 2011- 29 lutego 2012 r.
We wniesionym sprzeciwie skarżąca podniosła nadto, że kwoty wpłacane na wspólne konto małżonków P. pochodzą z wynagrodzenia skarżącej i wpłat tych dokonywał jej mąż, celem dokonania płatności drogą internetową, co pozwala zaoszczędzić na opłatach pocztowych. Prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca nie ujawniała, ponieważ jest ona i była zawieszona, nie generowała zysków, zaś opłacanie rachunków telefonicznych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynikało z faktu, że w okresie jej zawieszenia korzystała z telefonu, jako osobistego.
Zarządzeniem sędziego z dnia 24 kwietnia 2012 r. wezwano skarżącą do przedłożenia: kopii jej zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009- 2011, Z. P. za rok 2011 oraz G. P. za rok 2011; wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, Z. P. oraz G. P., w tym również ewentualnych rachunków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; zaświadczenia od pracodawcy K. P. o pozostawaniu w stosunku pracy ze wskazaniem, od kiedy, w jakim wymiarze czasu pracy jest zatrudniona oraz jakie pobiera z tego tytułu wynagrodzenie wraz z informacją o tym, w jakiej formie wynagrodzenie to otrzymywała w okresie ostatnich 6 miesięcy, ze wskazaniem numeru rachunku bankowego, na który przekazywane było wynagrodzenie; zaświadczenie z Urzędu Miasta Poznania o wpisie informacji o zawieszeniu przez K. P. wykonywania działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. oraz od dnia 1 lutego 2012 r., informacji czy w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2012 r. K. P. uzyskała dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wraz z pismem z dnia 9 maja 2012 r. skarżąca załączyła kolejne dokumenty.
Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał na treść art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.). W ocenie Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Wskazując na treść art. 255 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarżąca nie wyjaśniła w pełni swej sytuacji finansowej. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że mąż skarżącej uiszcza opłaty ubezpieczeniowe za pojazd Mercedes- Benz (opłata z dnia 2 grudnia 2011 r.). Skarżąca zataiła fakt posiadania takiego pojazdu przez skarżących podając, że jedynym samochodem użytkowanym w gospodarstwie domowym skarżących jest pojazd marki Mitsubishi Sigma. Za ten zaś pojazd (Mitsubishi) skarżący w miesiącu styczniu (już po wniesieniu skargi) opłacili ubezpieczenie w kwocie 612,04 zł. Nadto Sąd wskazał, że z wyciągów z rachunku bankowego skarżących, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wniesienie skargi, po wniesieniu skargi, jak również po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego i nawet po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy dokonywali transakcji za pośrednictwem portalu Allegro, dokonując płatności internetowych, zakupując m.in. obrazy, narzutę etc. za łączną kwotę 602 zł.
Jak zauważył też Sąd, z akt sądowych wynika, że skarżąca pracuje na umowę o pracę na stanowisku głównej księgowej, w wymiarze ½ etatu i prowadzi działalność gospodarczą. Mąż skarżącej prowadzi również działalność gospodarczą. Syn pozostający we wspólnym gospodarstwie jest od dawna pełnoletni – ur. 18 lipca 1980 r., nie uzyskuje własnych dochodów Ponadto skarżąca posiada dom o powierzchni 120 m2. Od dnia 12 października 2011 r. mąż skarżącej Z. P. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Przedmiotem działalności jest konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych.
Zdaniem Sądu, konfrontacja wysokości deklarowanego dochodu skarżącej z życiową sytuacją członków jej gospodarstwa domowego oraz wydatkami opisanymi powyżej, jak również brakiem ujawnienia wszystkich składników majątku, prowadzi do wniosku, iż oświadczenia skarżącej, co do wysokości rzeczywistych dochodów gospodarstwa domowego rodziny skarżącej są niewiarygodne. Możliwości zarobkowe skarżącej wydają się być wyższe w stosunku do uzyskiwanych dochodów.
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie kosztów sądowych, jak również nie przestawiła w wiarygodny sposób swej sytuacji finansowej. Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oddalił rozpoznawany wniosek.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. P., powtarzając przedstawiony dotychczas przez nią stan faktyczny sprawy odnośnie jej sytuacji majątkowej i wnosząc o przyznanie jej wnioskowanego prawa pomocy. Wskazała nadto, że wznowiła prowadzoną działalność gospodarczą w styczniu 2012 r., ale ze względu na niskie temperatury nie została ona podjęta i nie przyniosła dochodów. Działalność ta obecnie jest zawieszona. Także działalność gospodarcza męża pozostaje w stanie organizacji, zaś syn podejmował próby zatrudnienia zarówno w dziedzinie, której studiował, jak i poza nią, ale nie znalazł zatrudnienia. Odnośnie natomiast samochodu Mercedes- Benz rok produkcji 1988 r. o wartości 950 zł, skarżąca wyjaśniła, że jest to samochód syna M., niezwiązanego z nimi finansowo, a za ubezpieczenie zapłacił mąż skarżącej (współwłaściciel samochodu), aby zaoszczędzić 5% na składce. Nawiązując do aukcji na portalu Allegro, stwierdziła, że transakcje były dokonywane przez wszystkich członków. Płacił za nie z konta bankowego mąż, ale odzyskiwał następnie pieniądze w gotówce. Posiadany dom jest domem wybudowanym jeszcze przez rodziców skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawczynię, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Również we wniesionym zażaleniu skarżąca nie wskazała na istnienie takich okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co do jej sytuacji materialnej i rodzinnej. Za takie okoliczności nie można również uznać dalszych wyjaśnień skarżącej złożonych na etapie postępowania zażaleniowego, w tym odnośnie przyjętego w rodzinie skarżącej systemu rozliczeniowego zarówno w zakresie transakcji dokonywanych za pośrednictwem portalu aukcyjnego, jak i ubezpieczeń samochodowych. Wszystkie te okoliczności, o ile miały przemawiać za uznaniem, że sytuacja finansowa skarżącej jest taka, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, winny zostać przez nią wyjaśnione na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Podkreślić trzeba, że to na skarżącej, jako wnioskującej o przyznanie jej prawa pomocy spoczywa obowiązek pełnego przedstawienia swojej sytuacji, gdyż wszelkie wątpliwości w tym zakresie mogą skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Niezależnie od powyższego zwrócić również należy uwagę na to, iż we wniesionym zażaleniu ani nie przedstawiono, kto poza członkami rodziny znajdującymi się w gospodarstwie domowym skarżącej, którzy jak wskazywała skarżąca poza nią nie uzyskują żadnych dochodów, korzystał z portalu aukcyjnego i w jakim zakresie, ani jaka była wysokość zwrotu uzyskana od tych osób z przeprowadzonych transakcji. Również fakt ujawnienia przez stronę na etapie niniejszego postępowania posiadania przez męża skarżącej prawa we współwłasności innego samochodu niż zadeklarowany Mitsubishi Simga i to dopiero po dostrzeżeniu tej kwestii przez Sąd pierwszej instancji, pozwala uznać za uprawniony pogląd wyrażony przez ten Sąd, że sytuacja materialna skarżącej nie została przez nią w pełni wyjaśniona, mimo kierowanych do niej zapytań przez Sąd w tym zakresie.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), jako pozbawione uzasadnionych podstaw.