Postanowienie NSA z 17 czerwca 2016 r., II OZ 628/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 985/15 odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku

Sprawa

w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński przewodniczący

Uzasadnienie

J. P. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Starosty Średzkiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbudowę istniejącej zabudowy o część socjalno - biurową i magazynową w Ś. w rejonie ul. H. na działkach oznaczonych w ewid. [...] i [...]. Skarżący został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy w dniu 3 lutego 2016 r. i o przysługujących jemu środkach odwoławczych i terminach ich składania (k. 22 akt).

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 985/15 oddalił wniesioną skargę. W związku z wnioskiem radcy prawnego A. W. pełnomocnika uczestnika postępowania spółki F. Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. o sporządzenie uzasadnienia wyroku odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi uczestnika postępowania.

W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. (data nadania [...] marca 2016 r.) skarżący wniósł o sporządzenie kserokopii sentencji wyroku i jej doręczenie. Kserokopię sentencji wyroku doręczono w dniu [...] marca 2016 r. (zpo k. 90). Następnie w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. (data nadania [...] kwietnia 2016 r. - k. 100) skarżący wniósł o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku i doręczenie go na adres ul. K. [...][...] J. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie odmówił sporządzenia uzasadnienia tego wyroku. Sąd wskazując na treść art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z pózn. zm., dalej jako P.p.s.a.) stwierdził, że uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone bowiem w zakreślonym przez ustawodawcę terminie skarżący nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 3 lutego 2016 r. Sąd podkreślił, że skarżący został powiadomiony treści art. 141 § 2 P.p.s.a. dlatego złożenie dopiero w dniu [...] kwietnia 2016 r. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku należało uznać za spóźnione, a przez to bezskuteczne.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 6 P.p.s.a. poprzez odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku, pomimo iż strona nie została należycie pouczona o tym, że na rozprawie może zapaść wyrok, który nie będzie podlegał doręczeniu, a którego zaskarżenie będzie możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia tego wyroku.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że co prawda nie stawił się na rozprawie, do czego nie był zobowiązany, ale zapoznał się wnikliwie z pouczeniem zawartym pod zawiadomieniem o rozprawie z dnia [...] stycznia 2016 r. Mając na uwadze treść pkt 2 pouczenia przyjął, że Sąd doręczy mu odpis sentencji wyroku i wówczas złoży wniosek o uzasadnienie. Zarzucił, że w pouczeniu nie było informacji, że o wyniku postępowania musi dowiedzieć się osobiście w Biurze Obsługi Interesantów Sądu lub telefonicznie. Gdy nie otrzymał sentencji wyroku skontaktował się z Sądem i uzyskał informację, że wyrok nie zostanie mu doręczony z urzędu. Zgodnie z udzielonymi wskazówkami wystąpił o kserokopię sentencji wyroku. Gdy dowiedział się, że skarga została oddalona pismem z dnia [...] marca 2016 r. zgodnie z pkt 3 pouczenia wystąpił o sporządzenie uzasadnienia wyroku bowiem zamierzał odwołać się do NSA.

Mając na uwadze treść art. 141 § 2 P.p.s.a., który stanowił podstawę wydania skarżonego postanowienia skarżący wskazał, że z przepisu tego nie wynika, że przy nieobecności strony na rozprawie, wniosek o uzasadnienie wyroku należy wnieść w terminie 7 dniu od dnia ogłoszenia wyroku czy od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku oraz czy Sąd z urzędu doręczy stronie taki odpis (co wydawało mu się jedynie słusznym i logicznym rozwiązaniem).

Podkreślił, że tak sformułowane pouczenie jest dla strony nie będącej prawnikiem nieprzydatne i bezużyteczne i wprowadza w błąd. Sąd w pouczeniu powinien wyjaśnić w jakich sytuacjach termin liczy się od dnia ogłoszenia wyroku, a w jakich od dnia jego doręczenia i w jakich sytuacjach należy domagać się odpisu sentencji wyroku, a nie oczekiwać na jego przesłanie przez Sąd. Dopiero wówczas można by mówić o pouczeniu strony o przysługujących jej uprawnieniach.

Skarżący stwierdził, że WSA w Poznaniu nie dopełnił obowiązku należytego pouczenia strony o przysługujących jej prawach (art. 6 P.p.s.a.) a tym samym odmowa sporządzenia uzasadnienia w niniejszej sprawie była bezpodstawna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że uzasadnienie wyroku nie zawsze jest elementem obligatoryjnym tego orzeczenia. Wynika to z treści art. 141 P.p.s.a. określającego wypadki, w których sąd z urzędu sporządza uzasadnienie wyroku, oraz wypadki, w których sąd sporządza to uzasadnienie na wniosek strony.

Artykuł 141 § 1 P.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.

