Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 marca 2006 r. Stowarzyszenie Ekologiczne [...]" złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla realizacji rozbudowy i przebudowy (modernizacji) oczyszczalni ścieków "[...]".
Uzasadniając powyższy wniosek Stowarzyszenie wskazało, że jest stowarzyszeniem zwykłym, a wysokie koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi przekraczają możliwości finansowe członków stowarzyszenia. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego trwałego majątku ani kont bankowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2006 r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Stowarzyszenie decydując się na skorzystanie z drogi sądowoadministracyjnej powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. W ocenie Sądu, środki niezbędne na pokrycie tych kosztów Stowarzyszenie powinno uzyskać od swoich członków w postaci składek. Jednocześnie, Sąd podkreślił, że to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, ze zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy, w przedmiotowej sprawie zaś, Stowarzyszenie nie wykazało przeszkód, które uzasadniałyby zwolnienie od kosztów sądowych.
Strona skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dołączając do niego odpis pisma z dnia 25 kwietnia 2006 r. skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym wskazano na liczne wydatki Stowarzyszenia ponoszone z tytułu opłat sądowych. Z przedmiotowego pisma wynika ponadto, że Stowarzyszenie nie pobiera stałych składek, bowiem warunkiem rejestracji Stowarzyszenia było wykreślenie zapisu o pobieraniu składek członkowskich, który znajdował się w pierwszym regulaminie Stowarzyszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2. powołanej ustawy, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Zatem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Słusznie więc zauważył Sąd I instancji, że Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego. W myśl art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe prowadzi swoją działalność statutową opierając się na środkach finansowych pochodzących ze składek członkowskich, które są wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego.
W przedmiotowej sprawie natomiast, z dokumentów złożonych przez Stowarzyszenie wynika, iż nie ustaliło ono dla swej działalności składek i nie ma w związku z tym środków na swoją działalność. W tej sytuacji, skoro strona dobrowolnie pozbawiła się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania (nie może mieć bowiem znaczenia dla rozpoznawanej sprawy przekonanie, że Stowarzyszenie nie zostałoby zarejestrowane w rejestrze stowarzyszeń, gdyby nie wykreśliło zapisu dotyczącego składek członkowskich ze swojego regulaminu) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest usprawiedliwiony.
Podnieść również należy że wydatkowanie środków na wpis od skargi nie musi oznaczać trwałego uszczerbku w środkach finansowych stowarzyszenia, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, stosownie do treści art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżącemu należy się od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2006 r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.