Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił P. S., H. K., G. B. i J. D. M. dopuszczenia do udziału w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] kwietnia 2011 r. w charakterze uczestników postępowania.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Burmistrz Gminy S. decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., po rozpoznaniu wniosku [...] Spółki z o.o. w K. określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie 6 elektrowni wiatrowych wraz z obiektami towarzyszącymi na działkach nr [...], [...], [...] w obrębie ewidencyjnym [...] oraz nr [...], [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...]w gminie S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. po rozpoznaniu odwołań M. K. oraz P. T., J. C. i P. W. umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, że osobom tym nie przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu.
Skargę na powyższą decyzję wniósł M. K. Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym wniósł P. S. wskazując, że jest właścicielem działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...], która bezpośrednio graniczy z terenem objętym zamierzeniem inwestycyjnym, nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu administracyjnym i nie brał w nim udziału. Wniosek tej samej treści złożyła również H. K. W piśmie z dnia 22 lipca 2011 r. G. B. oświadczyła, że jest właścicielką działki nr [...], która bezpośrednio graniczy z terenem inwestycji, nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu administracyjnym i żąda dopuszczenia do udziału w postępowaniu oraz uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
W dniu 15 grudnia 2011 r. wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie wniosła J. D. M. wskazując, że jest właścicielką działek nr [...], [...], [...] i [...], które bezpośrednio graniczą z terenem inwestycji, nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu i żąda dopuszczenia do udziału w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, odmawiając wnioskodawcom dopuszczenia ich do udziału w przedmiotowej sprawie, wskazał na normę z art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oraz dokonał analizy znaczenia pojęć interesu prawnego oraz interesu faktycznego, wskazując na ich rozróżnienie. Odwołując się do tych rozważań, Sąd zauważył, że przedmiotem skargi M. K. jest decyzja organu odwoławczego umarzająca postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § pkt 3 k.p.a. z tej przyczyny, że osoby, które je wniosły nie posiadały przymiotu strony w tym postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, po wniesieniu odwołania nie wydało decyzji rozpoznającej sprawę ponownie co do jej istoty, ale umorzyło postępowanie odwoławcze z powodu niedopuszczalności odwołania. Skoro decyzja ta jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, to interes prawny w jej zaskarżeniu mają osoby, których odwołanie nie zostało merytorycznie rozpoznane przez organ odwoławczy.
Interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze nie mają natomiast osoby, które złożyły wniosek o dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu sądowym, ponieważ przedmiotem kontroli Sądu będzie ocena zgodności z prawem decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze, a nie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, której uchylenia żądają wnioskodawcy. Zatem, wynik postępowania sądowego zainicjowanego skargą M. K. nie dotyczy interesu prawnego P. S., H. K., G. B., czy D. J. M. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny wnioski wyżej wymienionych osób o dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu sądowym oddalił.
Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli P. S. i H. K. oraz G. B., wskazując na nieprawidłowości w przeprowadzonych konsultacjach społecznych, co w ich ocenie miało wpływ na możliwość wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenia są niezasadne, bowiem nie kwestionują ani podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia, ani okoliczności faktycznych, które Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę wydanego orzeczenia.
Zauważyć trzeba, iż zgodnie z art. 33 § 2 in principio p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Regulacja ta wprowadza, zatem możliwość udziału innych podmiotów jako uczestników postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym poza skarżącym i organem administracji, którego działania lub bezczynności dotyczy skarga. Zauważyć przy tym należy, iż ustawodawca uczestników tych podzielił na dwie kategorie. Do pierwszej zakwalifikował osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, gdy wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego. Osoby te mają status uczestników z mocy prawa, a więc nie muszą podejmować żadnych czynności dla jego otrzymania. Inaczej rzecz się ma w przypadku drugiej kategorii uczestników, tj. osób, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego.
