Postanowienie NSA z 24 czerwca 2015 r., II OZ 596/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt VII SAB/Wa 112/14 odmawiające przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczącego postanowienia z dnia [...] lipca 2003 r. znak: [...] postanawia: oddalić zażalenie. 4

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt VII SAB/Wa 112/14 odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z ich skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczącego postanowienia z dnia [...] lipca 2003 r. znak: [...].

Sąd wskazał, że z treści wniosku wynika, iż skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2.781 zł miesięcznie, są współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2.488 m². Oświadczyli, iż nie posiadają domu, mieszkania oraz oszczędności. Jednocześnie wskazali, że w ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania etażowego.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, skarżący wskazali, że mieszkają w domu w N. pod nr [...], jest to mieszkanie o pow. 57 m2, dzieci z nimi nie mieszkają (są jedynie w tym lokalu zameldowane) i nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Dodali, że nie mają kont bankowych, nie otrzymują pomocy od dzieci, osób trzecich ani z opieki społecznej. Wskazali, że J. W. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Oświadczyli, że M. W. również nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, przy czym podnieśli, że być może zarejestrowała działalność gospodarczą pod adresem w N., ale jeżeli nawet zarejestrowała, to bardzo niedawno (o której skarżący dowiedzieli się z pisma Sądu), "nie ma pracy i nie osiąga jeszcze żadnych dochodów, być może, że będzie to działalność internetowa, do której też są potrzebne nakłady, na opłaty, na ZUS". D. i M. W. wskazali też, że na żywność mają mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie. Wnioskodawcy załączyli kopie PIT 40A za 2013 r., z których wynika, że M. W. osiągnął w 2013 r. dochód w wysokości 21.401 zł, a D. W. – 17.673 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że brak jest uzasadnienia dla przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy, ponieważ nie wykazali oni w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.

Jak wynika ze złożonego wniosku skarżący utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2.781 zł miesięcznie, przy czym nie mają innych osób na utrzymaniu. Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że D. i M. W. pomimo wezwania do wskazania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkują, nie wyjaśnili w sposób wystarczający, jaka jest wysokość ponoszonych przez nich co miesiąc wydatków. Skarżący wskazali bowiem jedynie, że na żywność mają mniej niż 900 zł.

Sąd podkreślił, że do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Z treści art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, a także zestawienia ponoszonych wydatków. Dopiero bowiem porównanie posiadanych przez stronę środków finansowych z ponoszonymi przez nią wydatkami pozwala na ustalenie, czy jest ona w stanie ponieść koszty postępowania. Skarżący wskazali natomiast jedynie wysokość dochodu, natomiast nie wyjaśnili dokładnie, na jakim poziomie kształtują się ich wydatki i koszty utrzymania. To zaś nie pozwala na dokonanie pełnej i jednoznacznej oceny ich możliwości płatniczych.

Sąd uznał zatem, że D. i M. W. nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy.

Na powyższe postanowienie D. W. i M. W. wnieśli zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd pismem z dnia 2 lutego 2015 r. wezwał skarżących do złożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie udzielili niepełnych wyjaśnień, bowiem nie wskazali ponoszonych comiesięcznych wydatków. Brak informacji o kosztach utrzymania skarżących uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżących.

Biorąc zatem pod uwagę stabilną sytuację finansową wnioskodawców (stały miesięczny dochód z emerytur w łącznej wysokości 2 781 zł) oraz nieudzielenie informacji dotyczących wysokości ponoszonych wydatków, należy uznać, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.

----------------------- 3