Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r., nr IN.5142.111.1.2016 Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Lublinie – działając na podstawie art. 31 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego – dopuścił Towarzystwo O. w K. do udziału w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę budynku O. w K. na działce nr [...] położonej przy ul. K. w K., prowadzonym na wniosek Z. Sp. z o.o. z siedzibą w L. z dnia [...] grudnia 2015 r.
Z. Sp. z o.o. w L. (dalej jako Skarżąca) wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 942/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę uznając, że skarga ta jest niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), gdyż zaskarżone postanowienie nie jest objęte kognicją sądu admninistracyjnego wyznaczoną na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 i 4 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wykracza poza zakres przedstawionej regulacji. Na postanowienie wydane na podstawie art. 31 § 1 k.p.a., uwzględniające wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym nie służy zażalenie (art. 31 § 2 k.p.a. przewiduje ten środek zaskarżenia wyłącznie w odniesieniu do postanowień negatywnych dla wnioskodawcy, tj. odmawiających dopuszczenia do udziału w postępowaniu, zaś w świetle art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w ustawie).
Jednocześnie postanowienie takie ma charakter wpadkowy, a zatem nie kończy postępowania administracyjnego, ani nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Oczywistym jest również, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca Spółka domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 grudnia 2016 r. wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł a zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2016 r. wezwano Skarżącą do nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe zarządzenia zostały odebrane przez pełnomocnika Skarżącej w dniu 23 grudnia 2016 r. W dniu 30 grudnia 2016 r. został uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (k. 73 akt). Odpis skargi kasacyjnej nie został nadesłany.
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 942/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniesioną skargę kasacyjną w oparciu o art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), bowiem Skarżąca kasacyjnie mimo wezwania w terminie do tego wyznaczonym nie uzupełniła braku formalnego tej skargi w postaci nadesłania jednego jej odpisu dla stron postępowania. Sąd zauważył, że przy skardze kasacyjnej załączony został tylko jeden egzemplarz, podczas gdy niezbędnym było złożenia 2 egzemplarzy. Termin do uzupełnienia ww. braku przypadający na 30 grudnia 2016 r. upłynął bezskutecznie bowiem Spółka dotychczas nie złożyła brakującego odpisu skargi kasacyjnej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca kasacyjnie Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika domagając się jego uchylenia w całości oraz rozpatrzenia zażalenia przez WSA w Lublinie jako oczywiście uzasadnionego w trybie art. 195 § 2 P.p.s.a.
Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 49 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 176 § 1 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak uzupełnienia braku formalnego w postaci dostarczenia odpisu skargi kasacyjnej w sytuacji, w której skarżący nie był wzywany do składania odpisu skargi kasacyjnej, a był wzywany na podstawie zarządzenia z dnia 12 grudnia 2016 r. jedynie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wyznaczonym przez Sąd terminie 7 dni od doręczenia mu wezwania, czemu uczynił zadość. Wskazano także na naruszenie art. 177a w zw. z art. 178 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na nieuzupełniony brak formalny tej skargi w sytuacji kiedy Sąd nie dokonał wezwania do jego uzupełnienia.
Skarżąca kasacyjnie Spółka w uzasadnieniu wskazała, że w skierowanej na adres jej pełnomocnika korespondencji nadesłano jedynie odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Natomiast nie otrzymała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie jednego jej odpisu. Nigdy nie była wezwana do takiej czynności i to Sąd zaniechał doręczenia skarżącemu takiego wezwania. W aktach sprawy brak potwierdzenia nadania do pełnomocnika wezwania z dnia 15 grudnia 2016 r. o uzupełnienie braku formalnego w postaci odpisu skargi, na które powołuje się Sąd w postanowieniu z dnia 1 lutego 2017 r. Nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej w oparciu o art. 178 P.p.s.a. Skarżący uzupełnił braki, do których był wezwany, jednakże nie może ponosić negatywnych konsekwencji braku doręczenia przez Sąd pism wzywających do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnicze wymogi dla pisma procesowego określa art. 46 P.p.s.a. Ponadto w treści art. 47 § 1 P.p.s.a. stwierdza się, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (§ 2). W myśl art. 176 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać:
- 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części;
- 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie;
- 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (§ 2).
Zgodnie z art. 177a P.p.s.a. jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Ponadto art. 178 P.p.s.a. mówi, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z tego wynika, że sąd wojewódzki na etapie badania skargi kasacyjnej odrzuca tą skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W takim przypadku zastosowanie ma także art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym (§ 2).
Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego sprawy uznać należy, że o ile faktycznie Skarżąca kasacyjnie Spółka nie uzupełniła w terminie do tego wyznaczonym na wezwanie Sądu braku formalnego w postaci nadesłania 1 odpisu skargi kasacyjnej, to w tym konkretnym przypadku nie zachodziły podstawy do odrzucenia tej skargi.
Odrzucenie skargi kasacyjnej byłoby możliwe w sytuacji kiedy niewątpliwym jest, że Spółka została skutecznie wezwana do uzupełnia danego braku formalnego tj. zapoznała się z treścią skierowanego do niej wezwania a mimo to nie dopełniła tegoż obowiązku. W niniejszej sprawie nie ma jednak pewności czy faktycznie wezwanie wzywające do nadesłania 2 odpisów skargi dotarło do skarżącej kasacyjnie. Wbrew temu co podnosi się w zażaleniu zwrotne poświadczenie odbioru (k.
71) wskazuje, że przesyłka powinna była zawierać wezwanie do złożenia odpisu skargi kasacyjnej oraz wezwanie o wpis od skargi kasacyjnej. Niemniej jednak wątpliwość budzi zapis na zwrotce, że wzywa się o nadesłanie 4 egzemplarzy skargi kasacyjnej, co stoi w sprzeczności z treścią zarządzenia z 12 grudnia 2015 r. (pkt 2) oraz z treścią wezwania z 15 grudnia 2016 r. (k.
70) będącego potwierdzeniem treści wspomnianego 2 punktu zarządzenia z 12 grudnia 2016 r. Oczywiście nie można wykluczyć, że wskazanie na zwrotce błędnej ilości odpisów skargi kasacyjnej nie świadczy o braku wezwania o odpisy skargi kasacyjnej w ogóle ale budzi wątpliwości czy prawidłowo wezwano stronę do uzupełnienia takiego braku.
Nie sposób odmówić racji twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, że skoro uiszczono w terminie wpis od skargi kasacyjnej (k.
73) to przesłanie jednego odpisu skargi kasacyjnej tym bardziej nie stanowiło problemu dla pełnomocnika skarżącej kasacyjnie. Słuszne jest założenie, że otrzymanie przesyłki o zawartości zgodnej ze zwrotką, w sytuacji uiszczenia wpisu skutkowałoby także jednoczesnym nadesłaniem odpisu skargi. Nieprawdopodobne jest twierdzenie, że strona zobowiązana do uiszczenia wpisu i nadesłania odpisu skargi wykonuje tylko jedną z tych czynności a mając świadomość odrzucenia skargi kasacyjnej pomija nadesłanie odpisu.
NSA zdaje sobie sprawę, że dowodowo niemożliwe jest wykazanie, że przesyłka zawierała wskazane na zwrotce pisma lub ich nie zawierała jak dowodzi strona. W obu przypadkach jest to domniemanie, które należy uprawdopodobnić. Z doświadczenia życiowego wynika, że racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest wykonywanie wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania sprawie biegu. Logiczne jest także założenie, że strona wykonując obowiązki o większej skali trudności i wymagające od niej większego zaangażowania (uiszczenie wpisu) nie zaniecha także obowiązków mniej wymagających (sporządzenie odpisów skargi). W niniejszej sprawie przyjąć należy, że skoro skarżąca kasacyjnie uiściła wpis w terminie, to prawdopodobnym jest, że skarżąca kasacyjnie z niewiadomych powodów nie otrzymała wezwania do nadesłania odpisu skargi dlatego też nie wykonała tegoż obowiązku. Zdaniem NSA, za takim rozstrzygnięciem wątpliwości na korzyść skarżącej przemawia w tym konkretnym przypadku, umożliwienie stronie zainteresowanej ochroną swych praw skorzystanie z prawa do sądu.
Należy zauważyć, że prawdopodobnym jest, że przesyłka sądowa z niewyjaśnionych przyczyn nie zawierała wezwania o nadesłanie odpisu skargi, to jednak nie może obciążać strony, która zainteresowana obroną swych praw dopełniła innych obowiązków wynikających z nadesłanej korespondencji.
W związku z powyższym uznać należało, że skarżąca kasacyjnie nie została prawidłowo powiadomiona o istniejącym braku formalnym skargi i nie rozpoczął biegu termin do jego uzupełnienia. Tym samym nie wystąpiła przesłanka odrzucenia skargi kasacyjnej z art. 178 P.p.s.a., co w konsekwencji stanowi o niezasadnym odrzuceniu tej skargi przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.