Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił Stowarzyszeniu [...] (zwanego dalej Stowarzyszeniem) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 14 listopada 2016 r.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, odpis postanowieniem z dnia 14 listopada 2016 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie jego zaskarżenia został doręczony Stowarzyszeniu w dniu 1 grudnia 2016 r. W dniu 9 grudnia 2016 r. Stowarzyszenie [...] nadało w urzędzie pocztowym zażalenie na ww. postanowienie, które następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. odrzucił. Odpis tego ostatniego został doręczony Stowarzyszeniu w dniu 23 grudnia 2016 r. W dniu 29 grudnia 2016 r. Stowarzyszenie wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 14 listopada 2016 r. Zdaniem Stowarzyszenia, Zarząd w okresie od dnia 1 do 9 grudnia 2016 r. wyjeżdżał w związku z prowadzoną działalnością obróbki ryb do Norwegii (m.in. w celu zakupu surowca i doposażenia linii do zakładu), jak też przebywał poza miejscem zamieszkania w kraju, finalizując kontrakty z sieciami w okresie przedświątecznym.
Ponadto, wiceprezes Stowarzyszenia wyjechał (w ramach narzuconego, niewykorzystanego urlopu) poza miejsce zamieszkania, wobec czego skarżące Stowarzyszenie nie było w stanie sprostać w tym czasie wymaganiom Sądu i nadać przesyłki w zakreślonym terminie. Stowarzyszenie wyjaśniło, że urząd pocztowy właściwy dla miejsca zamieszkania i prowadzenia działalności oddalony jest o 18 km i pracuje w ograniczonym czasie, tj. do godz.
17. Tym samym odrzucenie zażalenia jest bardzo krzywdzące, gdyż oznaczać by to miało, że "Stowarzyszenie nie dość, że całkowicie charytatywnie wykonuje pracę, którą z urzędu wykonać powinien urzędnik, to nie może być traktowane niczym niewolnik postępowania, nic nie robiący ani w pracy ani w domu".
Odmawiając Stowarzyszeniu przywrócenia wnioskowanego terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że okoliczności podane we wniosku nie mogą być uznane za obiektywną przeszkodę w nadaniu zażalenia w terminie. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody umożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Tymczasem Stowarzyszenie, będąc pouczone o terminie do wniesienia zażalenia, powinno było zorganizować działalność w sposób umożliwiający wniesienie zażalenia w terminie (np. posłużyć się pomocą innych osób), tak aby pilne czynności urzędowe były zabezpieczone nawet w przypadku konieczności wyjazdu swych pracowników, czy też członków w sprawach służbowych, czy na urlop.
Wskazując na powyższe, Sąd pierwszej instancji konkludował, że okoliczności sprawy świadczą o niedochowaniu staranności przez Stowarzyszenie w zabezpieczeniu swoich interesów w postępowaniu sądowym. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają bowiem okoliczności, takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) orzekł jak na wstępie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie, wnosząc o uwzględnienie wniosku dotyczącego przywrócenia terminu.
Odpowiedź na zażalenie złożył B. J. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek ten powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy, bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, jak i nie podważyła tej oceny w rozpoznawanym zażaleniu. Jak trafnie przyjął to Sąd pierwszej instancji, Stowarzyszenie zostało pouczone o terminie i sposobie złożenia środka zaskarżenia, a jego niezłożenie wynikało jedynie z braku prawidłowej organizacji jego działalności, co wyłącza z kolei przesłankę braku winy w uchybieniu terminu.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.