Uzasadnienie
W piśmie z dnia 7 lutego 2005r., uzupełnionym wnioskiem złożonym na formularzu PPS, J. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów i przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 września 2004r.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2005r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił w całości wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie to utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, wobec wniesienia przez skarżącego sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005r. (sygn. akt II S.A./Kr 2534/03) oddalił w całości wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że uzyskiwane przez skarżącego dochody z tytułu pobieranej emerytury, po uwzględnieniu miesięcznych kosztów utrzymania skarżącego i innych obciążeń są wystarczające na poniesienie kosztów postępowania sądowego i opłacenie pełnomocnika z wyboru.
J. B. w piśmie z dnia 25 maja 2005r. wniósł zażalenie na to postanowienie podnosząc, że otrzymywane przez niego dochody przeznacza na wypłatę świadczeń alimentacyjnych, leczenie i opłacenie skrzynki pocztowej oraz przesyłek, a w pozostałej części na życie. W związku z tym poniesienie przez niego kosztów postępowania oraz związanych z zatrudnieniem profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu sądowym nie jest możliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu.
Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie z urzędu profesjonalnego pełnomocnika procesowego jest przyznawane w sytuacji, gdy strona wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z regulacją art. 146 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu i następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji powołanych przepisów wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego, co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia przez sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Należy zauważyć, że z prawo pomocy jest ze swej natury instytucją wyjątkową, stosowaną tylko w przypadku, gdy strona znajduje się w bardzo trudnym położeniu materialnym i ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Może być więc stosowane jedynie w przypadku osób rzeczywiście ubogich, dla których uiszczenie kosztów sądowych oznaczałoby konieczność drastycznego uszczuplenia środków przeznaczonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb.
Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący nie utrzymuje kontaktów z rodziną, a jego miesięczny dochód kształtuje się na poziomie 822,50 zł. Miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi 1.622,50 zł. Skarżący posiada mieszkanie wielkości 96m², w którym nie mieszka oraz stodołę o powierzchni 100m². Nie posiada innego majątku oraz zasobów pieniężnych. W toku postępowania o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył do akt sprawy faktury potwierdzające zakup leków oraz harmonogram spłaty pożyczki udzielonej skarżącemu przez Bank Gospodarki Żywnościowej S.A. w Warszawie oddział w Wadowicach, w wysokości 5.100 zł. Skarżący podniósł także, że płaci żonie alimenty w wysokości 100 zł miesięcznie.
Mając na uwadze opisany wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że znajduje się w sytuacji materialnej pozwalającej na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy choćby częściowym. Posiada bowiem stały dochód, którego nie przeznacza w całości na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych. W sposób nie budzący wątpliwości skarżący udowodnił jedynie konieczność ponoszenia stałych wydatków na wypłatę alimentów w wysokości 100 zł miesięcznie, oraz że kilkakrotnie wykupił leki w związku z przewlekłą chorobą ręki. Okoliczności te nie są jednak wystarczające do uznania, że zachodzą powołane wyżej przesłanki do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.
Zauważyć bowiem należy, że pomimo ponoszenia przez skarżącego opisanych wyżej wydatków był on w stanie zaciągnąć pożyczkę w banku i dokonywać spłat rat w wysokości ok. 300 zł miesięcznie, co jest kwotą znacznie wyższą niż wysokość wpisu od skargi wynoszącego 100 zł. Okoliczność ta świadczy o dysponowaniu przez skarżącego (ostatnia rata spłaty pożyczki przypadała na lipiec 2004r.) wolnymi środkami pieniężnymi, które skarżący może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania i z których może poczynić oszczędności na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Nadto zauważyć należy, że dochody uzyskują także członkowie rodziny skarżącego, którzy w razie jego niedostatku są zobowiązani do pomocy finansowej. Pomoc ta mogłaby zostać przeznaczona właśnie na koszty wynikające z uczestnictwa w niniejszym postępowaniu sądowym.
Dodać tu należy, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków skarżący, przewidując możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego i dokonać stosownych oszczędności, tym bardziej, że wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego rodzinę na to pozwala.
Wobec powyższego uznać należy, ze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie słusznie uznał, że nie istnieją przesłanki do przyznania skarżącemu prawa
Sygn. akt II OZ 642/05 pomocy w jakimkolwiek zakresie. Nie ma bowiem miejsca sytuacja, w której poniesienie tych kosztów spowoduje uszczerbek w jego utrzymaniu.
W tym stanie rzeczy zaskarżane postanowienie należy uznać za zgodne z przepisami prawa, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 ustawy orzekł jak w sentencji.