Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1830/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił G. T. i B. J. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd pierwszej instancji skonstatował, że błędne przekonanie o złożeniu przez skarżące wniosku o przyznanie im prawa pomocy w tej sprawie nie usprawiedliwia uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, które uzasadniałyby przywrócenie terminu w świetle art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.).
W zażaleniach z dnia 13 grudnia 2010 r. skarżące podniosły, iż w dniu 8 października 2010 r. wniosły skargi na dwie decyzje: nr [...] i [...]. Do skarg tych dołączony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego też nie są zrozumiałe dla skarżących argumenty przytoczone przez Sąd. Do zażaleń każda ze skarżących złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniami z dnia 11 marca i 16 marca 2011 r. referendarz sądowy przyznał każdej skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem.
Analiza akt sprawy wskazuje, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącym przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ponieważ we wniosku o przywrócenie terminu nie zostały wskazane okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Należy bowiem wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się okoliczności takie jak powódź, pożar, katastrofa, nagła choroba strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Okoliczności takich – jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji - nie stanowią podniesione we wniosku: natłok spraw codziennych oraz roztargnienie, czy też omyłkowe złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko do jednej z dwóch skarg.
Na marginesie jedynie, odnosząc się do przyznania skarżącym prawa pomocy po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na niedopełnienie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego należy wyjaśnić, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.