Uzasadnienie
II OZ 589 / 09
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił M. S. i J. S. termin do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi i uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci dołączenia odpisów tejże skargi.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż M. S. i J. S. po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostali wezwani solidarnie do uzupełnienia braków skargi. Wezwania te nie zostały jednak podjęte przez skarżących, więc po dwukrotnym ich awizowaniu nastąpił ich zwrot do Sądu z adnotacją "mieszkanie zamknięte". W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lutego 2008 r. odrzucił skargę wniesioną przez M. S. i J. S. z uwagi na nie usunięcie braków skargi w terminie. Doręczenie powyższego postanowienia nastąpiło przez zastosowanie tzw. fikcji prawnej, było ono dwukrotnie awizowane i zwrócone Sądowi z adnotacją "mieszkanie zamknięte".
Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i złożenia odpisów skargi, uzasadniając fakt nie usunięcia w terminie tych braków, wadliwym działaniem Poczty Polskiej. Do wniosku, który wpłynął do Sądu w dniu [...] lutego 2009 r. skarżący dołączyli trzy odpisy skargi, wnioski o przyznanie im prawa pomocy oraz pismo reklamacyjne wystosowane do Poczty Polskiej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższy wniosek zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżący uprawdopodobnili okoliczność, wskazującą na brak winy w uchybieniu przez nich terminu do usunięcia braków skargi. Z pisma Poczty Polskiej wynika, że instytucja ta nie wyklucza nieprawidłowego doręczania w 2008 r. przesyłek poleconych kierowanych do skarżących.
Tym samym zdaniem Sądu pierwszej instancji uprawdopodobniono okoliczności, wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci dołączenia odpisów tejże skargi, a zatem na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwaną- p.p.s.a.) należało przywrócić termin do dokonania wyżej wskazanych czynności.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., które to naruszenie skutkuje nieważnością postępowania na zasadzie art. 183 § 2 pkt 3 in fine p.p.s.a.
Wskazując na powyższe uchybienie organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci braku jej odpisów (na podstawie art. 189 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.) oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż wniosek skarżących o przywrócenie terminu do dokonania ww. czynności, podlegał odrzuceniu, bowiem sprawa ta została prawomocnie osądzona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., od którego nie wniesiono skargi kasacyjnej. Ponadto w postępowaniu tym nie zachodzi możliwość zastosowania art. 165 p.p.s.a., ponieważ postanowienie o odrzuceniu skargi kończy postępowanie, a zatem ma charakter postępowania kończącego sprawę, co wyklucza jego uchybienie lub zmianę wskutek zmiany okoliczności sprawy.
W ocenie wnoszącego zażalenie organu, dopóki więc pozostaje w obrocie prawnym prawomocne orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę, to prowadzenie kolejnego postępowania w sprawie jest niedopuszczalne. Zatem w ocenie organu w niniejszej sprawie występuje przesłanka nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a.
Odpowiedź na zażalenie wnieśli M. S. i J. S., wnosząc "o jej odrzucenie" oraz wyjaśniając, że nie otrzymywali korespondencji wysyłanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a informację o odrzuceniu skargi uzyskali bezpośrednio w Sądzie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Uznać należy za chybiony przedstawiony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. i wedle którego w niniejszej sprawie zaistniała podstawa nieważności postępowania wskazana w art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a.
Stwierdzić trzeba, iż powaga rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.) jest cechą przypisaną tylko tym wyrokom sądu, które zawierają rozstrzygnięcia co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Tak więc, powaga rzeczy osądzonej łączy się z materialnoprawnymi skutkami rozstrzygnięcia (orzeczenia) Sądu co do istoty sprawy. Jeżeli więc Sąd nie wydał orzeczenia co do istoty sprawy, a takiego w niniejszej sprawie nie wydano, to nie można mówić o powadze rzeczy osądzonej. Oznacza to, że postanowienie, którym została odrzucona skarga wniesiona przez strony, nie rodziło skutku powagi rzeczy osądzonej, a zatem postanowienie o jej odrzuceniu, nie stało na przeszkodzie ani ponownemu wniesieniu przez tę samą stronę w terminie do zaskarżenia, kolejnej skargi, ani też nie stanowiło przeszkody do pozytywnego dla strony skarżącej rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków wcześniej wniesionej skargi.
Inaczej mówiąc okoliczność, że Sąd już raz orzekł prawomocnym postanowieniem w przedmiocie odrzucenia skargi nie wyklucza możliwości wniesienia "nowej" skargi, bowiem odrzucenie skargi nie powoduje powagi rzeczy osądzonej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 września 2005 r., V CZ 100/05, niepublikowane, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2005 r. OSK 1708/04 niepubl.). Stwierdzić trzeba, iż prawomocne postanowienie o przywróceniu terminu do usunięcia braków skargi niweczy wszelkie skutki procesowe związane z jej wcześniejszym odrzuceniem. Instytucja, bowiem przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w jego uchybieniu. Przywrócenie tegoż terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin do dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym rozpoczyna swój bieg na nowo (por. H. Knysiak - Molczyk [w:] T. Woś Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 332- 333).
Zważywszy więc na to, iż wywody zaprezentowane we wniesionym zażaleniu nie są zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.