Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 144/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki (dalej decyzja z [...] listopada 2014 r.).
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga A. K. (dalej skarżący), reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika adw. J. Z. P. (dalej pełnomocnik).
Dnia 10 lutego 2015 r., zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 2 lutego 2015 r., wezwano pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie braków formalnych skargi przez nadesłanie 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (k. 1, 13 akt sądowych).
Niniejsze wezwanie było dwukrotnie awizowane przez pocztę w dniach: 17 lutego 2015 r. i 25 lutego 2015 r. Ostatecznie dnia 04 marca 2015 r. poczta zwróciła sądowi zarządzenie z adnotacją: "nie podjęto w terminie" (k. 14 akt sądowych).
Sąd I instancji postanowieniem z 23 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 144/15 odrzucił skargę A. K. na decyzję z [...] listopada 2014 r.
Pismem z 1 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego, wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Pełnomocnik skarżącego poinformował, że w okresie od 26 lutego 2015 r. do 7 marca 2015 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Przedłożył kopię zwolnienia, a z uwagi na jego niską jakość zwrócił się, by Sąd wystąpił do ZUS o udzielenie informacji o okresie przebywania na zwolnieniu przez pełnomocnika.
Sąd I instancji rozpoznając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się zupełnie nieczytelna kopia zwolnienia lekarskiego przedłożonego przez pełnomocnika. Nieczytelny dokument nie uprawdopodabniana twierdzeń pełnomocnika. Sąd zwraca uwagę, że pełnomocnik skarżącej jest adwokatem, a więc pełnomocnikiem profesjonalnym i winien wiedzieć, że to na nim ciążył obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminowi. Niedopuszczalne jest przerzucanie tego obowiązku na Sąd przez domaganie się, by to Sąd wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji o okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim pełnomocnika. Pełnomocnik wskazuje na reklamowanie przesyłki, nie przedstawiając na tę okoliczność żadnych dokumentów.
W związku z powyższym, Sąd I instancji na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) odmówił przywrócenia terminu.
Zażalenie na postanowienie z 16 kwietnia 2015 r. wywiódł A. K. reprezentowany przez adw. J. Z.P., zarzucając naruszenie:
- 1. art. 48 § 1 i 2 ppsa przez przyjęcie, że niedopuszczalnym jest wnioskowanie o zastosowanie tych przepisów i ich stosowanie w sprawie, w której występuje profesjonalny pełnomocnik;
- 2. art. 86 § 1 zd. 1 ppsa przez jego niezastosowanie i błędną wykładnię, utożsamiająca przesłankę "uprawdopodobnienia" z "udowodnieniem".
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (k. 68-69 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 ppsa jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodobniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Postanowienie nie narusza art. 48 § 1 i 2 ppsa Sąd I instancji nie miał obowiązku żądać od pełnomocnika będącego adwokatem złożenia oryginału zwolnienia lekarskiego w sądzie przed rozpoczęciem posiedzenia niejawnego. Pełnomocnik skarżącego od samego początku miał świadomość, że przedstawiona kserokopia zwolnienia lekarskiego dołączona do wniosku o przywrócenie terminu jest nieczytelna, a więc zdawał sobie sprawę, że w żaden sposób nie uprawdopodobnił przyczyn uchybienia przedmiotowego terminu. Pełnomocnik miał w tej sytuacji obowiązek zwrócić się do ZUS o wydanie mu urzędowo poświadczonego, czytelnego odpisu zwolnienia lekarskiego. W sprawie nie zachodziła sytuacja niemożności uzyskania odpisu dokumentu przez pełnomocnika. Sąd nie miał obowiązku wystąpić do ZUS o dostarczenie urzędowo poświadczonego, czytelnego odpisu zwolnienia lekarskiego pełnomocnika.
Odnośnie twierdzenia pełnomocnika skarżącego zawartego we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu należy wskazać, że Sąd w postępowaniu wpadkowym nie ma obowiązku badać, czy pełnomocnik skarżącego w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi przebywał na zwolnieniu lekarskim.
Trafnym okazał się zarzut naruszenia art. 86 § 1 ppsa, choć z innych przyczyn niż podniesione w zażaleniu. Warunkiem koniecznym dla orzekania o przywróceniu terminu jest rzeczywiste uchybienie terminu dla dokonania czynności. Wówczas można mówić o uchybieniu terminu, jeżeli termin ten zaczął biec. W postanowieniu z 16 kwietnia 2015 r. Sąd I instancji nie ustalił, kiedy nastąpił skutek doręczenia przesyłki z 10 lutego 2015 r., dwukrotnie awizowanej przez pocztę w dniach: 17 lutego 2015 r. i 25 lutego 2015 r., a ostatecznie zwróconej Sądowi przez pocztę dnia 04 marca 2015 r., z adnotacją: "nie podjęto w terminie".
W postanowieniu z 23 marca 2015 r., II SA/Kr 144/15 (odrębnie zaskarżonym, kontrolowanym w sprawie II OSK 1630/15), Sąd I instancji ustalił, że "na zasadzie art. 73 ppsa należało przyjąć, iż wezwanie o uzupełnienie braków zostało doręczone w dniu 3 marca 2015 r., natomiast siedmiodniowy termin zakreślony w zarządzeniu upłynął bezskutecznie w dniu 10 marca 2015 r." (k. 18 akt sądowych). Należy przyjąć, że także w postanowieniu z 16 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd przyjął, że doręczenie wezwania nastąpiło dnia 3 marca 2015 r. Ustalenie Sądu I instancji okazało się być błędne.
W sprawie doszło do naruszenia art. 65 ppsa. Przepis ten w § 1 stanowi, że sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Do doręczenia pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczenia pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy rozdziału 4 ppsa nie stanowią inaczej (§ 2).
Stosownie do art. 73 § 1 ppsa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, a zgodnie z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy przepis ten nie znajduje zastosowania i skutek prawny doręczenia w myśl jego § 4 nie nastąpił, ponieważ wobec przesyłki pocztowej z 10 lutego 2015 r., zawierającej odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Krakowie z dnia 2 lutego 2015 r. o wezwaniu pełnomocnika skarżącego do nadesłania 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych – pod rygorem odrzucenia skargi – nie zastosowano prawidłowo instytucji doręczenia zastępczego.
Przewidziane w art. 139 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia pozostawia się w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym z dnia 12 października 2010 r. - Dz. U. z 2013 r., poz. 1350, zm. 2014, poz. 894, dalej rozporządzenie).
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, sporządzonego wg wzoru określonego w załączniku nr 1 rozporządzenia wynika, że doręczający zakreślił w punkcie 2 kwadrat "w placówce pocztowej" a odręcznie napisał 3 nieczytelne znaki, natomiast po słowach "o czym umieszczono zawiadomienie" nie zakreślił żadnego kwadratu – nie wiadomo zatem, czy zawiadomienie umieścił w drzwiach adresata, w oddawczej skrzynce pocztowej czy w skrytce pocztowej, czy też zawiadomienia w ogóle nie pozostawił. Obowiązkiem doręczającego było zakreślić właściwy kwadrat (k. 14v akt sądowych).
Pełnomocnik skarżącego zaprzeczył, by listonosz zostawił awizo; podniósł, że "w skrzynce pocztowej nie było osobnego awiza na to wezwanie ani na drzwiach Kancelarii, a pozostałe przesyłki były mi doręczane" (k. 35, 86, 89 akt sądowych).
Wobec nie dochowania wymogów określonych w art. 65 § 2 w zw. z art. 73 § 1 i 2 ppsa oraz § 6 ust. 2 i § 8 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia, nie można uznać, że pismo zostało doręczone z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 ppsa), a zatem nie mogło dojść do uchybienia terminu.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.