Uzyskanie tego statusu ustawodawca uzależnił od stosownej aktywności osoby ubiegającej się o niego, tj. złożenia do sądu odpowiedniego wniosku ze stosowną argumentacją na jego poparcie (art. 46 § 1 pkt 3 w związku z art. 33 § 2 p.p.s.a.), który następnie zostanie zweryfikowany przez Sąd, a co znajdzie swój formalny wyraz w postanowieniu o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia tej osoby do udziału w toczącym się postępowaniu. Weryfikacja ta odbywa się na dwóch poziomach, po pierwsze koniecznym jest ustalenie posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego, po drugie koniecznym jest pozytywne ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy pierwszą przesłanką, a przyszłym, hipotetycznym wynikiem toczącego się postępowania.
Odnosząc się do ww. pierwszej przesłanki zauważyć przede wszystkim należało, iż pojęcie interesu prawnego jest pojęciem języka prawnego, a więc nawiązującym do jego znaczenia nie w języku potocznym, ale w poglądach utrwalonych w piśmiennictwie i orzecznictwie. Najważniejszymi jego cechami są jego bezpośredniość i realność. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes się wywodzi. Interes prawny musi być także własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 304/08, LEX nr 505982). Przymiot uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., daje zatem dopiero norma o charakterze materialnoprawnym, bezpośrednio legitymująca określony podmiot do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, czy legitymująca go do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2008 r. sygn. akt II OZ 416/08, [numer dowodu zakryty]), odnosząca się do konkretnych i indywidualnych praw i obowiązków wnioskodawcy.
Druga przesłanka odnosi się natomiast do sytuacji, gdy wynik postępowania sądowego dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy, a zatem wywołuje skutki w zakresie praw i obowiązków tego podmiotu, wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych.
W okolicznościach niniejszej sprawy należało podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, że w skierowanych do Sądu wnioskach nie wykazano posiadania przez wnioskodawców interesu prawnego. Oceny tej nie zdołano również zakwestionować we wniesionych zażaleniach.
Stwierdzić trzeba, iż słusznie swoje rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odniósł w pierwszej kolejności do przedmiotu niniejszej sprawy sądowadministracyjnej, który stanowi skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] kwietnia 2011 r. To bowiem ta, zaskarżona decyzja jest w pierwszej kolejności oceniana pod względem legalności (zgodności z prawem), a nie decyzja organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r., a do której nawiązują strony wnoszące niniejsze zażalenie. W odniesieniu również do tej decyzji organu II instancji i wywołanych nią skutków prawnych należało dokonać oceny obu powyżej wymienionych elementów określonych w art. 33 § 2 p.p.s.a.
Skoro zatem ww. decyzją umorzono postępowanie odwoławcze, wywołane wniesieniem przez M. K., P. T., J. C., P. W. i K. S. środków zaskarżenia od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r., to słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że interes prawny w zaskarżeniu tej decyzji mają tylko osoby, których odwołanie nie zostało merytorycznie rozpoznane. Jedynie, bowiem to te podmioty, które organ uznał za nieuprawnione do wniesienia środka odwoławczego (bezprzedmiotowość z powodu braku przesłanek podmiotowych) są uprawnione do podważenia tej oceny i domagania się merytorycznego, ponownego rozpoznania sprawy przez ten organ. Z tych też przyczyn należało podzielić stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż wnioskodawcy wymienieni na wstępie nie mieli interesu prawnego do udziału w przedmiotowym postępowaniu, gdyż wynik niniejszego postępowania, dotyczący kontroli decyzji wydanej przez organ odwoławczy pozostaje bez wpływu na ich interes prawny.
Nie mogli oni, bowiem domagać się rozpoznania odwołań wniesionych przez inne osoby. Wbrew też odmiennym wywodom P. S., wnoszący odwołanie od decyzji organu I instancji M. K. czynił to tylko w imieniu własnym, nie wskazując, iż działa na mocy upoważnienia innych osób.
Z przedstawionych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) oddalił wniesione zażalenia.