Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 55/21 odrzucił skargę K. W. na decyzję Wojewody [...] z [...] września 2020 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Podstawę prawną odrzucenia skargi stanowił art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że przedmiotowa skarga została wniesiona po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja została bowiem doręczona skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 20 października 2020 r. A zatem termin do wniesienia skargi upływał z dniem 19 listopada 2020 r. Tymczasem skarga została wniesiona 10 grudnia 2020 r., a więc już po terminie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Skarżąca wskazała bowiem, że decyzja Wojewody [...] z [...] września 2020 r. nie została jej nigdy doręczona, gdyż Poczta Polska nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z art. 44 k.p.a. i nie doręczyła jej drugiego awizo. Skarżąca podniosła, że okoliczność tą zgłaszała Wojewodzie [...] w piśmie z 29 października 2020 r., w którym wnosiła o ponowne doręczenie jej decyzji z [...] września 2020 r. Organ okoliczności tej nie kwestionował i doręczył jej pismo nazwane decyzją w dniu 10 listopada 2020 r. Tak więc, zdaniem skarżącej, dopiero od tego dnia powinien być liczony 30 dniowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Odmienna ocena, czyli obciążenie strony negatywnymi konsekwencjami błędu organu, stanowi naruszenie prawa do sądu, zagwarantowanego, m.in. w Konstytucji RP. A zatem skarżąca stwierdziła, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania doręczenie decyzji w trybie art. 44 k.p.a., ponieważ nie zostały spełnione przesłanki konieczne do zastosowania tego przepisu. Pierwsze awizo nie zawiera bowiem pouczenia o terminie odbioru korespondencji, który powinien być jednoznacznie wskazany w zawiadomieniu, a drugie awizo nie zostało skarżącej nigdy doręczone. Skarżąca podniosła przy tym, że na innych zawiadomieniach kierowanych do niej i do jej męża M. W., Poczta Polska też nie umieszczała informacji o terminie odbioru korespondencji. Na potwierdzenie swoich twierdzeń skarżąca załączyła do zażalenia: notarialnie poświadczone odpisy zawiadomień o przesyłce poleconej nr [...] i nr [...]; kopie zawiadomień o przesyłce poleconej z [...] lutego (dla K. W.) oraz z [...] czerwca 2020 r. i [...] maja 2021 r. (dla M. W.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie - art. 53 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że termin do wniesienia skargi należy liczyć od daty doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a., które nastąpiło w dniu 20 października 2020 r.
Przepis art. 44 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 tej ustawy: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2 art. 44 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3 art. 44 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4 art. 44 k.p.a.).
Jak wynika z akt sprawy, próbę doręczenia skarżącej decyzji z [...] września 2020 r. podjęto w dniu 6 października 2020 r. W związku z niemożnością doręczenia pisma w sposób bezpośredni lub zstępczy przesyłkę pozostawiono do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym, zaś zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej, o czym świadczy adnotacja na potwierdzeniu odbioru i kopercie zawierającej pismo. Okoliczności tej nie kwestionuje też sama skarżąca. W związku z niepodjęciem przesyłki w terminie o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a., powtórna awizacja przesyłki miała miejsce 14 października 2020 r., o czym również świadczą adnotacje na potwierdzeniu odbioru i kopercie uczynione przez pracownika operatora pocztowego.
W związku z tym, że awizowana przesyłka nie została podjęta, w dniu 21 października 2020 r. nastąpił jej zwrot. Powyższe zostało potwierdzone pieczątkami urzędu i podpisami. Okoliczności te potwierdza także znajdujący się w aktach administracyjnych wydruk danych z systemu śledzenia przesyłek operatora pocztowego Poczta Polska S.A. (emonitoring.poczta-polska.pl) dotyczących przesyłki poleconej nr [...], a zatem nie ma podstaw do skutecznego kwestionowania prawidłowości doręczenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść powyższych dokumentów dowodzi istnienia domniemania, że operator pocztowy wykonał czynności wymagane przepisami art. 44 § 1-3 k.p.a., a zatem doręczenia dokonano w sposób prawidłowy, co słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji. Domniemanie to ma charakter usuwalny (wzruszalny), ale zasadniczo obowiązek ten spoczywa na stronie. Skarżąca wywiodła, że wprawdzie pozostawiono w jej skrzynce oddawczej pierwsze awizo (zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym). Zaprzeczyła jednak, że drugie z zawiadomień o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru zostało umieszczone w jej skrzynce oddawczej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego samo zaprzeczenie adresata przesyłki co do pozostawienia w jego skrzynce oddawczej tzw. awiza nie pozwala jeszcze na wzruszenie domniemania prawidłowości doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. Domniemania tego nie obala także zainteresowanie skarżącej co do losów korespondencji, w tym wystąpienie z wnioskiem do organu o nadesłanie kopii decyzji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca błędnie wywodzi w zażaleniu, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 10 listopada 2020 r., kiedy to została skarżącej doręczona kopia decyzji Wojewody [...] z [...] września 2020 r. Zauważyć bowiem należy, że doręczenie skarżącej kopii decyzji nastąpiło na jej wniosek, złożony w piśmie z 29 października 2020 r., a więc już po doręczeniu decyzji w trybie art. 44 k.p.a. Z kolei treść art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej skarżącej pierwszego awizo (a jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie kwestionuje otrzymania pierwszego awizo), nie zaś z wydaniem skarżącej dodatkowego egzemplarza decyzji. Tak bowiem należy potraktować późniejsze doręczenie skarżącej kopii decyzji. To ostatnie zdarzenie miało więc charakter wyłącznie informacyjny i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń w postępowaniu administracyjnym w żaden sposób nie wpływało na bieg terminu do wniesienia skargi.
Również podnoszona przez skarżącą okoliczność, że pierwsze awizo nie zawierało pouczenia o terminie odbioru korespondencji, w świetle treści art. 44 § 4 k.p.a., pozostaje bez wpływu na prawidłowość uznania decyzji za doręczoną z dniem 20 października 2020 r.
Trafnie przyjął więc Sąd pierwszej instancji, że doręczenie skarżącej decyzji Wojewody [...] z [...] września 2020 r. nastąpiło 20 października 2020 r. Zatem wniesienie skargi w dniu 10 grudnia 2020 r. miało miejsce już po upływie 30 dni od dnia doręczenia skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie. Termin trzydziestodniowy przewidziany na wniesienie skargi jest bowiem terminem ustawowym, a tym samym nie może być on ani skrócony ani wydłużony. Strona może ubiegać się jedynie o przywrócenie takiego terminu, jednakże skarżąca wniosku takiego nie złożyła.
Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę nie naruszył także zawartej w Konstytucji RP zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), na którą powołała się skarżąca w zażaleniu. Zasada prawa do sądu nie ma bowiem charakteru absolutnego, jej realizacja uzależniona jest od spełnienia szeregu wymogów - jak np. terminowość składania pism procesowych, uiszczanie opłat sądowych, czy sporządzenie pisma przez profesjonalnego pełnomocnika. Wymogi te służą pełnej realizacji wskazanej gwarancji konstytucyjnej. Natomiast brak spełnienia powyższych wymogów nie może oznaczać, że to Sąd naruszył tę gwarancję.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.