Postanowienie NSA z 20 lipca 2011 r., II OZ 620/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. D.-K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 1043/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi W. D.-K. na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 20 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 1043/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił W. D.-K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.) wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych.

Przez "niemożność poniesienia kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" należy mieć na względzie taką sytuację, w której na skutek partycypacji w kosztach procesu doszłoby do zachwiania sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej (jej rodziny) w taki sposób, że nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. post. NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepubl.).

Skarżąca nie pracuje, ma na utrzymaniu uczące się córki, a koszty utrzymania domu i bieżące wydatki "na życie" (jedzenie, rachunki, raty kredytu itp.) stanowią znaczący wydatek w budżecie domowym rodziny. Mąż skarżącej uzyskuje stały, miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 1 509 zł netto, a nadto uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Z przedstawionej przez skarżącą historii obrotów na jego rachunku osobistym (wspólnym z mężem) wynika, że jest on zasilany emeryturą męża (w kwocie 1 509 zł), a środki na nim zgromadzone wydatkowane są wyłącznie na utrzymanie studiującej córki (przelewy na kwotę 500 – 700 zł) i opłatę faktur z TP S.A. (ok. 120 zł). Sporadycznie dokonywane są wpłaty własne na ten rachunek. Analiza operacji dokonywanych na powyższym rachunku prowadzi do wniosku, że dochód uzyskiwany z emerytury nie jest wydatkowany na opłacenie pozostałych bieżących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Należy zatem domniemywać, że pozostałe koszty utrzymania skarżąca opłaca z dochodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej jej męża. Jak wynika z wyciągu przedstawionego z rachunku bankowego na dzień 10 grudnia 2010 r. (data wydania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego) na koncie firmowym mąż skarżącej zgromadził oszczędności w kwocie 65 880 zł (od listopada 2010 r. do lutego 2011 r. wielokrotnie dokonywano kilkutysięcznych wypłat z powyższego rachunku), a na koncie osobistym w kwocie 1 185,89 zł. W tak ustalonej sytuacji materialnej i życiowej trudno uznać, że strona posiadająca oszczędności znacząco przewyższające kwotę wpisu od skargi (500 zł) uprawniona jest do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała zatem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Nie zostały więc spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W zażaleniu, W. D.-K. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że "działalność gospodarcza" męża polega wyłącznie na wyprzedaży majątku osobistego pochodzącego z gospodarstwa rolnego, a wysoki stan rachunku to wynik jednorazowej sprzedaży działki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z treścią art. 214 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Obecnie, w świetle zgromadzonego w aktach dokumentów, posiadane przez W. D.-K. środki nie wskazują na brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na jednym rachunku, wraz z mężem skarżąca posiadała 21 lutego 2011 r. 15 676 zł, na drugim, w dniu 14 lutego 2011 r. znajdowało się 4 261 zł, a na rachunku depozytowym – 316 zł. Skarżąca nie pracuje, razem z mężem utrzymuje dwie córki, przy czym emerytura otrzymywana przez męża wynosi 1 509 zł netto.

Oceniając możliwości finansowe skarżącej sąd bierze pod uwagę posiadany przez nią majątek (również majątek wspólny małżonków), w tym środki znajdujące się na rachunku bankowym a pochodzące ze sprzedaży nieruchomości.

Niewątpliwie, środki zgromadzone na rachunku a uzyskane w wyniku sprzedaży nieruchomości uniemożliwiają przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.