Postanowienie NSA z 6 czerwca 2017 r., II OZ 565/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2795/16 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi O. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi.

Skład

Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu O. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że ww. decyzję doręczono skarżącemu 18 lipca 2016 r., który skargę na nią wniósł osobiście 7 września 2016 r. Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, że w dniu 9 sierpnia 2016 r. nadał w urzędzie pocztowym skargę na adres organu - ul. Koszykowa 16 w Warszawie. Przesyłka ta została do niego zwrócona, stąd złożył ją powtórnie dnia 7 września 2016 r. na adres organu - ul. Taborowa 33 w Warszawie. Ostatni adres organ podał w postępowaniu administracyjnym jako adres do korespondencji.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął dnia 17 sierpnia 2016 r. (środa). Skargę wniesiono dopiero w dniu 7 września 2016 r. Zdaniem Sądu nie można jednak uznać za terminowe wniesienie skargi przez nadanie jej na nieprawidłowy adres, tj. adres inny niż wskazany przez organ w postępowaniu administracyjnym jako adres do korespondencji. Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Nadto skarżący, ustanawiając pełnomocnika, ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika - szczególnie wtedy, gdy jest on, jak w niniejszej sprawie, pełnomocnikiem profesjonalnym (adwokatem). Skarżący znał adres (por. pismo organu z 21 kwietnia 2016 r.), na który należy kierować pisma. Mimo, że jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę skierowano na niewłaściwy adres. Nie podano przy tym żadnych okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w skierowaniu pisma na niewłaściwy adres i tym samym - w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – P.p.s.a.) orzekł jak na wstępie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył O. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.:

1. art. 53 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 P.p.s.a. poprzez nie przyjęcie w sprawie niniejszej skargi skarżącego wprost, podczas gdy została ona wniesiona w terminie ustawowym na adres siedziby głównej organu, wskazywany m.in. w rządowym (państwowym) Biuletynie Informacji Publicznej jako jedyny adres organu;
2. art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez odmówienie skarżącemu przywrócenia terminu – na podstawie wniosku skarżącego zgłoszonego z ostrożności procesowej w stosunku do wniosku o przyjęcie skargi wprost – do wniesienia skargi w sprawie niniejszej, w świetle rzekomego nie uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie ww. terminu podczas, gdy zarówno skarga została złożona w terminie ustawowym, a nawet gdyby – z ostrożności procesowej – uznać powyższe twierdzenie za niezasadne, to nadanie korespondencji pocztą w ustawowym terminie na adres siedziby głównej organu (wskazywany m.in. w rządowym (państwowym) Biuletynie Informacji Publicznej, jako jedyny adres organu) zamiast na adres korespondencyjny po upływie terminu do wniesienia skargi, należy uznać za okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyjęcie wprost do rozpoznania skargi złożonej w sprawie, a z ostrożności procesowej o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia skargi w sprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim wyjaśnienia wymagało, iż przepisy art. 86 i art. 87 P.p.s.a. uzależniają przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, którym strona uchybiła, od uprawdopodobnienia przez tę stronę okoliczności wyłączających brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, iż na stronie, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, wnoszącej o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek przytoczenia twierdzeń i wskazania takich okoliczności, z których wynika przekonanie strony o prawdziwości jej twierdzeń. Uprawdopodobnienie oznacza przy tym złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.

W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem Sądu rozpoznającego niniejsze zażalenie zaistnienie takiego faktu skarżący uprawdopodobnił. Przesłanie bowiem skargi na poprzedni adres organu ujawniony i niezmieniony w Biuletynie Informacji Publicznej uzasadnia twierdzenie, że pełnomocnik skarżącego mógł pozostawać w usprawiedliwionym błędzie co do adresu, na który należało przesłać skargę. Jest to o tyle istotne, że Biuletyn Informacji Publicznej jest urzędowym publikatorem teleinformatycznym (art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz. U. z 2016 r., poz. 1764). Stwierdzić jednocześnie trzeba, iż w treści decyzji, szczególnie w jej pouczeniu nie wskazano, na jaki adres należy przesłać skargę, a co mogłoby wyjaśnić ewentualne wątpliwości interpretacyjne. Nie może przy tym zostać uznana za spełniającą warunek prawidłowego pouczenia strony treść pieczątki odbitej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu odwoławczego ze wskazaniem adresu do korespondencji, skoro zwrotka ta jest zwracana nadawcy pisma. Także zauważyć trzeba, iż pełnomocnik składający skargę – adwokat – nie reprezentował strony w postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na względzie, należało podzielić zarzut naruszenia art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. Jednocześnie stwierdzić trzeba, że nie zasługiwał na uwzględnienie, jako nie znajdujący związku z przedmiotowym wnioskiem, zarzut naruszenia art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a. Ponieważ sformułowany przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu zasługiwał na uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił termin do wniesienia skargi.

Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnośnie wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania stwierdzić trzeba, iż przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.