Uzasadnienie
W dniu 29 grudnia 2004 r. Z. L. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2001 r., nr [...]. Pismem z dnia 6 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wezwał skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu oraz przesłanie wraz z kserokopiami dokumentów wymienionych w tym piśmie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Dodatkowo Sąd zobowiązał skarżącego do sprecyzowania i udokumentowania danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu oraz wskazania źródła ich pokrywania. W dniu 20 stycznia 2005 r. do Sądu wpłynął wypełniony przez skarżącego urzędowy formularz wniosku PPF oraz pismo, w którym zwrócił się z wnioskiem o "przedłużenie terminu do złożenia dokumentów", ze względu na konieczność przedstawienia wielu dokumentów w związku z kontrolą ZUS i Inspekcji Pracy oraz innymi postępowaniami sądowymi. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2005 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, od czego skarżący wniósł sprzeciw.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 1873/2001, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Z. L. nie przesłał do Sądu żadnych dokumentów ani we wskazanym terminie, ani w terminie późniejszym, co uniemożliwiło faktyczną ocenę sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego. Na powyższe postanowienie Sądu Z. L. wniósł w dniu 9 czerwca 2005 r. zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu obrazy prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest uzasadnione. Generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów sądowych przez strony tego postępowania. Prawo pomocy jest szczególną pomocą państwa przyznawaną w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach, kiedy strona postępowania nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania. Warunkiem skorzystania z tej instytucji jest wykazanie sytuacji, która uprawnia do skorzystania ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powołanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane na wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Od wykazanych we wniosku okoliczności zależy czy Sąd będzie mógł na podstawie samego wniosku prawidłowo ocenić możliwości płatnicze wnioskującego, czy też zwróci się o przedstawienie dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Ciężar dowiedzenia sytuacji finansowej, która obliguje Sąd do przyznania prawa pomocy leży po stronie wnioskującego o prawo pomocy. Skoro skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych potwierdzających, że znajduje się w takim położeniu materialnym, które uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania, to nie może w zażaleniu podnosić, że Sąd "nie ustalił stanu faktycznego sprawy". Jak wynika z akt sprawy, skarżący wezwanie do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty odebrał w dniu 12 stycznia 2005 r. i w ostatnim dniu wyznaczonego terminu do uzupełnienia wniosku skierował pismo do sądu z prośbą o przedłużenie terminu. Jak wynika z akt sprawy, Sąd do dnia 20 kwietnia 2005 r. czekał na uzupełnienie przez skarżącego o dodatkowe dokumenty złożonego wcześniej wniosku o przyznanie prawa pomocy.
prawa pomocy. Ani do dnia 20 kwietnia 2005 r. ani do dnia 18 maja 2005 r., kiedy Sąd w wyniku wniesionego sprzeciwu rozpoznał wniosek skarżącego ponownie, skarżący nie uzupełnił brakujących dokumentów. Tym samym postanowienie Sądu z dnia 18 maja 2005 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, nie narusza prawa.
Ponadto należy zauważyć, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wypełnił poszczególne rubryki "tak jak chciał", a nie zgodnie z treścią urzędową tego druku. Poza tym inne pisma skarżącego (sprzeciw, zażalenie) nie zawierają treści merytorycznej, z której by wynikało, ze skarżącemu naprawdę zależy na pozytywnym załatwieniu jego wniosku.
Z tego, że skarżący był wielokrotnie zwalniany w przeszłości od uiszczenia kosztów sądowych, przez różne sądy w różnych sprawach, nie wynika samo przez się, że tak musi być i w tej sprawie. Przyznanie prawa pomocy, o której mowa w art. 246 1 p.p.s.a. jest prawem, a nie obowiązkiem i żeby z tego prawa skorzystać, należy wykazać, że spełnia się warunki określone w w/w przepisie. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie starał się nawet spełnić powyższych wymogów formalnych w sposób wyczerpujący informując Sąd o swoim rzeczywistym stanie majątkowym, możliwościach płatniczych oraz stanie rodziny. Trudno w tej sytuacji, uznać za uzasadniony zarzut skarżącego, że Sąd nie ustalił "stanu faktycznego sprawy w szczególności winy skarżącego i możliwości w przedmiotowym zakresie.."
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.