Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 570/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wykonanie zaskarżonej decyzji będzie polegało na wybudowaniu dwóch budynków mieszkalnych i słusznie w tym zakresie wskazali skarżący, że istnieje niebezpieczeństwo, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji powstanie budynek, który nie spełnia wymogów prawnych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższa okoliczność nie stanowi jednak skutku trudnego do odwrócenia, gdyż w takiej sytuacji możliwe jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Zbycie natomiast nieruchomości przez inwestora przyszłym lokatorom, co podnieśli skarżący w swoim wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie uniemożliwia wydania nakazu rozbiórki, zmianie ulega jedynie zobowiązany podmiot.
Z tych przyczyn, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "ppsa"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Skarżący wnieśli na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego zmiany przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 61 § 3 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy zrealizowana została w niniejszej sprawie przesłanka warunkująca wstrzymanie wykonania w postaci niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków realizacji decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący zarzucili, że potencjalne zmiany własnościowe i "rozdrobnienie" nieruchomości stanowią trwałą zmianę rzeczywistości lub co najmniej wymagającą dużych nakładów sił i środków w celu ich odwrócenia, co może spowodować trudne do odwrócenia skutki.
W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania [...] Sp. z o. o. wniósł o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z art. 61 § 3 ppsa wynika natomiast, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskowy charakter tego postępowania oznacza natomiast obowiązek strony przedstawienia w swoim wniosku wszystkich okoliczności, które w jej ocenie stanowią spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Rolą sądu jest zaś dokonanie oceny, czy przedstawione przez stronę okoliczności mieszczą się w znaczeniowym zakresie przesłanek określonych w powołanym przepisie. W interesie strony leży zatem takie uzasadnienie wniosku, aby podane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa. Istotne jest, aby Sąd miał właściwą wiedzę o występujących okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności oraz miał możliwość ich oceny.
We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również w zażaleniu skarżący powołali się na drugą z przesłanek określonych w art. 61 § 3 ppsa, tj. na okoliczność polegającą na spowodowaniu trudnych do odwrócenia skutków.
Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub skutki faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Skutki te należy przy tym oceniać jedynie wobec przedmiotu zaskarżonego aktu lub czynności, które mają podlegać wstrzymaniu wykonania.
Biorąc powyższe pod uwagę, prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na możliwość spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniesiony przez nich we wniosku o wstrzymanie wykonania, jak również w zażaleniu argument, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji może powstać budynek niespełniający wymogów prawnych nie świadczy o skutkach trudnych do odwrócenia w rozumieniu art. 61 § 3 ppsa, bowiem - jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji - w takiej sytuacji możliwe jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.
Należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu lub czynności stanowi wyjątek od ustawowej zasady wykonywania takiego aktu lub czynności, pomimo ich zaskarżenia. Oznacza to, że przesłanek dotyczących instytucji wstrzymania wykonania nie należy stosować rozszerzająco. W świetle powyższego nie można przyjąć, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne tylko z powodu hipotetycznego założenia przez skarżących, że nowo powstały obiekt budowlany może mieć wady prawne. Nie może odnieść także oczekiwanego skutku zarzut skarżących, że zbycie powstałego obiektu budowlanego, w efekcie czego może powstać stan współwłasności nieruchomości, spowoduje trudny do odwrócenia skutek, bowiem decyzja nakazująca rozbiórkę może być skierowana nie tylko do inwestora, ale również do przyszłych właścicieli nieruchomości.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości zwrotu takich kosztów. Przepisy art. 203 i art. 204 ppsa przyznają stronie jedynie prawo do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.