Uzasadnienie
Jak wynika z akt sprawy, [...] w Lublinie, dalej zwanemu Stowarzyszeniem, odpis wyroku z dnia 21 grudnia 2004 r. doręczono w dniu 8.02.2005 r. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w dniu 4.03.2005 r.
W dniu 16.02.2005 r. Stowarzyszenie złożyło w Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy PPPr, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy, na co zostało złożone przez Stowarzyszenie zażalenie w dniu 4.03.2005 r.
Postanowieniem z dnia 15 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę kasacyjną. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że powodem odrzucenia skargi kasacyjnej, wnoszonej przez radcę prawnego będącego pełnomocnikiem Stowarzyszenia, było nieuiszczenie należnego wpisu – art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako ppsa. Skarżący pismem z dnia 6 stycznia 2005 r. wystąpił o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, którego Sąd nie uwzględnił postanowieniem z dnia 18 lutego 20005 r. Postanowienie to nie jest prawomocne, gdyż zostało zaskarżone, jednak to – zdaniem Sądu – nie zmienia faktu, że skarżący nie wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów w szerszym zakresie, w tym o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Tym samym wynik postępowania w sprawie odmowy zwolnienia od opłaty kancelaryjnej nie ma wpływu na istnienie obowiązku ponoszenia innych kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi kasacyjnej.
W dniu 29.03.2005 r. Stowarzyszenie wniosło zażalenie na postanowienie z dnia 15 marca 2005 r. podpisane przez Sekretarza i Prezesa Zarządu. W zażaleniu tym strona skarżąca podnosi między innymi to, że wystąpiła z wnioskiem "o zwolnienie z opłat procesowych" i w związku z tym nie uiściła wpisu od skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2005 r. odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 15 marca 2005 r. wniesione przez Stowarzyszenie.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że powodem odrzucenia zażalenia było to, iż miał tu zastosowanie przepis art. 194 § 4 ppsa i zażalenie powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, a nie przez samą stronę skarżącą. W związku z czym orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ppsa.
W dniu 28.04.2005 r. pełnomocnik Stowarzyszenia radca prawny T. P., złożył zażalenie od postanowienia z dnia 11 kwietnia 2005 r. wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznając zażalenie na postanowienie z dnia 11 kwietnia 2005 r., nie można nie brać pod uwagę innych orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, jakie w międzyczasie zapadły w tej sprawie i mają bezpośredni związek ze sobą.
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2005 r. odmówiono Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy, jednak w wyniku rozpoznania zażalenia na to postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt II OZ 584/05 uchylił je, gdyż jak się okazało (co wynika z komparycji postanowienia i jego uzasadnienia), istnieje widoczna rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem Sądu, a zakresem rozpoznania wniosku. Sąd rozpoznał wniosek z dnia 6.01.2005 r. nie zauważając, że został on rozszerzony na formularzu wniosku PPPr złożonym w Sądzie w dniu 16.02.2005 r., a więc przed datą odrzucenia skargi kasacyjnej.
Powodem odrzucenia skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 15 marca 2005 r., było zaś to, że pełnomocnik skarżącego nie uiścił wpisu od skargi kasacyjnej. Czyli odrzucenie skargi kasacyjnej miało miejsce, kiedy postanowienie z dnia 18 lutego 2005 r. nie było jeszcze prawomocne. Jednak zdaniem Sądu, nie stanowiło to przeszkody w wydaniu postanowienia z dnia 15 marca 2005 r., bowiem błędnie przyjęto, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, dotyczy tylko zwolnienia od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 15 marca 2005. skarga kasacyjna została odrzucona bezpodstawnie. Wnoszący skargę kasacyjną w przewidzianym ustawowo terminie, miał prawo nie uiścić w tym momencie wpisu od niej, skoro w dniu 16.02.2005 r. złożył wniosek "o zwolnienie od kosztów w całości" (k. 142) i wniosek ten nie został prawomocnie rozpoznany, co nastąpiło dopiero w dniu 12 sierpnia 2005 r.
W tym stanie rzeczy, na skutek wydania z naruszeniem prawa postanowienia z dnia 18 lutego 2005 r., została odrzucona skarga kasacyjna, co w konsekwencji pozbawiło skarżącego możliwości realizacji swego prawa do Sądu (art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 i art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). W takiej sytuacji, nie można w stosunku do skarżącego z całą konsekwencją surowości prawa, egzekwować naruszenia przepisu art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2005 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako ppsa, skoro wcześniej Sąd swoimi dwoma orzeczeniami naruszył przepisy tej ustawy. Nie wzięcie pod uwagę powyższych okoliczności przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie z dnia 11 kwietnia 2005 r. było by sprzeczne z fundamentalnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 i 32 Konstytucji RP.
Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z czego wynika, że w sytuacji kiedy na skutek wadliwego orzeczenia Sądu, strona miałaby być pozbawiona konstytucyjnego prawa do sądu, do czego się w pewnym zakresie sama przyczyniła, wnosząc zażalenie niezgodnie z przepisami postępowania (ustawy), należy w takim przypadku dać pierwszeństwo dobru chronionemu przepisami konstytucyjnymi (art. 8 Konstytucji RP).
Naczelny Sąd Administracyjny nie może odmówić uwzględnienia zażalenia na postanowienie odrzucające zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, jeżeli to ostatnie postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, a w wyniku niego strona została pozbawiona prawa do sądu.
Uchylenie zaskarżonego postanowienia (z dnia 11 kwietnia 2005 r.) przez Naczelny Sąd Administracyjny, powinno spowodować rozważenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, możliwości uchylenia swojego postanowienia z dnia 15 marca 2005 r. odrzucającego skargę kasacyjną, w trybie art. 195 § 2 ppsa, co wydaje się oczywiście uzasadnione biorąc pod uwagę postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt II OZ 584/05.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.