Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1126/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Rzeszowie odmówił M.P. (skarżący) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (PWINB) z 11 maja 2023 r., nr OA.7723.10.2.2023, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 13 lipca 2023 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 400 zł. Zarządzenie zawierało pouczenie, że powyższej czynności należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie skierowano na podany w skardze adres skarżącego i zostało przez niego odebrane w dniu 27 lipca 2023 r.
W dniu 4 sierpnia 2023 r. skarżący uiścił wymagany w sprawie wpis, a także nadał w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi. W jego uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że podstawowym przedmiotem jego działalności jest handel hurtowy zbożami, poza tym posiada własne gospodarstwo rolne i zajmuje się uprawami zbóż. Wskazał, że w dacie odbioru przedmiotowego wezwania nie zapoznał się z jego treścią, gdyż pracował przy żniwach. Podał, że praca w gospodarstwie wymaga dużego nakładu sił i poświęcenia sporej ilości czasu oraz stałego przebywania w terenie, a z uwagi na deszczową pogodę prace polowe znacznie się przedłużyły.
Skarżący wskazał również, że nie jest prawnikiem i nie posiadał wiedzy, że wskazanych przez sąd czynności należy dokonać w wyznaczonym terminie, treści pouczenia nie zrozumiał, a jego pełnomocnik był na urlopie i skarżący nie miał z nim kontaktu. Skarżący wyjaśnił, że w dniu złożenia wniosku zakończyły się prace przy żniwach i dopiero wówczas przeczytał wezwanie i zorientował się, że termin wyznaczony upłynął.
Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji analizując wniosek pod kątem braku winy skarżącego w niedotrzymaniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi stwierdził, że nie zasługiwał on na uwzględnienie.
Sąd wojewódzki uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił w należyty sposób okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu, z całą pewnością bowiem praca przy żniwach nie może być zaliczona do zdarzeń nagłych, czy nieprzewidzianych i nie może wyłączać winy skarżącego w uchybieniu terminu. Ponadto w ocenie tegoż sądu również powołanie okoliczności, że skarżący nie jest prawnikiem i nie posiadał wiedzy o terminie dokonania czynności oraz o tym, że nie zrozumiał treści pouczenia, nie mogły skutkować przywróceniem terminu do dokonania ww. czynności. W treści skierowanego do skarżącego zarządzenia z 13 lipca 2023 r. wyraźnie wskazano zarówno termin do dokonania tej czynności, który został "pogrubiony", a także wskazano rygor w przypadku nieuzupełnienia braku.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł M.P., wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie jego wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, uznając iż sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że nie zaistniała przesłanka do przywrócenie terminu. Wywodzi, że wpis niezwłocznie uiścił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, Ppsa) stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Zatem z powyższego przepisu wynika, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w jego uchybieniu. Zaś kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przy czym należy brać także pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem.
W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację miał sąd pierwszej instancji, że wskazana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie spełnia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Praca przy żniwach w gospodarstwie rolnym wymaga niewątpliwie oznaczonego wysiłku, nie można jej jednak uznać za nieprzewidzianą i nie dającą się usunąć przeszkodę w terminowym podjęciu czynności przed sądem. Takiego samego wysiłku wymaga każde zajęcie zarobkowe. Osoba należycie dbająca o własne interesy, w tym procesowe, winna bowiem tak zorganizować czas, aby wszystkie spoczywające na niej obowiązki zostały wykonane. Szczególnie zaś te, z których niedokonaniem łączą się dotkliwe w różnym wymiarze skutki.
Dla uprawdopodobnienia braku po swojej stronie winy skarżący nie może skutecznie powoływać się również na to, że nie jest prawnikiem i w związku z tym nie wiedział, iż żądanych przez sąd czynności należy dokonać w we wskazanym terminie, zaś treści pouczenia nie zrozumiał. Powyższa sytuacja świadczy bowiem tylko i wyłącznie o niedbalstwie skarżącego, który mając jakiekolwiek wątpliwości co do treści skierowanego do niego wezwania sądowego mógł skorzystać z pomocy profesjonalisty (prawnika) albo też skontaktować się z sekretariatem sądowym w celu zasięgnięcia stosownych informacji. Niepodjęcie przez skarżącego jakiegokolwiek wysiłku w tym zakresie nie może świadczyć o braku winy będącej przesłaną przywrócenia uchybionego terminu, wskazuje natomiast niewątpliwie na niezachowanie należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.