Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II SAB/Bk 6/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek J. W. o wyłączenie sędziego WSA Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawie ze skargi ww. na przewlekłość postępowania Wojewody Podlaskiego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Starosty Hajnowskiego o pozwoleniu na budowę.
Postanowieniem z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 608/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu pierwszej instancji.
Pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r., na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej jako p.p.s.a.), J. W. wniosła o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt. II OZ 608/12 jako niekończącego postępowania sądowoadministracyjnego w Sądzie pierwszej instancji.
Podstawą wniosku, zdaniem skarżącej, jest:
- 1. ujawnienie nowych okoliczności, nieznanych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu orzekania oraz nieznanych skarżącej w dniu wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II SAB/Bk 6/12,
- 2. potraktowanie marginalnie faktów niesprawiedliwego i nierzetelnego orzekania przez sędziego Małgorzatę Roleder w sprawach opisanych w uzasadnieniu zażalenia z dnia 26 czerwca 2012 r.,
- 3. odwoływanie się do orzecznictwa sądowego sprzed wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, bez wyciągnięcia właściwych wniosków z tego orzeczenia.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż nową, nieznaną w dniu orzekania, okolicznością jest to, że sędzia Małgorzata Roleder nie respektuje wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt. II OSK 208/06, w którym orzeczono interes prawny skarżącej w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżącej sędzia Roleder działa wbrew art. 170 p.p.s.a.
Orzekając w dwóch sprawach w dniu 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 410/12 oraz II SA/Bk 411/12, ww. sędzia oddaliła skargę na decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze, bezpodstawnie orzekając o braku po stronie skarżącej interesu prawnego. Sędzia zapomniała o tym, że w postanowieniu z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SAB/Bk 37/08, stwierdza jednoznacznie, że w świetle wyroku NSA z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 208/06, J. W. jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę.
Wprawdzie w sprawie wspomniano o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, jednakże nie wyciągnięto z tego orzeczenia właściwych wniosków, co do możliwości i przyczyn wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Jest więc dla skarżącej niezrozumiałym, dlaczego pomimo upływu ponad 6 lat od wydania wyroku TK, NSA nie wypracował jednolitej linii orzeczniczej w zakresie wyłączenia sędziego. Wyjątkiem jest orzeczenie NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 559/12.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek jest niezasadny.
Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia, które nie kończą postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Niewątpliwie więc postanowienie NSA oddalające zażalenie na postanowienie WSA w Białymstoku odmawiające wyłączenia sędziego Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawie może być objęte wnioskiem, o którym mowa w art. 165 p.p.s.a. Postanowienie to nie kończy bowiem postępowania w sprawie głównej pomimo, iż rozstrzyga prawomocnie kwestię wyłączenia sędziego.
Ocena merytorycznych argumentów skarżącej wskazuje, iż brak jest jednak podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia NSA z dnia 25 lipca 2012 r.
Po pierwsze, niezasadne jest twierdzenie J. W., iż wyszła na jaw nowa okoliczność nieznana NSA w dniu orzekania. W ocenie skarżącej okoliczność ta to nierespektowanie przez sędziego Małgorzatę Roleder wyroku NSA z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 208/06, czemu ww. sędzia dała wyraz rozstrzygając w dniu 3 lipca 2012 r. dwie sprawy oznaczone sygn. akt II SA/Bk 410/12 i II SA/Bk 411/12. Zdaniem skarżącej sędzia Małgorzata Roleder bezpodstawnie odmówiła jej w tych sprawach przymiotu strony postępowania administracyjnego (występowania po jej stronie przesłanki interesu prawnego pomimo, że wcześniej występowanie tej przesłanki stwierdziła - w postanowieniu z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SAB/Bk 37/08). NSA zwraca uwagę, iż wskazana okoliczność, stanowi de facto zarzut wadliwego rozpoznania spraw oznaczonych sygnaturami akt II SA/Bk 410/12 i II SA/Bk 411/12. W okolicznościach badanej sprawy stwierdzić należy, iż zarzut tego rodzaju może być podniesiony w ramach środka odwoławczego wnoszonego od wydanych orzeczeń nie zaś jako podstawa do wyłączenia sędziego Małgorzaty Roleder.