Z treści wyżej powołanych przepisów wynika, że Sąd z urzędu jest zobowiązany do sporządzenia uzasadnienia wyroku uwzględniającego skargę (§ 1). Natomiast w sprawach, w których skarga została oddalona, sąd sporządza uzasadnienie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku, a w wypadku wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym – od dnia doręczenia odpisu sentencji (§ 2). Odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Jeśli zatem wyrok oddalający skargę zapadł na rozprawie, to strona chcąc wnieść środek odwoławczy od wyroku (skargę kasacyjną) musi swoim działaniem doprowadzić do tego by wyrok ten został jej doręczony wraz z uzasadnieniem (art. 173 § 2 P.p.s.a.). Tym samym strona zobowiązana jest wystąpić z wnioskiem w tym zakresie, w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku. Stosownie do art. 139 § 2 P.p.s.a. ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym (rozprawie). Nieobecność stron nie wstrzymuje ogłoszenia. Jeżeli ogłoszenie było odroczone, może go dokonać jednoosobowo przewodniczący lub jeden z sędziów składu orzekającego.

Późniejsze złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku i jego doręczenie oznacza, że strona dokonała tej czynności z naruszeniem ustawowego terminu i nie wywołuje ona skutków prawnych z nią związanych (art. 85 P.p.s.a.). Termin wskazany w art. 141 § 2 P.p.s.a. podlega przywróceniu na zasadach ogólnych z art. 86 § 1 i art. 87 P.p.s.a.

Z kolei art. 6 P.p.s.a. stanowi, że Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.

Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o terminie rozprawy z [...] stycznia 2016 r. (k. 22 akt) zawierało w pkt 2 pouczenie odnośnie tego kiedy Sąd doręcza wyrok stronie nieobecnej na rozprawie na skutek pozbawienia wolności i niekorzystającej z profesjonalnego pełnomocnika (art. 140 § 2 P.p.s.a.). W punkcie 3 pouczenie przywoływało treść art. 141 § 2 P.p.s.a. mówiącego o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wskazano na okoliczność zachowania terminu poprzez złożenie pisma za pośrednictwem poczty, skutki prawne uchybienia terminu do złożenia wniosku i wymóg złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w celu zaskarżenia orzeczenia sądu I instancji.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że sąd pouczył skarżącego o czynnościach procesowych koniecznych odnośnie uzyskania uzasadnienia wyroku oddalającego skargę i ewentualnych skutkach ich zaniedbań. Uznanie przez stronę, że pouczenie to było dla niej niezrozumiałe i dokonała ona błędnej jego interpretacji co skutkowało zaniechaniem podjęcia koniecznych w sprawie działań (uzyskanie informacji o zapadłym w sprawie rozstrzygnięciu w sekretariacie sądu) nie świadczy o naruszeniu przez sąd obowiązku z art. 6 P.p.s.a. Sąd nie jest zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań ani też do przestrzegania strony przed lekkomyślnym brakiem troski o jej własne interesy i zalecania takich działań, które każdy dorosły i zapobiegliwy człowiek podejmuje z własnej inicjatywy w swoich życiowych sprawach, na podstawie własnych doświadczeń życiowych (tak w postanowieniu NSA z 13 maja 2014 r. sygn. akt II GSK 922/14, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy NSA stwierdza, że wydanie zaskarżonego postanowienia było uzasadnione. Sąd I instancji dokonał stosownego pouczenia w zawiadomieniu o terminie rozprawy odnośnie do uzyskania uzasadnienia wyroku celem złożenia środka odwoławczego. Następnie prawidłowo ustalił, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia został złożony w dniu [...] kwietnia 2016 r. (data stempla pocztowego), co w zestawieniu z datą ogłoszenia wyroku na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. prowadzi do wniosku, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę został złożony po terminie przewidzianym w art. 141 § 2 P.p.s.a. a zatem należało go uznać za bezskuteczny i odmówić sporządzenia uzasadnienia zgodnie z żądaniem wniosku. Podkreślić trzeba, że termin 7 dni na złożenie wniosku o uzasadnienie nie został również przywrócony bowiem skarżący nie wystąpił ze stosownym wnioskiem.

Zarzuty skarżącego podniesione w zażaleniu nie miały znaczenia dla oceny prawidłowości wydania zaskarżonego postanowienia. Okoliczność, że skarżący po zapoznaniu się z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o terminie rozprawy odnośnie sytuacji kiedy sąd sporządza uzasadnienie wyroku i jakie czynności są konieczne dla uzyskania tego uzasadnienia (art. 141 § 1 i 2 P.p.s.a.) powziął błędne przekonanie, że sentencja wyroku pod jego nieobecność, kiedy nie korzysta on z pomocy pełnomocnika zostanie mu doręczona przez sąd z urzędu i od tej chwili będzie miał czas na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia (pkt 2 pouczenia k. 25 akt) nie pozwala na przyjęcie, że Sąd powinien sporządzić uzasadnienie zapadłego w sprawie wyroku. Do takiego skutku nie prowadzi także niezrozumienie pouczenia z pkt 3 w zakresie momentu, od którego należy liczyć 7 dniowy termin na wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia tj. od ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Błędne rozumienie obowiązujących przepisów prawa nie stanowi przesłanki, która powoduje, że złożony po terminie wniosek powinien zostać uwzględniony.

Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.