Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. VII SAB/Wa 121/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi D.W. i M.W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy podali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.781 zł miesięcznie. Są współwłaścicielami działek nr [...] i nr [...] o powierzchni 2488 m² w N. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. W domu nie ma ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w N. w mieszkaniu numer [...], położonym w budynku numer [...] o powierzchni 57 m². Wskazali, ze ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są "nie do wytrzymania". Dodali, że w ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Nie mają kont bankowych.
Dzieci nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa, są tylko zameldowane. Nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerem, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych i organizacji społecznych. Dodali, że J.W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej. M.W. również nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, przy czym zaznaczono, że być może założyła działalność gospodarczą pod adresem w N., ale jeżeli zarejestrowała, to bardzo niedawno, nie osiąga jeszcze żadnych dochodów, być może, że będzie to działalność internetowa, na którą też są potrzebne nakłady na opłaty czy ZUS. Wnioskodawcy dodali, że na żywność mają mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie. Załączyli kopie dokumentów PIT 40A za 2013 r., z których wynika, że M.W. osiągnął w 2013 r. dochód w wysokości 21.401 zł, a D.W. w wysokości 17.673 zł.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Uzasadniając zajęte stanowisko Sąd wskazał na przepisy art. 260 i 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a", a następnie wyjaśnił, iż nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców, albowiem nie udzielili oni szczegółowych informacji. Zdaniem Sądu wnioskodawcy nie wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, iż znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialną wnioskodawców. Zdaniem Sądu dopiero gdyby wnioskodawcy udzielili informacji w sposób w jaki zostali do tego zobowiązani, Sąd miałby podstawy do oceny, czy można skarżących zaliczyć do osób wyjątkowo ubogich. Dalej Sąd podkreślił, że wnioskodawcy otrzymują stale emeryturę, co wynika z nadesłanych kserokopii dokumentów PIT, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna.
W ocenie Sądu budzące wątpliwości są również informacje podane przez wnioskodawców, a dotyczące ich adresów zamieszkania oraz adresów zamieszkania ich dzieci M.W. i J.W. Jak wskazali wnioskodawcy zamieszkują w mieszkaniu o nr [...]. Wskazali również, że M.W. i J.W. zameldowani są w tym samym mieszkaniu, lecz tam nie mieszkają, ale nie wskazali ich adresu/adresów zamieszkania. Wnioskodawcy jednocześnie podali, że gospodarstwo domowe prowadzą sami i że nikt z nimi nie mieszka. Zdaniem Sądu są to informacje mylące i wprowadzające w błąd oraz utrudniające rzeczywistą ocenę sytuacji materialnej wnioskodawców. Za wprowadzające w błąd Sąd uznał również informacje podane przez wnioskodawców, że J.W. nie prowadzi działalności gospodarczej od 10 lat. Z informacji zawartej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że J.W. i M.W. prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących.
J.W. prowadzi firmę [...] (data rozpoczęcia działalności 1 sierpnia 1996 r., firma nie wykreślona z ewidencji) oraz M.W. prowadzi firmę [...] (od 9 września 2014 r. do dziś). W związku z powyższym oświadczenie wnioskodawców na temat nieprowadzenia przez ww. osoby firm pod adresem zamieszkania wnioskodawców, Sad uznał za niewiarygodne.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli wnioskodawcy wyrażając swoje niezadowolenie i wskazując, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Należy również wskazać, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji, że wnioskodawcy nie wykazali, by nie byli w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazując bowiem na uzyskiwane stałe comiesięczne dochody rodziny w wysokości 2.781 zł wnioskodawcy nie wykazali wysokości niezbędnych, a ponoszonych wydatków na utrzymanie rodziny i mieszkania. Wprawdzie w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji wnioskodawcy zostali wezwani do udzielenia informacji wskazujących m. in. na stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny i przedstawienia dokumentów z których wydatki te będą wynikać, do wskazania i udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, w którym wnioskodawcy aktualnie mieszkają, jednakże informacji tych nie udzielono, nie przedstawiono także żadnych dokumentów (np. rachunków), z których wynikałyby koszty utrzymania mieszkania czy rodziny.
W tej sytuacji, skoro brak jest informacji o ponoszonych przez wnioskodawców niezbędnych kosztach utrzymania oraz ponoszonych wydatkach, to nie jest możliwa ocena sytuacji finansowej skarżących. Tym samym nie jest możliwe przyjęcie, by w sprawie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z pewnością o zaistnieniu tej przesłanki nie świadczy także duża ilość spraw sądowych inicjowanych i prowadzonych przez wnioskodawców, ale okoliczność ta musi być badana w kontekście możliwości finansowych strony.
Również zażalenie nie wskazuje na żadne konkretne okoliczności dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawców, które podważałyby ocenę Sądu pierwszej instancji zawartą w zakwestionowanym postanowieniu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.