Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 października 2019 r., odrzucił wniosek E. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że skarżąca E. S. złożyła w dniu 18 czerwca 2019 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 10 lipca 2019 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r. poz. 1257 ze zm.). Skarżąca została wezwana do wypełnienia formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, do jego podpisania osobiście lub przez osobę umocowaną do jej reprezentowania przed Sądem oraz jego przesłania w oryginale, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.").
Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2019 r. starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z uwagi na niezłożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w zakreślonym terminie.
Pismem z dnia 24 września 2019 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jednocześnie załączając urzędowy formularz wniosku.
Podejmując powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że stosownie do art. 86 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Uznał, że tak sytuacja ma miejsce, w niniejszej sprawie, albowiem przepisy p.p.s.a. nie zakreślają terminów, które zawężałyby okres, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika zatem, że strona ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, aż do jego prawomocnego zakończenia. Ustawa nie określa terminu, w jakim wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zostać złożony, jak również nie określa dopuszczalnej ilości takich wniosków.
Tym samym, strona nie traci możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie powodują utraty możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. Bez względu na pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, strona ma w dalszym ciągu możliwość złożenia kolejnego wniosku w tym przedmiocie, jak również prawo do jego rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie w zakresie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania nie powoduje zatem dla skarżącej żadnych ujemnych skutków.
Sąd przy tym podkreślił, że jedyną sytuacją, kiedy złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego doznaje ograniczenia, jest sytuacja, w której wniosek taki złożony jest po bezskutecznym upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W takim bowiem przypadku pozostaje on bez wpływu na wezwanie do jego uiszczenia, a więc nie uchyla skutków prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego na toczące się postępowanie. Taka sytuacja, w jego ocenie, jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 88 w zw. z art. 86 § 2 p.p.s.a., odrzucił wniosek.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E. S., podnosząc w nim okoliczności związane z prowadzonym postępowaniem w sprawie głównej o sygn. akt II SA/Wr 126/18 oraz w sprawie o przyznanie prawa pomocy zarejestrowanej pod sygn. akt II SPP/Wr 79/19.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, jednocześnie dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest trafne. Należy zauważyć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być składany na każdym etapie postępowania, a ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa terminu w jakim ten wniosek powinien zostać złożony, wskazując jedynie w art. 243 § 1, że strona może złożyć taki wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten może być składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. Skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać złożony na każdym etapie postępowania, to wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności podlega, co do zasady, odrzuceniu.
Wyjątek może dotyczyć sytuacji, w której strona wezwana do uiszczenia kosztów sądowych wystąpi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów w terminie otwartym do wykonania wezwania, a wniosek w tym przedmiocie zostanie uwzględniony, to postanowienie w przedmiocie prawa pomocy obejmuje również koszty sądowe, których dotyczyło wezwanie. W takim przypadku z zachowaniem terminu do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wiążą się dla strony określone skutki procesowe. Oznacza to, że w tej wyjątkowej sytuacji strona uprawniona jest do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2835/13). W niniejszej sprawie, ze względu na etap, na jakim został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, ten nadzwyczajny przypadek nie zachodzi.
Wobec powyższego, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jako niedopuszczalny, został prawidłowo odrzucony przez Sąd I instancji.
Dodatkowo podnieść należy, na co zwrócono uwagę wyżej, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżąca złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Będzie on więc podlegał rozpoznaniu, na co wskazuje zarządzenie Zastępcy Przewodniczącej Wydziału II z dnia 4 listopada 2019 r. (karta – 38 akt sprawy II SPP/Wr 79/19).
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.