Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 558/19, odrzucił skargę A. R. na działanie Rady Gminy [...] w przedmiocie uchylenia zakazu zadawania pytań przez mieszkańców na sesjach rady gminy.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji pismem z dnia 31 stycznia 2019 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie. Zarządzeniem z dnia 27 marca 2019 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych przedmiotowej skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej: P.p.s.a., poprzez jej sprecyzowanie, polegające na jednoznacznym wskazaniu co jest przedmiotem skargi. Poinformowano skarżącego ponadto, że w przypadku, gdy skarga dotyczy decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności należy wskazać organ, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, datę i numer zaskarżonej decyzji, postanowienia, aktu lub czynności. Wezwanie do usunięcia ww. braków formalnych skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 kwietnia 2019 r. W zakreślonym w wezwaniu terminie skarżący pismem z dnia 11 kwietnia 2019 r. wskazał, że jego żądanie jest ostatnią drogą do wystąpienia na radzie gminy celem załatwienia spraw mieszkańców, ponieważ wszystkie inne drogi zostały wcześniej wykorzystane.
Mając na uwadze, że pomimo doręczenia wezwania strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Zażalenie na to rozstrzygnięcie złożył A. R., wnosząc o jego uchylenie i wskazując, że wbrew twierdzeniem Sądu pierwszej instancji uzupełnił braki formalne skargi zgodnie z wezwaniem.
W odpowiedzi na zażalenie Rada Gminy [...] wniosła o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym w kwocie 240 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Wnoszona do wojewódzkiego sądu administracyjnego skarga musi spełniać wymogi przewidziane w art. 57 § 1 P.p.s.a., tj. powinna zawierać m.in. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności oraz oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy. W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd odrzuca skargę (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Prawidłowe określenie zakresu żądania jest zatem obowiązkiem strony skarżącej, zaś sąd administracyjny powinien jedynie poinformować o skutkach niewłaściwego wypełnienia tego obowiązku i wezwać do sprecyzowania skargi pod rygorem jej odrzucenia.
W rozpoznawanej sprawie, wobec niejednoznacznego i budzącego zasadne wątpliwości Sądu pierwszej instancji określenia przedmiotu skargi, A. R. został prawidłowo wezwany do sprecyzowania swojego żądania, poprzez jednoznaczne wskazanie, co jest przedmiotem skargi. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że w przypadku, gdy skarga dotyczy decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, należy wskazać organ, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, datę i numer zaskarżonej decyzji, postanowienia, aktu lub czynności.
Należy podkreślić, iż nieokreślenie przedmiotu skargi jest brakiem istotnym, uniemożliwiającym jej rozpoznanie. Strona wezwana do sprecyzowania skargi powinna zastosować się do wezwania sądu, a tym samym uzupełnić wszystkie braki, którymi dotknięte jest złożone przez nią pismo procesowe. Nieuzupełnieniem braków skargi jest bowiem nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe czy niepełne wykonanie. Stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi, co uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kierując do skarżącego jasno sformułowane wezwanie, o którym mowa była powyżej.
Skarżący jednak nie sprecyzował swoich intencji co do przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, co spowodowało, iż jego skardze nie można było nadać dalszego biegu. Sąd nie może bowiem domniemywać intencji strony skarżącej i w przypadku niesprecyzowania przedmiotu skargi decydować za nią, jakie było jej żądanie. Skoro zarówno skarga, jak i dalsze pisma procesowe, nie przedstawiały jednoznacznych intencji i wniosków skarżącego, a za takie na pewno nie można uznać żądania "uchylenia zakazu zadawania pytań", to uniemożliwiało to podjęcie przez Sąd czynności wynikających z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i dalsze prowadzenie postępowania, a w konsekwencji stanowiło obligatoryjną podstawę do odrzucenia skargi.
Należy ponadto wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 6 P.p.s.a., sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Podkreślenia wymaga jednak, iż obowiązek sądu w powyższym zakresie nie jest nieograniczony. Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań – obowiązek ten odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 roku, sygn. akt II UKN 639/99, OSNP 2002/3/78, M. Jędrzejewska (w:) T. Ereciński (red.), M. Jędrzejewska, J.Gudowski, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza, postępowanie rozpoznawcze, Warszawa 2003, s. 79, A. Kabat [w:] B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Zakamycze, 2005). Sąd nie jest inicjatorem postępowania, nie jest zatem jego rolą sugerowanie, czy wskazywanie stronie przedmiotu zaskarżenia. Sąd udziela stronie jedynie niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, pozostawiając jej wybór konkretnego zachowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszym postępowaniu Sąd pierwszej instancji z w/w obowiązku wywiązał się prawidłowo. Jak już wskazano, z uwagi na budzące zasadne wątpliwości Sądu określenie przedmiotu skargi, skarżący został prawidłowo wezwany do sprecyzowania swojego żądania. Przedmiotowe wezwanie było sformułowane precyzyjnie, jasno i czytelnie. Wskazywało, jakiej czynności procesowej należy dokonać, w jakim terminie oraz jakie będą skutki prawne jej niewykonania. Tak sformułowane wezwanie nakładało na stronę należycie dbającą o swoje interesy obowiązek wskazania skarżonego organu, daty i numeru zaskarżonej decyzji, postanowienia, aktu lub czynności, ewentualnie podania wniosku, którego organ nie rozpatrzył albo w stosunku do którego postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły – zgodnie z treścią wezwania, które było zrozumiałe. Obowiązek sądu administracyjnego wynikający z treści art. 6 P.p.s.a. nie oznacza, że strona ma być pouczona przez sąd o treści każdego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o wszystkich potencjalnych rozwiązaniach procesowych, które w sprawie mogą wystąpić.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Co zaś się tyczy zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.