Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2697/19 odrzucił skargę R. G. (dalej określanego jako skarżący) na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.
Odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.) Sąd wskazał, że zarządzeniami z dnia 13 listopada 2019 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, a także do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłanie numeru PESEL. W obu przypadkach na wykonanie zarządzeń wyznaczono termin siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Jak wskazał Sąd, przesyłka zawierająca wezwania została dwukrotnie awizowana, a następnie w dniu 9 grudnia 2019 r. zwrócona do nadawcy. Sąd pierwszej instancji uznał ją za skutecznie doręczoną z dniem 6 grudnia 2019 r., a skarżący pomimo upływu zakreślonego terminu nie uzupełnił wskazanych braków skargi.
Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, zaskarżając je w całości, domagając się w nim jego uchylenia jako przedwcześnie wydanego i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wskazania numeru PESEL, dopełniając obu czynności, do których został wezwany.
Sądowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi w sytuacji, gdy w ogóle nie otrzymał tego wezwania, bo nie miał wiedzy o przesyłce. Po drugie, art. 141 § 4 w związku z art. 166 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie wydanego postanowienia, w szczególności polegające na uznaniu, że nie uzupełnił braków formalnych skargi w terminie w sytuacji, gdy braki te w wyznaczonym terminie nie zostały uzupełnione w sposób niezawiniony, co wynikało z braku wiedzy o przesyłce. W listopadzie i grudniu 2019 r. nie stwierdził pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Z kolei art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. stanowi, że pierwsze pismo procesowe strony w danej sprawie będącej osobą fizyczną, powinno zawierać numer PESEL, a jego niewskazanie stanowi brak formalny. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis oraz skarga, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarżący w zażaleniu nie kwestionuje, że skarga podlegała opłacie sądowej w określonej przez sąd wysokości i nie wskazał w skardze nr PESEL, jak również że nie uzupełnił braków skargi (formalnego i fiskalnego) w terminie. Nie twierdzi też, że przesyłka zawierającą oba wezwania nie została skierowana przez sąd do doręczenia na podany przez skarżącego w skardze adres. Stoi jedynie na stanowisku, że w skrzynce pocztowej brak było awiza z informacją o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, zatem do uchybienia zakreślonych terminów nie doszło z jego winy.
Tymczasem, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, do doręczenia wezwania do uzupełnienia braków skargi doszło w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 73 § 1 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2.
Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 73 § 2 P.p.s.a., pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 73 § 4 P.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 P.p.s.a.
Przytoczona regulacja stwarza zatem możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. fikcji doręczenia. Oznacza to, że pismo fizycznie nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane powołanymi przepisami, próby doręczenia przesyłki na wskazany w skardze adres, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone. Z kolei domniemanie to może zostać obalone przez stronę jeśli wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego.
Jednakże skarżący w zażaleniu nie podnosi zarzutu, że adnotacje doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki tak co do dwóch prób doręczenia przesyłki, jak i miejsca oraz dat są nieprawdziwe. Samo zapewnienie skarżącego, że nie otrzymał awiza o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej bez rzeczowego rozwinięcia tak skonstruowanego twierdzenia nie mogło skutecznie obalić domniemania doręczenia pisma, wynikającego z art. 73 § 1-4 P.p.s.a. Przyjęcie takiego stanowiska podważałoby sens regulacji dotyczącej wprowadzenia fikcji doręczenia.
Bezspornym zaś jest, że przesyłkę pocztową zawierającą wezwania do uzupełnienia braków formalnego i fiskalnego skargi wysłano na adres wskazany w skardze ([...], ul. [...] bl. [...] m. [...]), a przesyłka ta nie została odebrana przez skarżącego. Jak wynika z adnotacji doręczyciela z dnia 22 listopada 2019 r. (na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru) przesyłka została tego dnia awizowana po raz pierwszy, a zawiadomienie o jej złożeniu z informacją o możliwości odbioru przesyłki we wskazanej placówce (Urzędzie Pocztowym nr 1 w [...]) w siedmiodniowym terminie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej w miejscu doręczenia.
Następnie dnia 2 grudnia 2019 r. dokonano ponownego awizowania z informacją o miejscu i terminie odbioru przesyłki. Istniały zatem podstawy do uznania przesyłki za skutecznie doręczoną z upływem dnia 6 grudnia 2019 r. (art. 73 § 4 P.p.s.a.). W konsekwencji, termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i nadesłania numeru PESEL bezskutecznie upłynął po upływie siedmiu dni, tj. w dniu 13 grudnia 2019 r.
Dlatego też, wobec nieuzupełnienia wskazanych braków skargi, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę na podstawie 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 P.p.s.a.
Z kolei odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wskazania numeru PESEL, wyjaśnić należy, że żądanie to stanowi odrębny wniosek procesowy, który nie mógł zostać rozpoznany w ramach niniejszego postępowania. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest na skutek upływu terminu, bezskuteczna. Wniosek taki podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.