Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącemu S. L. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 października 2008 r. oddalającego skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący w tej sprawie był reprezentowany przez wyznaczonego w ramach prawa pomocy pełnomocnika, będącego adwokatem (pełnomocnictwo z dnia 27 czerwca 2008 r.). Pełnomocnik ten nie sporządził skargi kasacyjnej w przewidzianym przepisami terminie, ponieważ stwierdził, że brak jest podstaw do jej wniesienia. Odmowa sporządzenia skargi kasacyjnej przez ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata nie stanowiła okoliczności wskazującej na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Wprawdzie skarżący dążąc do zaskarżenia wydanego w sprawie wyroku z dnia 1 października 2008 r., który został doręczony skarżącemu w dniu 17 grudnia 2008 r., wypowiedział pełnomocnictwo ustanowionemu przez Sąd adwokatowi w dniu 2 marca 2009 r. i w dniu 2 marca 2009 r. ustanowił nowego pełnomocnika (z wyboru), to wypowiedzenie pełnomocnictwa adwokatowi M. B. i ustanowienie nowego pełnomocnika nastąpiło około 6 tygodni po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący udał się do adwokata P. Ż. dopiero po upływie około 3 tygodni od otrzymania postanowienia z dnia 29 stycznia 2009 r. o zwolnieniu od kosztów sądowych.
W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, o których mowa w art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, że o należytej staranności skarżącego świadczy fakt, iż w wyniku swoich wątpliwości co do twierdzeń pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej, samodzielnie podjął kroki w celu złożenia skargi kasacyjnej. Kolejno złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej oraz wyznaczenie adwokata. Następnie skarżący ustanowił pełnomocnika z wyboru i dopiero wówczas dowiedział się o skutkach prawnych podejmowanych przez niego czynności. Te wszystkie okoliczności wskazują na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest oparte na usprawiedliwionych podstaw.
Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu skarżący reprezentowany był przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy adw. M. B. (pełnomocnictwo z dnia 27 czerwca 2008 r.). Wyrokiem z dnia 1 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 17 grudnia 2008 r. W piśmie z dnia 22 grudnia 2008 r. skarżący wniósł o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej i jednocześnie o wyznaczenie adwokata z urzędu, celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 6 stycznia 2009 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu urzędowym.
Skarżący dnia 14 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego) złożył na formularzu urzędowym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 stycznia 2009 r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu we wniesieniu skargi kasacyjnej doszło bez jego winy.
Przede wszystkim należy bowiem zwrócić uwagę, że pismem z dnia 22 grudnia 2008 r. skarżący wniósł o wyznaczenie adwokata z urzędu celem wniesienia skargi kasacyjnej, a następnie we wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu), również zwrócił się o przyznanie adwokata. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych, nie odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 stycznia 2009 r. stwierdzono jedynie, iż skarżący korzysta już z prawa pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata. Takie załatwienie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej nie było jednoznaczne i mogło wywołać u skarżącego przekonanie, że jego wniosek w części dotyczącej przyznania adwokata nie został jeszcze rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
Należy zatem uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącego, iż nie mógł wcześniej wnieść skargi kasacyjnej, bowiem jego pełnomocnik wyznaczony w ramach prawa pomocy, mimo nalegań skarżącego, odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej i stwierdził brak podstaw do jej wniesienia. Skarżący niezwłocznie podjął samodzielne kroki mające na celu zaskarżenie wyroku z dnia 1 października 2008 r. - wystąpił z wnioskiem o ustanowienia adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej, a następnie, gdy nie otrzymał odpowiedzi w tym zakresie ustanowił pełnomocnika z wyboru. Takie wyjaśnienia wystarczająco uprawdopodabniają, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy skarżącego.
Mając powyższe względy na uwadze należało przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 1 października 2008 r.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 86 p.p.s.a., postanowił jak sentencji.