Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 171/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] stycznia 2010r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew.
W dniu 15 października 2010 r. M. S., reprezentowany przez T. S., wniósł o doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku.
Zarządzeniem z dnia 19 października 2010 r., Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i § 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) - wezwał T. S. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł, pod rygorem ściągnięcia tej opłaty w postępowaniu egzekucyjnym.
W zażaleniu z dnia 2 listopada 2010 r. na powyższe pełnomocnik M. S. wniosła o doręczenie odpisu zaskarżonego wyroku wraz z uzasadnieniem bez opłaty z uwagi na ciężką sytuację materialną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)., dalej "p.p.s.a." strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Koszty sądowe obejmują opłaty i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są natomiast, zgodnie z treścią art. 212 § 1 p.p.s.a., wpis i opłata kancelaryjna.
W myśl art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się między innymi za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia. Opłatę tą pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący obowiązany jest zarządzić jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek.
Jednocześnie w art. 236 p.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat kancelaryjnych. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 złotych.
W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącego – T. S. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 października 2010 r., oddalającego skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. W tym stanie rzeczy pełnomocnik skarżącego T. S. zasadnie została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 złotych. Zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem.
Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu argumentów, iż sytuacja finansowa nie pozwala skarżącemu na uiszczenie kosztów sądowych i wniosek o wydanie odpisu wyroku z uzasadnieniem bez pobrania opłaty, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego jest zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2010 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku. W toku postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarządzić wydania odpisu wyroku z uzasadnieniem bez pobrania stosownej opłaty.
Z uwagi na argumenty zawarte w zażaleniu, a dotyczące sytuacji finansowej M. S. zauważyć należy, iż odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W § 2 art. 234 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P.) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Oznacza to, że stronie winien być doręczony odpis wyroku z uzasadnieniem nawet wtedy, gdy nie uiści opłaty kancelaryjnej. Doręczenie zaś stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem otwiera stronie drogę do wniesienia skargi kasacyjnej. Wprawdzie z mocy art. 175 § 3 p.p.s.a. obowiązuje przymus adwokacki tj. skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, lecz strona może, mimo odmowy zwolnienia z opłaty kancelaryjnej, złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.
Sądy administracyjne rozpoznając takie wnioski winny mieć na uwadze gwarantowane Konstytucją R.P. prawo do sądu - art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji R.P. oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), /por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie nr 56547/00, LEX nr 75481/.
Dodatkowo wskazać należy, iż stosownie do treści art. 229 § 1 p.p.s.a. należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z wyjątkiem grzywny, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami.
W myśl § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2194) umorzenie należności sądowych może nastąpić z urzędu lub na wniosek dłużnika. Wskazane należności mogą być umorzone na wniosek dłużnika w części lub w całości, jeżeli dłużnik wykaże, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie ich uiścić, a ściągnięcie należności w drodze egzekucji spowodowałoby dla dłużnika lub jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki.
Organem upoważnionym do rozstrzygnięcia w tym zakresie jest prezes wojewódzkiego sądu administracyjnego - § 6 rozporządzenia. Skarżącemu przysługuje uprawnienie do złożenia takiego wniosku.
Zaznaczyć należy, iż w dniu 4 listopada 2010 r. skarżący został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Następnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 listopada 2010 r. Sąd pierwszej instancji po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem - odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 listopada 2010r. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od powyższego postanowienia. Postanowienie to stało się prawomocne, a zatem pozostaje poza kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić zażalenie.