Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 90/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił K. B. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że nie każdy akt lub czynność może podlegać wstrzymaniu wykonania. Wniosek o wstrzymanie wykonania może dotyczyć jedynie takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy przy tym rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186; postanowienie NSA z 31.1.2006 r., II FZ 882/05, niepubl.). Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie, nie każdy wymaga wykonania. Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów. Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Akt podlega wykonaniu, jeżeli dokonuje zmian w zakresie praw lub obowiązków strony (wyrok NSA z 28.2.2008 r., I FSK 431/07, Lex 471074). Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie uznające zarzuty skarżącej za niezasadne. Jest to rodzaj aktu prawnego nie noszącego znamion wykonalności. Postanowienie to nie obliguje skarżącej do jakiegokolwiek działania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym przez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego, co więcej samo zostało wydane w toku takiego postępowania. Zaskarżone postanowienie zawiera negatywną ocenę zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, nie nakłada zaś na zobowiązaną żadnych nowych obowiązków, czyli nie wywołuje bezpośrednich skutków w sferze jej praw, czy obowiązków. Wobec powyższego wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony, bowiem dotyczy postanowienia, które nie podlega wykonaniu (k. 53, 55-56 akt sądowych).
Zażalenie na powyższe orzeczenie wywiodła K. B. reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu adwokata L. A. Realizacja [postanowienia] zmusza skarżącą do wyboru: poddać dzieci szczepieniom, gdy odwołuje się w postępowaniu administracyjnym lub zapłacić grzywnę w kwocie 3300 zł w celu przymuszenia skarżącej. Wstrzymanie wykonalności powoduje wstrzymanie obowiązku zapłaty grzywny i ewentualnego poddania dzieci szczepieniom po zakończeniu postępowania w tej sprawie. Zapłata grzywny wywoła znaczną szkodę w sytuacji materialnej skarżącej (k. 63 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w tym przepisie. W art. 61 § 3 ppsa określono przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z powyższym przepisem, Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jeżeli w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu.
Przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu art. 61 ppsa, mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie.
Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010 s. 192; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z 23.1.1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54; Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5/26; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013 s. 360-362, nb 2, 3). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania.
Wstrzymanie wykonania dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 7 do art. 61 i aprobowane przez Komentatora orzecznictwo i piśmiennictwo; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 224-225 uw. 5). Do wykonania nie kwalifikują się wszelkie akty odmowne (postanowienie NSA z: 6.12.2007 r., II GZ 190/07; 23.7.2009 r., II FZ 282/09; 25.3.1998 r., II SA 4730/97, ONSA 1999/1/23, aprobowane przez T. Wosia w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 485-491 uw. 3-7; postanowienie NSA z 17.7.2006 r.- I FZ 281/06 z aprobującą glosą A. Skoczylasa - OSP 2007/6/76).
W orzecznictwie wskazuje się, że skutków takich, ze względu na zakres i charakter prawny, nie wywołuje postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uznanie przez organ zarzutów zgłoszonych przez strony w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego za niezasadne nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakłada na skarżącą nowych praw lub obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu. Tym samym wstrzymanie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 ppsa nie jest możliwe (postanowienie NSA z 19.1.2012 r., II OZ 1377/11, cbosa). Wstrzymanie wykonania przedmiotowego postanowienia nie oznaczałoby również wstrzymania postępowania egzekucyjnego, do czego, jak wynika z treści zażalenia, zmierza skarżąca.
Trafnie Sąd I instancji wskazał, że charakter postanowienia z [...] 2014 r., wbrew twierdzeniom podnoszonym w zażaleniu, nie uzasadnia jego wstrzymania.
Wskazywane przez skarżącą możliwe negatywne konsekwencje wykonania szczepienia nie stanowią skutku wykonania zaskarżonego postanowienia. Możliwość nałożenia dalszych grzywien, które na obecnym etapie mają charakter jedynie hipotetyczny, nie stanowi o zaistnieniu przesłanek z art. 61 § 3 ppsa. Wobec tego należy stwierdzić, że podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia i w zażaleniu okoliczności nie wskazują w żaden sposób na możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku zaskarżonego postanowienia.
Wobec podnoszenia w zażaleniu, że zapłata grzywny w kwocie 3300 zł wywoła znaczną szkodę w sytuacji materialnej skarżącej, jedynie na marginesie należy zauważyć, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 upea).
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż art. 209 i 210 ppsa nie mają zastosowania do kosztów postępowania zażaleniowego. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 ppsa.