Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1248/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uchylił własne postanowienie z dnia 2 października 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (pkt 1), przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej (pkt 2) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej Spółki kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym (pkt 3).
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że o kosztach postępowania zażaleniowego orzekł na mocy art. 197 § 2 w zw. z art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." w zw. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).
Zażalenie na powyższe postanowienie, w zakresie jego punktu trzeciego, wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. Postanowieniu temu, w zaskarżonej części, Kolegium zarzuciło naruszenie:
1/ art. 199 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w części, w jakiej wskazana w przepisie norma prawna stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie;
2/ art. 203 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, 3/ art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, 4/ art. 210 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, 5/ § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d ww. rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., 6/ art. 141 § 4 zd. pierwsze w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie;
Mając na uwadze powyższe Kolegium wniosło o uchylenie punktu trzeciego zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na zażalenie skarżąca Spółka wniosła o jego oddalenie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że to na stronach ciąży obowiązek poniesienia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Wyjątki od zasady, że strona ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, muszą wynikać z przepisów szczególnych. Ze względu na to, że stanowią one odstępstwa od generalnej reguły rządzącej kosztami postępowania, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, czego wyrazem jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte we uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07 (publ. w ONSAiWSA 2008/2/23).
Z kolei art. 209 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu o którym mowa w art. 201, 203 i 204, jednoznacznie stanowi, w jakich wypadkach sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Wobec tego przepisy regulujące zwolnienie od kosztów sądowych (art. 239-263) oraz przepisy o zwrocie kosztów postępowania między stronami (art. 203-204) należy traktować jako wyjątki od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Brak jest więc podstaw do zamieszczania orzeczeń o kosztach w innych orzeczeniach, niż wskazane w art. 209 p.p.s.a. Takiej możliwości brak jest także w orzeczeniach wydawanych w postępowaniu zażaleniowym, ponieważ norma art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym, które dawałoby podstawę do odpowiedniego stosowania w przypadku uwzględnienia zażalenia art. 203 pkt 1 p.p.s.a., jak uczynił to Sąd pierwszej instancji.
Stanowisko takie jest już ugruntowane w orzecznictwie (zobacz oprócz ww. uchwały także i postanowienia NSA: z 10.04.2018 r. I OZ 313/18; z 3.04.2018 r. II FZ 115/18; z 18.01.2018 r. II GZ 950/17; z 15.02.2007 r. II FZ 12/07z 14.09.2004 r. FZ 266/04; z dnia 30.01.2004 r. FZ 504/04; porównaj również: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawarty w systemie LEX; stan prawny na dzień 1.08.2018 r.). W takiej sytuacji przyjmuje się bowiem, że orzeczenie w sprawie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego powinno się znaleźć dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie w danej instancji, a więc w orzeczeniach wskazanych w art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 209 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 861).
Dodatkowym argumentem przemawiającym za brakiem możliwości orzeczenia w takiej sytuacji jak niniejsza kosztów postępowania zażaleniowego jest przepis art. 179a tej ustawy (norma dodana przez art. 1 pkt 52 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., Dz.U. z 2015 r., poz. 658 zmieniającej p.p.s.a. z dniem 15 sierpnia 2015 r.). Norma ta przewidziała bowiem możliwość orzeczenia przez wojewódzki sąd administracyjny o zwrocie kosztów postępowania w ramach postępowania autokontrolnego wywołanego skargą kasacyjną. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.
Tego rodzaju uprawnienie nie zostało jednak przewidziane w ramach autokontrolnych uprawnień wojewódzkich sądów administracyjnych przewidzianych w art. 195 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji, gdy zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo (porównaj: postanowienie NSA z 16.02.2018 r. sygn. akt I OZ 127/18).
Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., należało uchylić punkt trzeci zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 stycznia 20018 r.