Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej M. N. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 6 lutego 2014 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu, zaś w dniu 7 marca 2014 r. na urzędowym formularzu skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Jak wynika z tego formularza, posiada ona dom o powierzchni 180 m2 oraz nieruchomość rolną (1,2 ha). We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem oraz dwójką dzieci. Utrzymuje się wraz z rodziną z dochodów w wysokości ok. 3800 zł miesięcznie, na które składają się wynagrodzenia za pracę uzyskiwane przez skarżącą oraz zasiłek chorobowy męża.
Nadto nie posiada ona oszczędności, a jej dzieci nie pracują i uczą się w systemie zaocznym, więc konieczne jest opłacenie czesnego oraz ponoszenie kosztów związanych z zapewnieniem warunków studiowania. Zaciągnęła dług na przystosowanie pomieszczenia dla chorej matki, a następnie poniosła koszty jej pogrzebu.
Zarządzeniem z dnia 14 marca 2014 r. skarżąca została zobowiązana do nadesłania w terminie 7 dni, pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały, dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Do dnia jego rozpoznawania, pomimo prawidłowego odebrania wezwania w dniu 21 marca 2014 r., skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na ww. zarządzenie.
Odmawiając przyznania skarżącej prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na wstępie, że rozpoznał jej wniosek w zakresie wskazanym w formularzu. Odwołując się następnie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd zaznaczył, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, takiej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być, zatem sporządzony w sposób rzetelny i zawierać wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
Sąd przytoczył treść art. 255 P.p.s.a., art. 199 P.p.s.a. oraz wskazał na wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, podkreślając, że tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że brak jest uzasadnienia dla uwzględnienia przedmiotowego wniosku, ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Wobec tego, że to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do jego rozpoznania, to nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, czy niskich dochodach. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające, a strona (pomimo obowiązku z art. 255 ustawy) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy jedynie w oparciu o jej twierdzenia o ograniczonych możliwościach płatniczych, nie poparte żadnymi dowodami. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, aby jej sytuacja materialna była tak trudna, iż kwalifikowała ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niewykonanie przez wnioskodawczynię zarządzenia z dnia 14 marca 2014 r. W związku z nienadesłaniem żądanych dokumentów, istotnych dla oceny sytuacji finansowej skarżącej uznano, że jej twierdzenia nie mogą być zweryfikowane. Skoro informacje posiadane przez Sąd są niepełne, to niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. N., stwierdzając, że jej sytuacja nie zmieniła się od momentu złożenia wniosku i nie jest w stanie ponieść wszelkich kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez skarżącą, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Trafnie przy tym wskazuje Sąd na brak wymaganej z jej strony współpracy w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej i osobistej. Strona wezwana do przedstawienia stosownych dokumentacji zignorowała wezwanie Sądu, pomimo iż jako osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności.
Nadto wyjaśnić także trzeba, iż w okolicznościach niniejszej sprawy skarżącej odmówiono na wcześniejszym etapie prowadzonego postępowania przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2013 r. (zażalenie na to orzeczenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt II OZ 898/13). Złożenie, zatem kolejnego wniosku może być rozpoznawane w granicach określonych art. 165 P.p.s.a. Ponieważ skarżąca nie wykazała, iż uległy zmianie podstawy odmowy przyznania stronie skarżącej prawa pomocy - zażalenie nie mogło zostać uwzględnione.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.