Uzasadnienie
II OZ 587 / 09
Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2008 r. wydanym przez Przewodniczącego IV Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zobowiązano T. Z. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej ściągnięcia.
Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył T. Z., wnosząc o jego uchylenie w całości i zarzucając mu niezgodność z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. Skarżący wskazał też, iż Trybunał w Strasburgu wielokrotnie stwierdzał, że z postanowień tej konwencji wynika prawo do bezpłatnego otrzymania pisemnego uzasadnienia wyroku sądowego, co stało się bezpośrednią przyczyną uchwalenia nowej ustawy o kosztach w sprawach cywilnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie pozbawione jest uzasadnionych podstaw.
Stosownie do przepisu art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Wysokość wskazanej wyżej opłaty określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Zgodnie z § 2 powyższego rozporządzenia, wysokość opłaty określono na kwotę 100 złotych za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczonym na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia.
Przedstawione wyżej regulacje prawne pozwalają stwierdzić, że skarżone zarządzenie określające wysokość należnej w sprawie opłaty kancelaryjnej jest zasadne, bowiem nie zaistniały żadne takie okoliczności, które zwalniałyby skarżącego z ponoszenia powyższej opłaty.
Stwierdzić trzeba, iż nie zawiera też uzasadnionych motywów podnoszona przez wnoszącego zażalenie kwestia niezgodności uregulowania art. 234 § 2 p.p.s.a. z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzoną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.- zwaną dalej Konwencją). Mimo, iż żalący ujął powyższy problem w sposób bardzo ogólny, nie przedstawiając, z którym zapisem Konwencji ww. przepis jest niezgodny, a powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu nie wskazał żadnego z orzeczeń tegoż Trybunału, to przedstawione przez niego stanowisko należy uznać za chybione. W orzecznictwie Trybunału odnaleźć można pogląd, odnoszący się do postępowania cywilnego, a który można przez analogię odnosić również do postępowania sądowoadministracyjnego, iż wymóg uiszczenia opłat i wpisu w sądach cywilnych nie może być uznany za ograniczenie prawa dostępu do sądu, co byłoby niezgodne z art. 6 Konwencji.
Za takie ograniczenie może być uznana wysokość opłaty, którą należy oceniać w świetle szczególnych okoliczności spraw, włączając w to zdolność skarżącego do ich uiszczenia oraz etap postępowania, na którym opłaty te są wymagane. Ograniczenia w zakresie możliwości uiszczania opłat, jakie zostały nałożone stanowią czynniki, które są podstawowe dla określenia, czy jednostka mogła skorzystać z prawa dostępu do sądu i czy jej sprawa była rozpatrzona przez sąd (por. wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: z dnia 19 czerwca 2001 r. w sprawie Kreuz przeciwko Polsce, skarga nr 28249/95; z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie Podbielski i PPU POLPURE przeciwko Polsce, skarga nr 39199/08; wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie Teltronic- Catv przeciwko Polsce, sprawa nr 48140/99).
Należy też zauważyć, iż przyczyną zmian w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy, była potrzeba dostosowania tejże ustawy do zmian prawnych, w tym Konstytucji RP oraz ułatwienie dostępu do sądu poprzez obniżenie wysokości opłat sądowych. Tylko w tym więc ostatnim aspekcie można rozpatrywać wpływ orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na ww. ustawę.
Uszło też uwadze skarżącego, że odpis uzasadnienia wyroku doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła należną opłatę kancelaryjną (art. 234 § 2 p.p.s.a.). To rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa strony do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej, którą zresztą w niniejszej sprawie skarżący wniósł.
Konkludując przedstawione wyżej uwarunkowania nie można przyjąć, aby skarżący w rozpoznawanej sprawie ze względów fiskalnych był pozbawiony czy to prawa do sądu, czy też, aby prawo to mu ograniczono.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 198 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.