Postanowienie NSA z 1 lutego 2008 r., II OZ 57/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Po 132/07 w zakresie częściowego przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi J. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania postanawia 1) uchylić punkt 1-wszy zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2007 r. w części dotyczącej zwolnienia J. J. od wpisu sądowego ponad kwotę 250 złotych i przyznać J. J. prawo pomocy poprzez całkowite jej zwolnienie od kosztów postępowania sądowego, 2) uchylić punkt 1-wszy zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu i umorzyć postępowanie w tym zakresie.

Skład

sędzia NSA Jerzy Bujko przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uwzględniając częściowo wniosek J. J., przyznał jej prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 250 złotych oraz ustanowienie adwokata, w sprawie z jej skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania.

Sąd I instancji ustalił, że skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 855 złotych brutto miesięcznie a wysokość środków na rachunku bankowym na koniec grudnia 2006 r. i kwietnia 2007 r. wynosiła odpowiednio [...] złotych i [...] złotych. Z wyciągów tych wynika, że skarżąca osiąga dochód około [...] złotych miesięcznie z tytułu umowy z [...] a także spłaca dwa kredyty w wysokości [...] i [...] złotych. Oprócz mieszkania przy ul. [...] skarżąca posiada działkę budowlaną o pow. [...] m-.

Zdaniem Sądu I instancji sytuacja skarżącej uzasadniała jedynie częściowe przyznanie jej prawa pomocy tj. w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej kwoty 250 złotych oraz ustanowienia adwokata. Jednocześnie stwierdzono, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pozostałych kosztów postępowania. W tej sytuacji Sąd orzekł jw. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w całości złożyła J. J.. Skarżąca podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia skargi w kwocie 250 złotych ponieważ kwota ta stanowi - jej emerytury. Powołała się też na rosnące koszty utrzymania a ponadto - jak wskazała - nie rozumie skrótu [...] i tego jak ustalono, iż czerpie ona dodatkowy dochód w wysokości [...] złotych. Autorka zażalenia wskazała też, iż nie występowała o ustanowienie adwokata.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie jest częściowo zasadne.

Przesłanki jakie musi spełnić osoba fizyczna, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym wskazuje wyłącznie art. 246 p.p.s.a. Podane w tym przepisie warunki, t. j. brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 § 1 art. 246 p.p.s.a) czy też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 § 1 art. 246 p.p.s.a) stanowią jedyną legalną podstawę do przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Sposób więc sformułowania przepisu art. 246 p.p.s.a. wskazuje, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w § 1 pkt 1 lub 2 osobie fizycznej należy przyznać prawo pomocy w zakresie - odpowiednio - całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził postępowanie w celu ustalenia, czy spełniona została dyspozycja wskazanego na wstępie przepisu, pozwalająca na uwzględnienie wniosku strony skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia w oparciu o dokumentację przedłożoną dodatkowo przez skarżącą dawały podstawy do uznania zasadności wniosku skarżącej co do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie z tym co zaznaczyła skarżąca. Stwierdzić nadto należy, iż na koszty sądowe nie składa się tylko wpis sądowy, jak przyjął to Sąd pierwszej instancji, ale również, czego nie można wykluczyć, opłaty od ewentualnej skargi kasacyjnej, czy też zażaleń a nadto opłaty kancelaryjne i ewentualne wydatki (art. 211-213 p.p.s.a.).

Nie można także zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż wskazana dokumentacja dowodzi, iż skarżąca czerpie dodatkowy dochód w wysokości [...] złotych. Kwota ta, pojawia się na wyciągu z rachunku bankowego skarżącej po stronie obciążeń tegoż rachunku a nie uznań (w języku bankowców). Należy zatem weryfikując ocenę możliwości płatniczych skarżącej stwierdzić, iż pomimo stałego dochodu z tytułu emerytury, stanowiącej jedyne źródło utrzymania J. J., nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych dla utrzymania swojej minimalnej stopy życiowej.

Wobec powyższego stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżącą jest w stanie ponieść koszty sądowe ponad objętą zwolnieniem kwotę nie zasługuje na aprobatę.

Tak więc w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do wniesionego zażalenia ma zastosowanie art. 188 p.p.s.a., ponieważ istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyprowadzenia jedynie odmiennych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu. Odmowa przyznania prawa we wnioskowanym przez skarżącą zakresie w sytuacji, gdy na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu wniosek ten powinien być uwzględniony, jest naruszeniem przepisów innych niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a.

O umorzeniu postępowania w zakresie przyznania skarżącej adwokata w ramach prawa pomocy, orzeczono w punkcie 2) niniejszego postanowienia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. albowiem jak wynika z treści zażalenia skarżąca wycofała swój wniosek o przyznanie jej z urzędu pomocy prawnej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, w zw. z art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił w części zaskarżone postanowienie i przyznał częściowe prawo pomocy skarżącej obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości.