Postanowienie NSA z 9 czerwca 2006 r., II OZ 628/06

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 czerwca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/GI 750/04 odmawiającego sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 29 listopada 2005r.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz

Sprawa

w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 12 maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego wpisania do księgi stanu cywilnego zagranicznego aktu urodzenia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach

Uzasadnienie

Wyrokiem ogłoszonym w dniu 29 listopada 2005r., wydanym po rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 15 listopada 2005r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 12 maja 2004r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego wpisania do księgi stanu cywilnego zagranicznego aktu urodzenia.

Pismem z dnia 21 listopada 2005 r. skarżąca E. S. reprezentowana przez pełnomocnika J. J. zwróciła się do Sądu o przesłanie sentencji wyroku z rozprawy prosząc jednocześnie o pouczenie jej o przysługującym środku odwoławczym.

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 29 listopada 2005r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd powołał art. 141§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2005r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", zgodnie z którym w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skarżąca została prawidłowo powiadomiona o terminie rozprawy, którą wyznaczono na dzień 15 listopada 2005r. Na rozprawie Sąd oznajmił o terminie ogłoszenia orzeczenia, które miało miejsce w dniu 29 listopada 2005r. Ponieważ wniosek o "sporządzenie uzasadnienia wyroku" skarżąca złożyła w dniu 21 listopada 2005 r. a więc jeszcze przed ogłoszeniem sentencji wyroku wniosek ten uznano za przedwczesny.

Na powyższe postanowienie Sądu skarżąca E. S. reprezentowana przez Józefę Jedlińską wniosła zażalenie podnosząc, iż Sąd nie zawiadomił jej o terminie ogłoszenia sentencji wyroku jak też nie pouczył o sposobie wniesienia środka odwoławczego pomimo, iż skarżąca, kierując wniosek do Sądu, takiej informacji się domagała.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie jest usprawiedliwione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując wniosek strony z dnia 21 listopada 2005 r. powinien był zwrócić uwagę na to, że skarżąca występuje w sprawie bez pomocy adwokata lub radcy prawnego jak też cechuje ją brak wiedzy w jej sytuacji procesowej. Potraktowanie przez Sąd wniosku E. S. o nadesłanie "sentencji wyroku" jako żądanie sporządzenia uzasadnienia wyroku należy uznać za przedwczesne skoro z jej pisma wynika, iż domagała się pouczenia o sposobie wniesienia środka odwoławczego od zaskarżonego orzeczenia, co jednoznacznie wskazuje na brak dostatecznej wiedzy w danym zakresie.

Zgodnie z art. 6 ppsa sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać strony o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotą treści tego przepisu jest wyrównywanie szans strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego. Rolą sądu administracyjnego jest zapewnienie stronom jednakowych środków ochrony i takiej samej możliwości ich wykorzystywania w drodze podejmowania stosownych czynności procesowych.

Należy podkreślić, iż stosownie do art. 1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w oparciu o ogólne zasady postępowania sądowoadministracyjnego wynikające z norm konstytucyjnych. Jedną z tych norm jest zasada dwuinstancyjności wyrażona w art.176 Konstytucji RP, zgodnie z którą postępowanie sądowe w konkretnej sprawie może być przeprowadzone przed różnymi sądami, tak aby w ten sposób zapewnić kontrolę sądów wyższych nad rozstrzygnięciami sądów niższych, a jej realizacji służy system środków zaskarżenia orzeczeń. Zasada, o której wyżej mowa odnosi się także do wszelkich czynności sądu w tym również czynności procesowych /por. T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi", s. 103, Warszawa 2005/.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż wniosek skarżącej złożony przed ogłoszeniem wyroku jest przedwczesny i w związku tym nie rodzi on skutków prawnych jest nieusprawiedliwiony. Wniosek skarżącej z dnia 21 listopada 2005 r. wymagał dogłębnej analizy przy uwzględnieniu cytowanych wyżej przepisów prawa. W razie zaistnienia wątpliwości co do treści zawartego we wniosku żądania, na mocy art. 6 ppsa Sąd powinien porozumieć się ze stroną w kwestii sprecyzowania wniosku odnośnie tego, czy stronie chodziło wyłącznie o nadesłanie samej sentencji wyroku czy też o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wymóg ustawowy adresowany do sądu administracyjnego dotyczący sprawowania wymiaru sprawiedliwości (art. 1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych) oraz zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 78 Konstytucji RP) w sposób oczywisty nakazuje zawężającego stosowania przepisów określających kiedy czynność procesowa strony będzie potraktowana jako bezskuteczna, a więc nie wywoła żadnych skutków z nią związanych.

Niewątpliwie w myśl art. 85 ppsa bezskuteczna jest czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie przewidzianego do jej dokonania terminu. Brak jest natomiast podstaw do twierdzenia, że bezskuteczna jest również czynność procesowa podjęta przez stronę przed terminem początkowym, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie tj. przed ogłoszeniem wyroku.

Należy zauważyć, że strona, która otrzymała w niniejszej sprawie postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku, wniosła również o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności zgodnie z art. 86§1 ppsa niejako "z ostrożności procesowej". Sąd I instancji powinien ocenić sytuację procesową sprawy w jej całokształcie. Uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu powoduje, że bezprzedmiotowe staje się orzekanie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku, natomiast nie uwzględnienie żądania strony z dnia 21 listopada 2005r. – czyni bezprzedmiotowym wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Z akt sprawy wynika, iż wniosek o przywrócenie terminu wpłynął do Sądu I instancji w dniu 19 grudnia 2005r. to jest w tym samym dniu w którym datowane jest postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku. Nie może budzić wątpliwości, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu powinno poprzedzać wydanie postanowienia rozstrzygającego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185§1 w związku z art. 197 ppsa.