Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z 21 grudnia 2016 r. odmawiające przyznania skarżącej przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie skarżącej jako niedopuszczalne.
Skarżąca złożyła zażalenie na to postanowienie wnosząc o jego uchylenie lub zmianę i przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca opisała swoją trudną sytuację materialną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wskazane w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Oznacza to, że zażalenie przysługuje stronie tylko na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, a ponadto zażalenie jest dopuszczalne tylko, kiedy ustawa jednoznacznie stanowi o możliwości jego wniesienia.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja ustawy p.p.s.a., wprowadzona ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 - dalej jako "ustawa nowelizująca"), na podstawie której został zmieniony m.in. art. 260 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, art. 260 p.p.s.a. otrzymał w § 1 następujące brzmienie: "Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy". W § 2 przyjęto natomiast, że "W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" a w § 3, że "Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym".
Postępowanie zostaje wszczęte z dniem złożenia skargi przez uprawniony podmiot. Oznacza to, że przy przyjętym w art. 54 § 1 p.p.s.a. trybie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) są przedmiotem skargi, datę wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wyznacza data wniesienia skargi do tego organu. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę za pośrednictwem organu w dniu 2 września 2016 r., a więc już w dacie obowiązywania zmienionych przepisów. Zastosowanie zatem będzie miał art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, z którego wynika obecnie, że Sąd I instancji rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Oznacza to, że skoro Sąd I instancji, w którym orzeka referendarz, od którego postanowienia wniesiono sprzeciw, rozpoznając ten środek odwoławczy orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, to wydane przez niego postanowienie, na podstawie art. 260 p.p.s.a. jest prawomocne i nie służy już od niego żaden środek zaskarżenia. Prawo do wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcie nie wynika w tym przypadku także z żadnego przepisu szczególnego.
Skarżąca została błędnie pouczona o możliwości złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lutego 2017 r. Nie oznacza to jednak, że w związku z tym przysługiwał jej ten środek zaskarżenia, ponieważ możliwość wniesienia zażalenia nie wynika z przepisów ustawy p.p.s.a. Zamierzonego skutku nie mogły odnieść argumenty zażalenia. Skarżąca wskazała bowiem na swoją trudną sytuację materialną wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Okoliczności podnoszone przez skarżącą były przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoznającego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie z 22 lutego 2017 r. jest postanowieniem prawomocnym i nie podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który na tym etapie postępowania dokonywał kontroli zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji z 11 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu zażalenia.
Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Przepis art. 178 p.p.s.a. natomiast stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną (a więc odpowiednio również zażalenie) wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną. W niniejszej sprawie skarżącej nie przysługiwało zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 22 lutego 2017 r., a więc zażalenie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu, o czym prawidłowo orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.