Postanowienie NSA z 24 maja 2006 r., II OZ 562/06

Wydany

24 maja 2006 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 maja 2006 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia skarżącego E. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2005 roku, sygn. akt II SA/Gd 1024/03 w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej

Skład

Sędzia NSA Anna Łuczaj przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2003 roku, nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2005 roku (sygn. akt II SA/Gd 1024/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2003 roku nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

W dniu 15 grudnia 2005 roku E. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku.

Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2005 roku Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku polecił wezwać skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 złotych (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych) w kasie Sądu, bądź na rachunek bankowy Sądu – w terminie 7 dni pod rygorem ściągnięcia.

Stosowne wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 29 grudnia 2005 roku.

W dniu 4 stycznia 2006 roku E. S. wniósł zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący podniósł, iż przedmiotowa sprawa jest powiązana tematycznie ze sprawą zarejestrowaną pod sygnaturą akt II SA/Gd 365/04. W sprawie II SA/Gd 365/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał w dniu 14 listopada 2005 roku postanowienie o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Tematycznie obie wymienione wyżej sprawy są związane i dotyczą inwestycji polegającej na budowie kiosku na działkach o nr [...] oraz [...] obrębu 18 przy ulicy [...] w Rumi. Skarżący zaznaczył, że jego status majątkowy nie uległ w ostatnich miesiącach żadnej poprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku potraktował pismo E. S. z dnia 4 stycznia 2006 roku jako wniosek o przyznania prawa pomocy i w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2006 roku skarżącemu doręczono formularz PPF celem wypełnienia i nadesłania do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 13 kwietnia 2006 roku, E.S. poinformował, że nie składał żadnego wniosku do sprawy o sygnaturze akt II SA/Gd 1024/03.

Wobec powyższego pismo z dnia 4 stycznia 2006 roku Przewodniczący Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku potraktował jako zażalenie na zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Koszty sądowe obejmują opłaty i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są natomiast, zgodnie z treścią art. 212 § 1 p.p.s.a., wpis i opłata kancelaryjna.

W myśl art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się między innymi za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia. Opłatę tą pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący obowiązany jest zarządzić jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek.

Jednocześnie w art. 236 p.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat kancelaryjnych. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 złotych.

W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2005 roku, oddalającego skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2003 roku przez upływem siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku, tj. w dniu 15 grudnia 2005 roku. W tym stanie rzeczy od skarżącego należało pobrać opłatę kancelaryjną w wysokości 100 złotych.

Zwrócić należy uwagę, iż obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym opłat kancelaryjnych, nie mają strony występujące w sprawach, które podlegają przedmiotowemu zwolnieniu od kosztów sądowych lub też, gdy stronie przysługuje zwolnienie podmiotowe. Przedmiotowe i podmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych zostały wymienione w art. 239 p.p.s.a. Przepis ten zawiera katalog podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz spraw, w których strona skarżąca działanie lub bezczynność organu nie ma obowiązku uiszczania tych kosztów. Stwierdzić należy, iż skarżący nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych w powyższym przepisie. Również sprawy dotyczące warunków zabudowy i zagospodarowania termu nie zostały wymienione, jako zwolnione przedmiotowo od kosztów sądowych.

W art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a. ustawodawca określił, że obowiązku uiszczania kosztów sądowych nie ma strona, której zostało przyznane prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Skarżący podnosi, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym zostało mu przyznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie II SA/Gd365/04 przedmiotowo związanej z rozpoznawaną sprawą.

W tym miejscu należy podnieść, iż prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przed sądem administracyjnym przez strony. Jest to forma pomocy państwa dla osób, które ze względu na swój stan majątkowy i dochody nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów postępowania. Jako wyjątek od zasady instytucja prawa pomocy nie może podlegać wykładni rozszerzającej. W przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidziano możliwości przyznania prawa pomocy w sposób generalny, obejmujący wszelkie sprawy danej osoby toczące się przed sądem administracyjnym. Przyznanie prawa pomocy następuje po każdorazowym dokonaniu oceny, czy wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania tej pomocy określone w art. 246 p.p.s.a. Ocena ta dokonywana jest na gruncie konkretnej sprawy, a przyznane prawo pomocy ma zastosowanie jedynie w sprawie, w której został złożony wniosek o jego przyznanie.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy w określonej sprawie w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie powoduje rozciągnięcia tego przywileju na inne postępowania sądowoadministracyjne ze skarg tej strony, chociażby sprawy te były przedmiotowo zbliżone.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.