Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 listopada 2004r. J. R. złożył wniosek o wznowienie postępowania, w którym został wydany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2003r. Dnia 18 marca 2005r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2005r. (sygn. akt II SA/Sz 1286/04) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wobec wniesienia przez skarżącego sprzeciwu postanowienie utraciło moc, a rozpoznający sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd ten stwierdził, że J. R. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
J. R. wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, w którym podniósł, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, wymaga stałej opieki lekarskiej i innych osób, znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i potrzebne mu są środki na gruntowny remont wykupionego mieszkania. Podniósł także, że ma 82 lata, a w trakcie działań wojennych odniósł liczne obrażenia, które aktualnie utrudniają mu życie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu.
Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym
Sygn. akt. II OZ 567/05 zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie z urzędu profesjonalnego pełnomocnika procesowego jest przyznawane w sytuacji, gdy strona wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego, co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia przez sąd wniosku o przyznania prawa pomocy.
Należy zauważyć, że z prawo pomocy jest ze swej natury instytucją wyjątkową, stosowaną tylko w przypadku, gdy strona znajduje się w bardzo trudnym położeniu materialnym i ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Może być więc stosowane jedynie w przypadku osób rzeczywiście ubogich, dla których uiszczenie kosztów sądowych oznaczałoby konieczność drastycznego uszczuplenia środków przeznaczonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb.
Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a ich miesięczny dochód kształtuje się na poziomie 3.296,93 zł. Na kwotę tę składa się renta inwalidzka otrzymywana przez skarżącego w wysokości 2.640,39 miesięcznie oraz emerytura jego żony w wysokości 656,54 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, jest natomiast właścicielem mieszkania o powierzchni 62m².
W toku postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających konieczność ponoszenia przez niego stałych wydatków związanych z zapewnieniem stałej opieki (lekarskiej i innej) czy ponoszenia innych kosztów niezbędnych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Mając na uwadze opisany wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że miesięczny dochód uzyskiwany
Sygn. akt. II OZ 567/05 przez rodzinę skarżącego jest wystarczający dla pokrycia kosztów postępowania, bez narażenia skarżącego na poniesienie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Kwestia, iż skarżący ma inne wydatki, wynikające np. z konieczności przeprowadzenia remontu niedawno wykupionego mieszkania, które ograniczają jego zdolności płatnicze nie oznacza jeszcze, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, które ma co do zasady charakter wyjątkowy.
Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków skarżący, przewidując możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Nie można zgodzić się z sytuacją, w której wydatki strony ponoszone na cele inne niż służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (np. powołany remont mieszkania) miałyby mieć pierwszeństwo przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych wynikających z ustawy.
Odnosząc się do innych zarzutów podnoszonych w zażaleniu, a dotyczących obrażeń skarżącego poniesionych podczas działań wojennych Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie mogą one stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Jedyną bowiem ustawową przesłanką przyznania takiego prawa jest sytuacja materialna wnioskodawcy.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w zaskarżanym orzeczeniu, że sytuacja materialna skarżącego nie może być uznana jako spełniająca przesłanki do przyznania mu prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy zaskarżane postanowienie należy uznać za zgodne z przepisami prawa, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji.