Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2005 r. oddalił skargę M. i R. Ł. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2003 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2005 r. skarżący zwrócili się z wnioskiem o wydanie pisemnego uzasadnienia wyroku. Wobec powyższego Sąd wezwał skarżących, pismem z dnia 4 maja 2005 r., do uiszczenia opłaty sądowej w terminie siedmiu dni pod rygorem jej ściągnięcia w trybie postępowania egzekucyjnego. Natomiast pismem z dnia 5.05.2005 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków wniosku w terminie 7 dni, poprzez wskazanie kto podpisał się pod wnioskiem z dnia 28.04.2005 r. i podpisanie wniosku przez drugiego wnioskodawcę. Powyższe wezwanie skarżący wykonali przez przesłanie pismem z dnia 07.05.2005 r. (k.31) następnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku
W dniu 7 maja 2005 r. (data stempla pocztowego) skarżący zwrócili się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej, wskazując, iż bieżące opłaty za mieszkanie, media oraz lekarstwa pochłaniają całe przychody z rent. W związku z tym wnioskiem Sąd (pismem z dnia 9 maja 2005 r.) wezwał skarżących do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF, w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono skarżącym w dniu 10 maja 2005 r.
Zarządzeniem z dnia 1 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy, który pomimo wezwania nie został złożony na urzędowym formularzu. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącym wraz z odpisem zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w dniu 7 czerwca 2005 r. Następnie pismem z dnia 12 lipca 2005 r. Sąd wezwał M. i R. Ł. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za przesłany odpis wyroku z uzasadnieniem. W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 21 lipca 2005 r. (k.45) podnieśli, że wezwanie jest nieuzasadnione, gdyż po otrzymaniu wielostronicowego kwestionariusza, który przeraził ich pytaniami i danymi jakie należało zebrać, zrezygnowali z pisemnego uzasadnienia wyroku.
Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie dwoma zarządzeniami z dnia 16 lutego 2006 r. zarządził ściągnięcie od skarżących odrębnie, należnej opłaty sądowej w wysokości 100 zł. za przesłany odpis wyroku z uzasadnieniem. W uzasadnieniu zarządzeń wskazano, że na zarządzenie, którym wezwano skarżących do uiszczenia opłaty kancelaryjnej nie zostało wniesione zażalenie, a opłata kancelaryjna nie została uiszczona, wobec czego zasadne było jej ściągnięcie.
Na zarządzenie z dnia 16 lutego 2006 r., którym zarządzono ściągnięcie opłaty kancelaryjnej od R. Ł., skarżący wniósł zażalenie, które z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia zostało odrzucone postanowieniem Sądu z dnia 4 kwietnia 2006 r. W terminie wpłynęło natomiast zażalenie M. Ł. na zarządzenie z dnia 16 lutego 2006 r., którym zarządzono ściągnięcie opłaty kancelaryjnej od skarżącej. W zażaleniu tym skarżąca podniosła, że nie wysłała formularza wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem Sąd nie powinien był przesyłać uzasadnienia wyroku, skoro skarżący "nie dopełnili stawianych przez Sąd wymogów warunkujących jego otrzymanie".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Nie można uznać podniesionych w zażaleniu argumentów za zasadne. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie uzależniają przesłania odpisu wyroku z uzasadnieniem od wcześniejszego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tym bardziej nie można uznać, że jedynie rozpoznanie wniosku PPF po myśli skarżących, pozwala na przesłanie odpisu wyroku z uzasadnieniem. W przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku wydanego na rozprawie sporządza się wyłącznie na wniosek strony (z wyjątkami nie mającymi znaczenia w tej sprawie). Jedynym zatem warunkiem, od którego uzależnione jest otrzymanie odpisu wyroku z uzasadnieniem jest złożenie stosownego wniosku terminie. Wniosek taki został przez skarżących złożony pismem z dnia 28 kwietnia 2005 r. i z dnia 05.05.2005 r.
Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek.
Stosownie do tego przepisu skarżący zostali wezwani pismem Sądu z dnia 4 maja 2005 r. do uiszczenia opłaty. Opata ta nie została przez skarżących uiszczona, a z uwagi na wniosek przyznanie prawa pomocy, nie podlegała wówczas ściągnięciu. Wobec pozostawienia wniosku skarżących bez rozpoznania, zasadne było zatem ponowne wezwanie skarżących do uiszczenia opłaty kancelaryjnej.
Niemniej jednak zaskarżone zarządzenie nie odpowiada prawu, w związku z czym podlega uchyleniu.
Przede wszystkim należy zauważyć, że zaskarżoną decyzją nałożono na skarżących obowiązek rozbiórki ganku, wybudowanego bez stosownego pozwolenia. Skarżący są zatem w niniejszej sprawie współuczestnikami materialnymi. W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 214 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. Stosownie do tego przepisu skarżący zostali wezwani do uiszczenia jednego wpisu od skargi, otrzymali jeden odpis wyroku, wspólnie zostali wezwani do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W takiej sytuacji Sąd powinien był zarządzić ściągnięcie opłaty kancelaryjnej od obojga skarżących solidarnie. Z akt sprawy wynika natomiast, że opłata kancelaryjna zostanie ściągnięta zarówno od skarżącej, jak i od skarżącego. W sprawie wydane zostały bowiem dwa zarządzenia o ściągnięciu opłaty sądowej.
Przy czym jednym zarządzeniem zarządzono ściągnięcie opłaty od skarżącej, a drugim zarządzeniem ściągnięcie tej samej opłaty od skarżącego. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż zarządzenie to wydane zostało w oparciu o błędną podstawę prawną. Wskazany art. 228 p.p.s.a. reguluje tryb ściągnięcia opłaty sądowej, jednakże podstawę jej ściągnięcia stanowi art. 234 § 2 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy zaskarżone zarządzenie podlega uchyleniu, a Sąd powinien wezwać skarżących do uiszczenia opłaty sądowej solidarnie. W tym miejscu trzeba wskazać, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek na każdym etapie postępowania. Ponadto stosownie do art 229 § 1 p.p.s.a. należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych mogą być umorzone lub zapłata należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami.
Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie powinien rozważyć możliwość uchylenia w oparciu o art. 165 w zw. z art. 167 p.p.s.a. zarządzenia z dnia 16 lutego 2006 r., którym zarządzono ściągnięcie opłaty kancelaryjnej wyłącznie od skarżącego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.