Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił T. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na uchwałę Rady Gminy Pruszcz Gdański z dnia 10 sierpnia 2005r.
W powołanym orzeczeniu Sąd stwierdził że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, stąd dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swoich dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla ich utrzymania. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą, dotyczące przyznania prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy, zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w tych przepisach.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, albowiem z przedłożonych w toku postępowania oświadczeń nie wynika, aby jego sytuacja majątkowa uniemożliwiała mu samodzielne finansowanie postępowania sądowego, tym bardziej, że wnioskodawca wraz z żoną mają źródło utrzymania (umowa zlecenia, umowa o pracę na okres próbny) i osiągają z tego tytułu regularne, miesięczne dochody w łącznej kwocie 6.450 zł brutto, a skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,90 ha oraz domu o powierzchni 100m², jak również mieszkania o powierzchni 92m². W ocenie Sądu I instancji fakt, iż skarżący wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia, a jego żona na podstawie umowy o pracę na okres próbny nie ma dla niniejszego postępowania znaczenia.
Pismem z dnia 15 lutego 2006r. T. Z. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, względnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że Sąd I instancji błędnie ustalił jego stan majątkowy, nie biorąc pod uwagę, że skarżący od sierpnia 2004r. nie ma stałej pracy i nie osiąga stałych dochodów, a powołana w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia kwota jego dochodów została przez Sąd ustalona dowolnie.
Sąd wskazując na fakt posiadania przez niego gospodarstwa rolnego i mieszkania nie wziął pod uwagę, że teren ten jest zatruty przez substancje z sąsiadującej hałdy niebezpiecznych odpadów poprodukcyjnych składowanych przez [...] Sp. z o.o. w Gdańsku, stąd trudno od skarżącego oczekiwać, że będzie tam mieszkał, czy prowadził gospodarkę. Gospodarstwa tego nikt nie chce kupić, a skarżący z obawy przed zatruciem swoim i żony, która spodziewa się dziecka, musiał kupić mieszkanie w innym miejscu, znacznie się przy tym zadłużając. Skarżący zwrócił także uwagę na fakt, że sprawa ma charakter nagły przez wzgląd na krótki ustawowy termin zaskarżenia uchwał gminy i dlatego nie miał czasu na zgromadzenie środków niezbędnych do prowadzenia niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do regulacji art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wnioskowane przez skarżącego zwolnienie w całości od opłat sądowych jest przyznawane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z informacji dostarczonych przez skarżącego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy wynika, że gospodarstwo rolne skarżącego o powierzchni 2,9 ha (wraz z zabudowaniami) jest zatrute i zdegradowane z powodu działań [...] Sp. z o.o. w Gdańsku i nie przynosi żadnych dochodów, a zwierzęta padły, w związku z czym podjęcie jakiejkolwiek racjonalnej gospodarki na tym terenie nie jest możliwe. Status rolnika uniemożliwia skarżącemu otrzymanie chociażby zasiłku dla bezrobotnych oraz utrudnia znalezienie pracy. Skarżący nie jest nigdzie zatrudniony, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i utrzymuje się z pomocy najbliższych. Żona odmawia finansowania spraw związanych z gospodarstwem rolnym, a długi skarżącego stanowiące zaciągnięte kredyty, debet na koncie oraz pożyczki prywatne opiewają na kwotę 120.000 zł. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 92m² i oszczędności w wysokości 100 zł.
Skoro tak ustalony stan faktyczny, niekwestionowany w toku postępowania, stanowił podstawę zaskarżonego orzeczenia (co wynika z jego uzasadnienia) to trudno uznać je za poprawne. Nieuprawnione jest przede wszystkim stanowisko Sądu I instancji, że jednorazowy dochód skarżącego z tytułu wykonania umowy zlecenia, świadczy o osiąganiu przez niego regularnych dochodów w tej wysokości. Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie nie wziął pod uwagę okoliczności, że wobec skażenia gospodarstwo rolne skarżącego nie nadaje się do wykorzystania i jest on pozbawiony możliwości uzyskania dochodów z działalności rolnej. Sam fakt posiadania tego gospodarstwa nie może być więc poczytywany, jak to uczynił Sąd I instancji, jako dający skarżącemu możliwości prowadzenia działalności zarobkowej i osiągania z tego tytułu dochodów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że skarżący nie osiąga stałych dochodów i będąc rolnikiem jest jednocześnie z przyczyn obiektywnych pozbawiony możliwości prowadzenia działalności w posiadanym gospodarstwie rolnym, co zresztą stało się powodem zaciągnięcia kredytu na zakup mieszkania w innym miejscu, uzasadniają uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należy częściowo uwzględnić. Przy orzekaniu o zakresie zwolnienia Naczelny Sąd Administracyjny wziął jednak pod uwagę również fakt, że na dzień składania wniosku żona skarżącego pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie uzyskiwała stosunkowo wysokie dochody, a sam skarżący wymieniał, że mimo obciążeń spłatami kredytu posiada niewielkie oszczędności. W uznaniu Sądu okoliczności te dowodzą możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów wpisu od skargi w wysokości 150 zł.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 188 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 orzekł jak w sentencji postanowienia.