Z samego faktu, iż sędzia którego wyłączenia domaga się skarżąca, brała udział w innej sprawie z jej udziałem i orzekła nie po myśli skarżącej, nie można wywodzić uzasadnienia dla wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga, iż we wskazanych przez skarżącą orzeczeniach WSA w Białymstoku wyjaśniono, z jakich powodów Sąd ten uznał, że wyrok wydany w sprawie o sygn. akt II OSK 208/06 jest przez skarżącą niewłaściwie interpretowany. Wywód w tym zakresie, zestawiony dodatkowo z uzasadnieniem postanowienia z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SAB/Bk 37/08, nie daje sam przez się podstaw do wyciągania wniosków o wadliwej działalności sędzi Roleder (braku jej bezstronności koniecznej do wyłączenia od orzekania). Ostateczne rozstrzygnięcie w zakresie tego, czy skarżąca rzeczywiście ma status strony postępowania będzie dopuszczalne w innym postępowaniu, wywołanym ewentualną skargą kasacyjną J. W. od wyroków z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 410/12 i II SA/Bk 411/12.
Jednocześnie NSA zauważa, iż nie przesądza kategorycznie i ostatecznie, że przyczyną wyłączenia sędziego z art. 19 p.p.s.a. (istnienie uzasadnionej okoliczności podważającej bezstronność), nie może być wydanie dwóch lub więcej krańcowo rozbieżnych orzeczeń w analogicznej kwestii, przy jednoczesnym orzekaniu w kolejnej sprawie, w której kwestia ta się ponownie pojawia. Wskazana rozbieżność, aby mogła zostać zakwalifikowana jako przesądzająca o braku bezstronności (w istocie dowolności orzekania), musi mieć jednak charakter oczywisty, czego w niniejszej sprawie brak. Za takim stanowiskiem przemawia różnorodność sytuacji faktycznych, jakie na tle rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych mogą mieć miejsce, a także wzgląd na potrzebę zapewnienia stronie gwarancji bezstronnego orzekania w sprawie. Powyższe nie oznacza, iż strona wnioskiem o wyłączenie sędziego może próbować ustalać "dogodny" dla niej skład sędziowski (wyłączać sędziów, którzy mają inny pogląd prawny na daną kwestię).
Po drugie, w ocenie NSA także zarzut "marginalnego" potraktowania faktów "niesprawiedliwego i nierzetelnego" orzekania przez sędziego Małgorzatę Roleder w sprawach skarżącej (opisanych w jej zażaleniu), nie zasługiwał na uwzględnienie. Okoliczność, że skarżąca nie akceptuje orzeczeń sędziego Małgorzaty Roleder nie stanowi sama przez się podstawy do wyłączenia tego sędziego od orzekania. NSA wskazuje, iż zwalczanie poglądu prawnego wyrażonego w konkretnym orzeczeniu sądowym możliwe jest poprzez wniesienie środka odwoławczego, nie zaś zgłaszanie wniosków o wyłączenie sędziego.
Po trzecie, wadliwe jest także twierdzenie, iż w sprawie "nie jest respektowany" wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04. W ocenie NSA, jeżeli sytuacja taka miałaby miejsce, to wówczas w sprawie w ogóle nie rozważanoby jako przyczyny wyłączenia sędziego okoliczności wskazywanych przez skarżącą, jako świadczących o istnieniu uzasadnionej wątpliwości co do braku bezstronności sędziego. Jeszcze raz należy podkreślić, iż to, że dany sędzia orzekał w kilku sprawach skarżącej, nie oznacza, że z tej tylko przyczyny podlega wyłączeniu. Nie świadczy o tym również to, że sędzia orzekał odmiennie, niż oczekiwała tego strona. Na marginesie zaś należy wskazać, iż sędzia Małgorzata Roleder rozstrzygała sprawy, które kończyły się uwzględnieniem skargi lub wniosku J. W. (II SAB/Bk 52/08, II SAB/Bk 15/10, II SAB/Bk 38/11, II SAB/Bk 46/11, II SA/Bk 75/10, II SA/Bk 133/10 oraz II SO/Bk 8/08). Brak więc podstaw do uwzględnienia twierdzeń skarżącej o stronniczym orzekaniu w sprawie.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.