Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 249/15, po rozpoznaniu wniosku C. K., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, pobierają emerytury w łącznej wysokości 4 687,00 złotych brutto miesięcznie, posiadają dom o powierzchni użytkowej 272 m2 oraz nieruchomość rolną (dwie działki o powierzchni 0,24 ha i 0,06 ha). NA comiesięczne wydatki składają się składki ZUS, ubezpieczenie i podatek od emerytur – 950 zł, podatki i opłaty lokalne – 250 zł, opłaty za ogrzewanie gazowe i energię elektryczną – 750 zł, wydatki związane z leczeniem – 500 zł, wydatki na wyżywienie – 1 200 zł, odzież, utrzymanie i naprawy sprzętu domowego, remonty i inne – 1 000 zł. Wskazał ponadto, że ponosi wydatki w kwocie minimum 300 zł miesięcznie na lekarstwa oraz przewlekłe leczenie od 1998 r. gdyż jest po zawale i trzech nawrotach zawałowych. Natomiast żona skarżącego jest osoba po przebytej operacji onkologicznej.
Sąd Wojewódzki uznał, że na podstawie przedstawionych danych w formularzu wniosku PPF oraz w dodatkowych pismach wyjaśniających, iż wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ skarżący nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
Zdaniem Sądu wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką. Oboje pobierają emeryturę w łącznej wysokości 4 687,00 złotych brutto miesięcznie Posiada dom o powierzchni użytkowej 272 m2 oraz nieruchomość rolną (dwie działki o powierzchni 0,24 ha i 0,06 ha). Skarżący nie wykazał by miał inne osoby na utrzymaniu lub by pobierane emerytury były w jakikolwiek sposób obciążone. Dokonując porównania koniecznych wydatków z wpływami Sąd uznał, że skarżący jest w stanie wygospodarować w swoim budżecie kwotę 500 zł, bez uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jest on w stanie ograniczyć wydatki m.in. remonty i naprawy sprzętu domowego, pochłaniające znaczną część jego comiesięcznych wydatków.
Sąd zauważył, że skarżący wskazał, iż wydaje miesięcznie więcej, niż otrzymuje wspólnie z małżonką emerytury. W związku z tym, w ocenie Sądu dane zawarte we wniosku PPF oraz w pismach z dnia 16 marca 2015 r. i 11 maja 2015 r., są niepełne. Skarżący nie wskazał czy posiada zgromadzone oszczędności i jeśli tak to w jakiej wysokości lub czy korzysta z pomocy osób trzecich.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a, Sąd odmówił przyznania prawa pomocy.
Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie podniósł, że w piśmie z dnia 16 marca 2015 r. wniósł zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, gdzie zakwestionował jego wysokość. W jego ocenie to, że Sąd zakwalifikował go jako osobę majętną nie świadczy o tym, że jego środki pieniężne są wystarczające na pokrycie zawyżonej kwoty wpisu sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a.") stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zaakceptować ustalenia Sądu Wojewódzkiego oraz ocenę co do sytuacji majątkowej i możliwości finansowych skarżącego. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.
Na aprobatę zasługuje odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżący wraz z małżonką otrzymują stały, miesięczny dochód. Ponadto skarżący posiada jednak nieruchomości o znacznej wartości (dom o powierzchni 272 m2, oraz nieruchomość rolną). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że właściciela nieruchomości o znacznej wartości nie sposób co do zasady uznać za osobę ubogą, a tylko takim osobom można przyznać prawo pomocy w określonym zakresie. Fakt posiadania przez skarżącego majątku w postaci domu i nieruchomości rolnej uzasadnia stwierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżącego, powinien on partycypować w kosztach sądowych. Sąd Wojewódzki prawidłowo doszedł do przekonania, że skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty sądowe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy zaznaczyć, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w zażaleniu nie podważył ustaleń i oceny przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceny sytuacji materialnej skarżącego.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego związanego z błędnie ustaloną wysokoścą wpisu w niniejszej sprawie, podkreślić należy, że przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Nie może budzić wątpliwości prawidłowość wyznaczonej wysokości należnego wpisu sądowego od skargi, mając na uwadze, że rozpoznawana sprawa dotyczy spraw z zakresu budownictwa i architektury. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury wpis stały wynosi 500 zł.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 orzekł, jak w sentencji postanowienia.